Çfarë është HPV, si transmetohet dhe cilat gra janë më të rrezikuara?

HPV – Human Papillomavirus (HPV) është infeksioni seksualisht i transmetueshëm më i zakonshëm në botë. Shumica e grave dhe burrave seksualisht aktivë do të infektohen me të paktën një tip HPV gjatë jetës së tyre. Në shumicën e rasteve, infeksioni largohet vetvetiu falë sistemit imunitar, pa shkaktuar simptoma apo probleme afatgjata. Megjithatë, disa tipe të HPV-së mund të vazhdojnë në organizëm dhe me kalimin e viteve të shkaktojnë ndryshime qelizore që mund të çojnë në kancer, veçanërisht në kancerin e qafës së mitrës.

HPV – Falë depistimit me Pap test, testit HPV dhe vaksinimit, sot është e mundur të parandalohet pjesa më e madhe e rasteve të kancerit të qafës së mitrës. Për këtë arsye, njohja e HPV-së është një hap i rëndësishëm për çdo grua.

Çfarë është HPV?

HPV (Human Papillomavirus) është një grup virusesh që infektojnë lëkurën dhe mukozat e trupit. Deri më sot janë identifikuar më shumë se 200 tipe HPV, prej të cilëve rreth 40 transmetohen përmes kontaktit seksual dhe prekin zonën gjenitale.

Jo të gjithë tipet e HPV-së janë të rrezikshëm. Disa shkaktojnë vetëm lytha gjenitalë, ndërsa të tjerë kanë aftësinë të shkaktojnë ndryshime parakanceroze dhe kancer.

HPV konsiderohet një virus shumë i përhapur. Në fakt, infektimi me HPV është aq i zakonshëm, sa konsiderohet pjesë e historisë natyrore të jetës seksuale të shumicës së njerëzve.

Llojet e HPV-së

HPV ndahet në dy grupe kryesore:

HPV me rrezik të ulët

Këto tipe zakonisht nuk shkaktojnë kancer, por mund të shkaktojnë:

• Lytha gjenitalë (kondiloma)
• Lytha në vulvë
• Lytha në vaginë
• Lytha në anus
• Lytha në penis tek meshkujt

Tipet më të zakonshme janë:

• HPV 6
• HPV 11

Këto janë përgjegjëse për rreth 90% të lythave gjenitalë.

HPV me rrezik të lartë

Këto tipe kanë potencial të shkaktojnë:

• Lezione parakanceroze të qafës së mitrës
• Kancer të qafës së mitrës
• Kancer të vaginës
• Kancer të vulvës
• Kancer anal
• Kancer të penisit
• Kancer të gojës dhe faringut

Tipet më të rrezikshme janë:

• HPV 16
• HPV 18

Vetëm këto dy tipe janë përgjegjëse për rreth 70% të rasteve të kancerit të qafës së mitrës në nivel botëror.

Tipe të tjera me rrezik të lartë përfshijnë:

• HPV 31
• HPV 33
• HPV 35
• HPV 45
• HPV 52
• HPV 58

Sa i përhapur është HPV?

HPV është infeksioni seksualisht i transmetueshëm më i shpeshtë në botë.

Statistikat tregojnë se:

• Shumica e grave seksualisht aktive do të infektohen të paktën një herë gjatë jetës.
• Rreth 80% e grave ekspozohen ndaj HPV-së para moshës 50 vjeç.
• Në shumicën e rasteve, sistemi imunitar e eliminon virusin brenda 1–2 viteve.
• Vetëm një përqindje e vogël zhvillon infeksion të vazhdueshëm (persistent), i cili është faktori kryesor i rrezikut për zhvillimin e kancerit.

Prania e HPV-së nuk do të thotë automatikisht se një grua do të zhvillojë kancer.

Si transmetohet HPV?

HPV transmetohet kryesisht përmes kontaktit të drejtpërdrejtë lëkurë me lëkurë gjatë aktivitetit seksual.

Transmetimi mund të ndodhë gjatë:

• Marrëdhënieve vaginale
• Marrëdhënieve anale
• Marrëdhënieve orale
• Kontaktit intim pa penetrim
• Kontaktit me zonat gjenitale të infektuara

Virusi nuk ka nevojë për shkëmbim të lëngjeve trupore për t’u transmetuar.

Kjo e bën HPV-në shumë më të lehtë për t’u përhapur sesa disa infeksione të tjera seksualisht të transmetueshme.

A transmetohet edhe me prezervativ?

Po, HPV mund të transmetohet edhe kur përdoret prezervativi.

Prezervativi ul ndjeshëm rrezikun, por nuk e eliminon plotësisht, sepse virusi mund të gjendet edhe në zonat e lëkurës që nuk mbulohen prej tij.

Megjithatë, përdorimi korrekt dhe i vazhdueshëm i prezervativit mbetet një nga mënyrat më të mira për të reduktuar transmetimin e HPV-së dhe infeksioneve të tjera seksualisht të transmetueshme.

Kush rrezikohet më shumë?

Çdo person seksualisht aktiv mund të infektohet me HPV.

Megjithatë, rreziku është më i lartë tek gratë që kanë:

• Fillim të hershëm të aktivitetit seksual.
• Partnerë të shumtë seksualë.
• Partner që ka pasur shumë partnere.
• Imunitet të dobësuar.
• Infeksione të tjera seksualisht të transmetueshme.
• Pirje të duhanit.
• Mungesë të kontrolleve gjinekologjike periodike.

Faktorët që favorizojnë vazhdimin e infeksionit

Shumica e infeksioneve zhduken vetvetiu. Megjithatë, në disa gra virusi mbetet aktiv për shumë vite.

Kjo mund të ndodhë më shpesh në prani të:

• Duhanpirjes.
• Imunosupresionit.
• Infeksionit me HIV.
• Kequshqyerjes.
• Stresit kronik.
• Moshës më të madhe.
• Infeksioneve të përsëritura gjenitale.

Kur HPV vazhdon për një kohë të gjatë, ai mund të shkaktojë ndryshime graduale në qelizat e qafës së mitrës.

A shkakton HPV gjithmonë simptoma?

Jo.

Kjo është një nga karakteristikat më të rëndësishme të HPV-së.

Shumica e grave:

• nuk kanë dhimbje;
• nuk kanë sekrecione jonormale;
• nuk kanë gjakderdhje;
• nuk kanë kruarje;
• nuk kanë asnjë shenjë klinike.

Për këtë arsye, shumë gra nuk e dinë që janë të infektuara deri në momentin kur kryejnë një Pap test ose test HPV.

Historia natyrore e infeksionit me HPV

Ecuria e infeksionit zakonisht kalon në disa faza:

1. Kontakti me virusin gjatë marrëdhënieve seksuale.
2. Infektimi i qelizave të qafës së mitrës.
3. Aktivizimi i sistemit imunitar.
4. Në shumicën e rasteve, eliminimi spontan i virusit brenda 1–2 viteve.
5. Në disa raste, virusi mbetet në organizëm (infeksion persistent).
6. Zhvillohen ndryshime parakanceroze në qafën e mitrës.
7. Nëse nuk diagnostikohen dhe trajtohen, këto ndryshime mund të përparojnë në kancer pas shumë vitesh.

Ky proces është zakonisht i ngadaltë dhe mund të zgjasë 10–20 vjet ose më shumë, çka e bën depistimin periodik shumë efektiv në parandalimin e kancerit.

Pse është kaq i rëndësishëm depistimi?

Meqenëse HPV shpesh nuk jep simptoma, kontrollet gjinekologjike periodike janë mënyra më e mirë për të zbuluar ndryshimet në fazat e hershme.

Depistimi me Pap test dhe test HPV mund të identifikojë lezionet parakanceroze shumë përpara se ato të shndërrohen në kancer, duke mundësuar trajtim të hershëm dhe një prognozë shumë të mirë.

Cilat janë simptomat e HPV-së?

Një nga karakteristikat kryesore të HPV-së është se shumica e grave nuk kanë asnjë simptomë. Virusi mund të qëndrojë në organizëm për muaj ose vite pa u vënë re.

Në shumë raste, infeksioni zbulohet rastësisht gjatë:

• Pap testit rutinë;
• testit HPV;
• kontrollit gjinekologjik periodik.

Kur shfaqen simptoma, ato varen nga tipi i virusit dhe nga zona e prekur.

Shenjat që mund të shfaqen

Tek disa gra mund të vërehen:

• lytha në vulvë;
• lytha në hyrje të vaginës;
• lytha në anus ose rreth tij;
• kruarje në zonën gjenitale;
• ndjesi djegieje ose parehati;
• rrallë, gjakderdhje pas kontaktit seksual nëse janë zhvilluar ndryshime të avancuara në qafën e mitrës.

Megjithatë, këto simptoma nuk janë specifike vetëm për HPV-në, ndaj nevojitet gjithmonë vlerësim gjinekologjik.

Çfarë janë lythat gjenitalë?

Lythat gjenitalë (kondilomat) janë një nga manifestimet më të zakonshme të HPV-së me rrezik të ulët, kryesisht të shkaktuara nga tipet HPV 6 dhe HPV 11.

Ato mund të jenë:

• shumë të vegjël dhe pothuajse të padukshëm;
• të vetëm ose të shumtë;
• me sipërfaqe të lëmuar ose të ngjashme me lulelakrën;
• të butë në prekje;
• me ngjyrë të lëkurës ose pak më të errët.

Lythat mund të lokalizohen në:

• vulvë;
• vaginë;
• qafën e mitrës;
• perineum;
• anus.

Në shumicën e rasteve nuk janë të dhimbshëm, por mund të shkaktojnë:

• kruarje;
• parehati gjatë ecjes;
• shqetësim gjatë marrëdhënieve seksuale;
• ndikim psikologjik për shkak të pamjes së tyre.

A do të thotë se çdo HPV shkakton lytha?

Jo.

Në fakt, tipet e HPV-së që shkaktojnë kancer zakonisht nuk shkaktojnë lytha, ndërsa tipet që shkaktojnë lytha kanë shumë pak gjasa të çojnë në kancer.

Prandaj, mungesa e lythave nuk përjashton praninë e HPV-së.

Si diagnostikohet HPV?

Diagnostikimi bazohet në kombinimin e:

• historisë klinike;
• ekzaminimit gjinekologjik;
• testeve laboratorike;
• ekzaminimeve të specializuara.

Kontrolli gjinekologjik

Vizita gjinekologjike është hapi i parë.

Mjeku vlerëson:

• vulvën;
• vaginën;
• qafën e mitrës;
• praninë e lythave;
• praninë e lezioneve të dyshimta;
• shenja të infeksioneve të tjera.

Vetëm kontrolli fizik nuk mund të konfirmojë gjithmonë praninë e HPV-së, ndaj nevojiten analiza shtesë.

Pap testi

Pap testi është një nga ekzaminimet më të rëndësishme për depistimin e kancerit të qafës së mitrës.

Gjatë procedurës:

• merren qeliza nga qafa e mitrës;
• ato analizohen në laborator;
• kërkohen ndryshime të hershme qelizore.

Pap testi nuk zbulon vetë virusin HPV, por ndryshimet që ai mund të ketë shkaktuar në qelizat e qafës së mitrës.

Ky ekzaminim ka shpëtuar miliona jetë duke mundësuar diagnostikimin e hershëm të lezioneve parakanceroze.

Testi HPV

Testi HPV është një analizë molekulare që kërkon praninë e ADN-së së virusit.

Ai mund të:

• konfirmojë praninë e HPV-së;
• identifikojë tipet me rrezik të lartë;
• ndihmojë në vlerësimin e rrezikut për zhvillimin e lezioneve parakanceroze.

Në shumë vende, testi HPV përdoret si metodë kryesore depistimi tek gratë mbi një moshë të caktuar, sipas udhëzimeve kombëtare.

Cili është ndryshimi midis Pap testit dhe testit HPV?

Pap Test	Test HPV
Analizon qelizat	Analizon virusin
Zbulon ndryshimet qelizore	Zbulon praninë e HPV-së
Nuk identifikon tipin e virusit	Mund të identifikojë tipet me rrezik të lartë
Përdoret për depistim	Përdoret për depistim dhe vlerësim të rrezikut

Shpesh, këto dy teste plotësojnë njëri-tjetrin dhe mund të kryhen së bashku.

Kolposkopia

Nëse Pap testi ose testi HPV rezulton jonormal, gjinekologu mund të rekomandojë kolposkopinë.

Kolposkopia është një ekzaminim që lejon:

• zmadhimin e qafës së mitrës;
• identifikimin e zonave të dyshimta;
• vlerësimin më të detajuar të lezioneve.

Procedura zakonisht kryhet në ambulancë dhe zgjat vetëm disa minuta.

Biopsia

Nëse gjatë kolposkopisë vërehen zona të dyshimta, merret një mostër e vogël indi (biopsi).

Biopsia është metoda më e saktë për të përcaktuar:

• nëse ekzistojnë ndryshime parakanceroze;
• shkallën e lezionit;
• nevojën për trajtim.

Çfarë do të thotë një test HPV pozitiv?

Një rezultat pozitiv nuk do të thotë se gruaja ka kancer.

Ai tregon vetëm se:

• virusi është i pranishëm;
• nevojitet ndjekje sipas rekomandimeve të mjekut;
• mund të kërkohen ekzaminime shtesë.

Shumë gra me HPV pozitiv nuk zhvillojnë kurrë kancer.

Çfarë ndodh nëse testi HPV është negativ?

Një rezultat negativ do të thotë se në momentin e testimit nuk është zbuluar HPV me rrezik të lartë.

Megjithatë:

• kontrollet periodike duhet të vazhdojnë;
• një rezultat negativ nuk garanton mbrojtje të përhershme.

A ekziston një ilaç që eliminon HPV-në?

Aktualisht nuk ekziston një medikament që eliminon drejtpërdrejt virusin HPV.

Në shumicën e rasteve, sistemi imunitar e largon vetë virusin.

Trajtimi fokusohet në:

• eliminimin e lythave;
• trajtimin e lezioneve parakanceroze;
• monitorimin e pacientes.

Si trajtohen lythat gjenitalë?

Trajtimi varet nga madhësia, numri dhe lokalizimi i tyre.

Mund të përdoren:

• medikamente lokale;
• krioterapia (ngrirja me azot të lëngshëm);
• elektrokauterizimi;
• lazeri;
• heqja kirurgjikale në raste të zgjedhura.

Edhe pas trajtimit, lythat mund të rikthehen, pasi virusi mund të vazhdojë të jetë i pranishëm në inde.

Si trajtohen lezionet parakanceroze?

Kur diagnostikohen ndryshime të rëndësishme në qafën e mitrës, mjeku mund të rekomandojë procedura si:

• LEEP (heqja e zonës së prekur me ansë elektrike);
• konizimi i qafës së mitrës;
• trajtime të tjera sipas shkallës së lezionit dhe moshës së pacientes.

Qëllimi është të hiqen qelizat e ndryshuara përpara se të zhvillohet kanceri.

Rëndësia e ndjekjes pas diagnostikimit

Gratë me HPV pozitiv duhet të respektojnë kontrollet e rekomanduara nga gjinekologu.

Ndjekja mund të përfshijë:

• përsëritjen e Pap testit;
• testin HPV pas një intervali të caktuar;
• kolposkopi;
• biopsi, nëse është e nevojshme.

Monitorimi i rregullt lejon zbulimin dhe trajtimin e hershëm të çdo ndryshimi.

HPV dhe kanceri i qafës së mitrës

Lidhja midis HPV-së dhe kancerit të qafës së mitrës është një nga më të studiuarat në mjekësi.

Mbi 99% e rasteve të kancerit të qafës së mitrës lidhen me një infeksion të vazhdueshëm nga tipet me rrezik të lartë të HPV-së. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se çdo grua me HPV do të zhvillojë kancer.

Në shumicën dërrmuese të rasteve:

• sistemi imunitar eliminon virusin;
• nuk mbeten pasoja afatgjata;
• nuk zhvillohen lezione parakanceroze.

Rreziku rritet kur infeksioni vazhdon për shumë vite pa u eliminuar.

Si zhvillohet kanceri?

Procesi është zakonisht i ngadaltë dhe kalon në disa faza:

1. Infektimi me HPV me rrezik të lartë.
2. Qëndrimi i virusit në qafën e mitrës për një kohë të gjatë.
3. Shfaqja e ndryshimeve në qelizat e qafës së mitrës.
4. Formimi i lezioneve parakanceroze.
5. Përparimi gradual drejt kancerit invaziv nëse nuk diagnostikohet dhe trajtohet.

Ky proces mund të zgjasë 10–20 vjet ose më shumë, prandaj kontrollet periodike janë shumë efektive për ta parandaluar.

Faktorët që rrisin rrezikun e zhvillimit të kancerit

Jo të gjitha gratë me HPV kanë të njëjtin rrezik.

Rreziku rritet në prani të:

• infeksionit persistent me HPV;
• duhanpirjes;
• sistemit imunitar të dobësuar;
• infeksionit me HIV;
• mungesës së depistimit periodik;
• infeksioneve të tjera seksualisht të transmetueshme;
• lindjeve të shumta;
• përdorimit afatgjatë të disa kontraceptivëve hormonalë (sipas vlerësimit individual të mjekut);
• fillimit të hershëm të jetës seksuale.

A prek HPV vetëm qafën e mitrës?

Jo.

HPV mund të shkaktojë edhe:

• kancer të vulvës;
• kancer të vaginës;
• kancer anal;
• kancer të penisit tek meshkujt;
• kancer të gojës dhe faringut.

Megjithatë, kanceri i qafës së mitrës mbetet sëmundja më e lidhur me HPV-në.

HPV dhe shtatzënia

Shumë gra zbulojnë se janë HPV pozitive gjatë kontrolleve të shtatzënisë.

Në shumicën e rasteve:

• HPV nuk dëmton zhvillimin e fetusit;
• nuk shkakton keqformime;
• nuk rrit rrezikun e abortit spontan;
• nuk është arsye për ndërprerjen e shtatzënisë.

Gjatë shtatzënisë, për shkak të ndryshimeve hormonale dhe imunitare, lythat gjenitalë mund të:

• rriten në madhësi;
• shtohen në numër;
• bëhen më të dukshëm.

Shumë prej tyre zvogëlohen pas lindjes.

A transmetohet HPV tek foshnja?

Transmetimi nga nëna tek foshnja gjatë lindjes është i rrallë.

Edhe kur ndodh, shumica e foshnjave nuk zhvillojnë probleme shëndetësore.

Prania e HPV-së nuk është zakonisht arsye për lindje me operacion cezarian, përveç rasteve kur lythat janë shumë të mëdhenj dhe pengojnë lindjen vaginale ose sipas vlerësimit të obstetër-gjinekologut.

Vaksina kundër HPV-së

Vaksina HPV është një nga arritjet më të rëndësishme në parandalimin e kancerit.

Ajo mbron kundër tipeve më të rrezikshme të virusit, përfshirë HPV 16 dhe HPV 18, si dhe, në varësi të llojit të vaksinës, kundër tipeve që shkaktojnë lytha gjenitalë.

Kur rekomandohet vaksina?

Efektiviteti është më i lartë kur vaksina bëhet para fillimit të jetës seksuale.

Megjithatë, ajo mund të rekomandohet edhe për adoleshentë dhe të rritur të rinj që nuk janë vaksinuar më parë, sipas moshës dhe udhëzimeve kombëtare.

Edhe gratë që kanë pasur HPV mund të përfitojnë nga vaksinimi, pasi mund të mbrohen nga tipe të tjera të virusit ndaj të cilave nuk janë ekspozuar.

Vendimi për vaksinimin merret gjithmonë në konsultim me mjekun.

A zëvendëson vaksina Pap testin?

Jo.

Edhe një grua e vaksinuar duhet të vazhdojë:

• kontrollet gjinekologjike;
• Pap testin;
• testin HPV sipas rekomandimeve.

Vaksina ul ndjeshëm rrezikun, por nuk e eliminon plotësisht mundësinë e infektimit me të gjitha tipet e HPV-së.

Si mund të parandalohet HPV?

Parandalimi mbështetet në disa masa të kombinuara.

1. Vaksinimi

Masa më efektive për uljen e rrezikut të infeksionit dhe të kancerit të qafës së mitrës.

2. Kontrollet periodike

Pap testi dhe testi HPV ndihmojnë në zbulimin e hershëm të ndryshimeve qelizore.

3. Përdorimi i prezervativit

Redukton rrezikun e transmetimit, edhe pse nuk e eliminon plotësisht.

4. Kufizimi i faktorëve të rrezikut

• Ndërprerja e duhanpirjes.
• Trajtimi i infeksioneve të tjera seksualisht të transmetueshme.
• Mbajtja e një sistemi imunitar të shëndetshëm përmes ushqyerjes së mirë, aktivitetit fizik dhe gjumit të mjaftueshëm.

5. Edukimi shëndetësor

Njohja e mënyrës së transmetimit dhe rëndësisë së depistimit ndihmon në uljen e rasteve të diagnostikuara vonë.

Ndikimi psikologjik i diagnozës

Marrja e një përgjigjeje “HPV pozitiv” mund të shkaktojë:

• ankth;
• frikë nga kanceri;
• ndjenja faji;
• shqetësime për marrëdhënien në çift.

Është e rëndësishme të kuptohet se HPV është shumë i zakonshëm dhe një rezultat pozitiv nuk tregon tradhti, sjellje të papërshtatshme apo mungesë higjiene.

Virusi mund të ketë qenë i pranishëm për vite të tëra përpara se të zbulohet.

Komunikimi i hapur me partnerin dhe këshillimi me gjinekologun ndihmojnë në menaxhimin e ankthit dhe në marrjen e vendimeve të duhura.

Mite dhe fakte rreth HPV-së

Miti 1: HPV do të thotë kancer.

Fakt: Shumica e infeksioneve largohen vetvetiu dhe nuk çojnë në kancer.

Miti 2: Nëse nuk kam simptoma, nuk kam HPV.

Fakt: Shumica e grave me HPV nuk kanë asnjë simptomë.

Miti 3: Vetëm gratë infektohen me HPV.

Fakt: Edhe meshkujt mund të infektohen dhe ta transmetojnë virusin.

Miti 4: Prezervativi më mbron plotësisht.

Fakt: Ai ul rrezikun, por nuk e eliminon plotësisht, pasi virusi transmetohet edhe përmes kontaktit të lëkurës.

Miti 5: HPV pozitiv do të thotë se partneri ka qenë i pabesë.

Fakt: Virusi mund të qëndrojë në organizëm për shumë vite pa dhënë shenja dhe mund të zbulohet shumë kohë pas infektimit.

Miti 6: Pas vaksinimit nuk kam më nevojë për Pap test.

Fakt: Kontrollet gjinekologjike mbeten të domosdoshme edhe pas vaksinimit.

Miti 7: HPV nuk shërohet kurrë.

Fakt: Në shumicën e rasteve sistemi imunitar e eliminon virusin brenda 1–2 viteve.

Këshilla nga Klinika Tradita

Diagnostikimi me HPV mund të shkaktojë shqetësim dhe pasiguri, por është e rëndësishme të dini se në shumicën e rasteve infeksioni nuk çon në kancer dhe mund të menaxhohet me sukses nëse ndiqen kontrollet e rekomanduara. Më poshtë janë disa këshilla praktike për çdo grua.

1. Mos u frikësoni nëse testi HPV rezulton pozitiv

Një rezultat pozitiv nuk do të thotë se keni kancer. Ai tregon vetëm se është zbuluar virusi dhe se nevojitet ndjekje sipas rekomandimeve të gjinekologut. Shumica e grave e eliminojnë virusin natyrshëm falë sistemit imunitar.

2. Kryeni kontrollet gjinekologjike në kohën e duhur

Mos i shtyni vizitat edhe nëse nuk keni simptoma. HPV mund të mos japë shenja për vite me radhë, ndërsa ndryshimet në qafën e mitrës mund të zbulohen shumë herët me Pap test ose test HPV.

3. Ndiqni planin e kontrollit të rekomanduar nga mjeku

Nëse mjeku ju rekomandon përsëritjen e analizave pas 6 ose 12 muajsh, respektojeni këtë afat. Ndjekja periodike është mënyra më e mirë për të parandaluar komplikacionet.

4. Mos u vetëtrajtoni

Mos përdorni kremra, ovula apo preparate të ndryshme pa këshillën e mjekut me idenë se do të “eliminojnë HPV-në”. Aktualisht nuk ekziston një trajtim që e largon drejtpërdrejt virusin. Trajtimi bëhet vetëm kur ka lytha ose ndryshime në qafën e mitrës.

5. Kujdesuni për sistemin imunitar

Një stil jetese i shëndetshëm ndihmon organizmin të luftojë infeksionin:

• konsumoni ushqime të pasura me fruta dhe perime;
• flini 7–8 orë në natë;
• bëni aktivitet fizik të rregullt;
• shmangni stresin e vazhdueshëm;
• mbani peshë trupore të shëndetshme.

6. Ndaloni duhanin

Duhanpirja ul aftësinë e sistemit imunitar për të eliminuar HPV-në dhe rrit rrezikun e zhvillimit të lezioneve parakanceroze të qafës së mitrës.

7. Praktikoni marrëdhënie seksuale të sigurta

Përdorimi korrekt i prezervativit ul rrezikun e transmetimit të HPV-së dhe të infeksioneve të tjera seksualisht të transmetueshme, edhe pse nuk e eliminon plotësisht.

8. Diskutoni hapur me partnerin

Një diagnozë me HPV nuk duhet të jetë shkak për konflikte. Virusi mund të jetë marrë shumë vite më parë dhe të zbulohet vetëm tani. Komunikimi i sinqertë dhe mbështetja reciproke janë shumë të rëndësishme.

9. Informohuni për vaksinimin

Nëse nuk jeni vaksinuar, bisedoni me gjinekologun për përfitimet e vaksinës HPV. Edhe nëse keni pasur një infeksion me HPV, vaksina mund të ofrojë mbrojtje ndaj tipeve të tjera të virusit.

10. Mos humbni shpresën

Falë depistimit të rregullt, vaksinimit dhe trajtimeve moderne, shumica e ndryshimeve të shkaktuara nga HPV diagnostikohen dhe trajtohen përpara se të zhvillohet kanceri. Kujdesi i vazhdueshëm është çelësi për ruajtjen e shëndetit.

Pyetjet më të shpeshta (FAQ)

1. A është HPV një sëmundje seksualisht e transmetueshme?

Po. HPV transmetohet kryesisht përmes kontaktit seksual dhe është infeksioni seksualisht i transmetueshëm më i zakonshëm në botë.

2. A do të thotë HPV pozitiv se kam kancer?

Jo. Një rezultat pozitiv tregon praninë e virusit, jo praninë e kancerit.

3. A mund të largohet HPV vetë?

Po. Në shumicën e rasteve sistemi imunitar e eliminon virusin brenda 1–2 viteve.

4. A mund të kem HPV pa simptoma?

Po. Shumica e grave nuk kanë asnjë shenjë ose simptomë.

5. A mund të mbetem shtatzënë nëse kam HPV?

Po. Në shumicën e rasteve HPV nuk ndikon në fertilitet apo në mundësinë për të mbetur shtatzënë.

6. A ndikon HPV në shtatzëni?

Zakonisht jo. Megjithatë, është e rëndësishme të ndiqni kontrollet e rekomanduara nga obstetër-gjinekologu.

7. A duhet të trajtohet partneri?

Nuk ekziston një trajtim specifik për HPV tek partnerët pa simptoma. Nëse ka lytha ose probleme të tjera, ai duhet të vlerësohet nga mjeku.

8. A mund të infektohem përsëri me HPV?

Po. Mund të infektoheni me një tip tjetër të virusit ose, më rrallë, me të njëjtin tip në rrethana të caktuara.

9. A mbron prezervativi plotësisht?

Jo. Ai ul rrezikun, por nuk e eliminon plotësisht.

10. A mund të bëj vaksinën nëse jam e rritur?

Po. Në varësi të moshës, historisë mjekësore dhe rekomandimit të mjekut, vaksinimi mund të jetë ende i dobishëm.

11. A duhet të vazhdoj Pap testin pas vaksinimit?

Po. Vaksina nuk zëvendëson depistimin periodik.

12. A mund të rikthehen lythat gjenitalë pas trajtimit?

Po. Në disa raste mund të rikthehen, ndaj është e rëndësishme ndjekja me mjekun.

13. A ekziston një ilaç që eliminon HPV-në?

Jo. Aktualisht nuk ka një medikament që eliminon drejtpërdrejt virusin. Trajtimi synon lezionet ose lythat që ai mund të shkaktojë.

14. Sa shpesh duhet të bëj kontroll gjinekologjik?

Kjo varet nga mosha, rezultatet e analizave dhe rekomandimet e gjinekologut. Mos i anashkaloni kontrollet rutinë.

15. A mund të parandalohet kanceri i qafës së mitrës?

Po. Në shumicën e rasteve ai mund të parandalohet me vaksinimin kundër HPV-së, depistimin e rregullt dhe trajtimin në kohë të lezioneve parakanceroze.

Përfundim

HPV është një infeksion shumë i zakonshëm dhe, në shumicën e rasteve, kalon pa shkaktuar probleme serioze. Megjithatë, infeksioni i vazhdueshëm me tipet me rrezik të lartë mund të çojë në zhvillimin e lezioneve parakanceroze dhe, nëse nuk diagnostikohet e trajtohet, në kancer të qafës së mitrës.

Lajmi i mirë është se sot ekzistojnë mjete shumë efektive për ta parandaluar këtë sëmundje: vaksinimi kundër HPV-së, Pap testi, testi HPV dhe kontrollet gjinekologjike periodike. Informimi, diagnostikimi i hershëm dhe ndjekja e këshillave të mjekut janë hapat më të rëndësishëm për mbrojtjen e shëndetit riprodhues të çdo gruaje.

Literaturë

1. World Health Organization (WHO). Human papillomavirus (HPV) and cervical cancer. Geneva: WHO.
2. World Health Organization. Comprehensive Cervical Cancer Control: A Guide to Essential Practice. 2nd Edition.
3. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Human Papillomavirus (HPV).
4. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Practice Advisory: Cervical Cancer Screening.
5. American Society for Colposcopy and Cervical Pathology (ASCCP). Risk-Based Management Consensus Guidelines.
6. FIGO (International Federation of Gynecology and Obstetrics). Global Guidance on Cervical Cancer Prevention.
7. European Society of Gynaecological Oncology (ESGO). Guidelines for Cervical Cancer Prevention and Management.
8. National Cancer Institute (NCI). HPV and Cancer Fact Sheet.
9. American Cancer Society. Cancer Facts & Figures – Cervical Cancer.
10. Berek JS. Berek & Novak’s Gynecology. 16th Edition. Wolters Kluwer.
11. Hoffman BL, et al. Williams Gynecology. 5th Edition. McGraw-Hill.
12. Centers for Disease Control and Prevention. Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines.
13. International Agency for Research on Cancer (IARC). Handbooks of Cancer Prevention: Cervix Cancer Screening.
14. European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC). Guidance on HPV Vaccination and Cervical Cancer Prevention.

Ju keshillojme te merni informacione profesionale nga IUGA.