Çfarë është bartoliniti, funksioni i gjëndrave Bartholin, shkaqet, faktorët e rrezikut, simptomat dhe komplikacionet
Bartoliniti – Bartoliniti është inflamacioni ose infeksioni i një ose të dy gjëndrave Bartholin, dy gjëndra të vogla të vendosura në pjesën e poshtme të hyrjes së vaginës. Këto gjëndra kanë një rol të rëndësishëm në lubrifikimin natyral të vaginës, sidomos gjatë eksitimit seksual.
Bartoliniti – Kur kanali i gjëndrës bllokohet, sekrecioni nuk mund të dalë normalisht dhe grumbullohet brenda saj, duke formuar një kist të gjëndrës Bartholin. Nëse ky kist infektohet nga bakteret, zhvillohet bartoliniti, i cili mund të shoqërohet me formimin e një abscesi të dhimbshëm.
Bartoliniti – Bartoliniti është një nga problemet më të zakonshme të vulvës tek gratë në moshë riprodhuese. Ai mund të prekë gra të çdo moshe, por haset më shpesh midis moshës 20 dhe 40 vjeç. Me diagnostikim dhe trajtim të hershëm, shumica e rasteve shërohen plotësisht, megjithëse tek disa paciente mund të rikthehet.
Çfarë janë gjëndrat Bartholin?
Gjëndrat Bartholin janë dy gjëndra të vogla, me madhësinë e një bizeleje, të vendosura në të dy anët e hyrjes së vaginës, afërsisht në pozicionin “ora 4” dhe “ora 8”.
Normalisht ato nuk ndihen gjatë prekjes dhe nuk shkaktojnë asnjë shqetësim.
Funksioni i tyre është:
● prodhimi i një sekrecioni lubrifikues;
● mbajtja e lagështisë së hyrjes së vaginës;
● lehtësimi i marrëdhënieve seksuale;
● mbrojtja e mukozës vaginale nga fërkimi.
Sekrecioni kalon nëpër një kanal të hollë. Kur ky kanal bllokohet, lëngu grumbullohet dhe krijohet kisti.
Çfarë është bartoliniti?
Bartoliniti është inflamacioni i gjëndrës Bartholin, zakonisht si pasojë e një infeksioni bakterial.
Në shumë raste, procesi fillon me bllokimin e kanalit të gjëndrës. Lëngu që grumbullohet krijon një mjedis të favorshëm për shumimin e baktereve.
Nëse infeksioni përparon, mund të formohet një absces, i cili përmban qelb dhe shkakton dhimbje të forta.
Kisti i gjëndrës Bartholin
Kisti formohet kur kanali i gjëndrës bllokohet, por nuk ka ende infeksion.
Karakteristikat e tij janë:
● fryrje në njërën anë të hyrjes së vaginës;
● zakonisht pa dhimbje;
● rritje graduale në madhësi;
● ndonjëherë zbulohet rastësisht gjatë vizitës gjinekologjike.
Kistet e vogla shpesh nuk kërkojnë trajtim nëse nuk japin simptoma.
Abscesi i gjëndrës Bartholin
Kur bakteret infektojnë kistin ose vetë gjëndrën, formohet abscesi.
Ai karakterizohet nga:
● dhimbje shumë të forta;
● ënjtje e madhe;
● skuqje e lëkurës;
● ndjeshmëri gjatë prekjes;
● vështirësi në ecje ose ulje;
● ndonjëherë temperaturë.
Abscesi kërkon trajtim mjekësor dhe shpesh drenazh.
Shkaqet e bartolinitit
Shkaku kryesor është infeksioni bakterial.
Bakteret më të zakonshme janë:
● Escherichia coli (E. coli);
● Staphylococcus aureus;
● Streptococcus spp.;
● bakteret anaerobe;
● Neisseria gonorrhoeae;
● Chlamydia trachomatis (më rrallë si shkak i drejtpërdrejtë, por mund të jetë e pranishme njëkohësisht).
Në shumë raste, infeksioni është polimikrobial, pra shkaktohet nga më shumë se një bakter.
Si zhvillohet bartoliniti?
Procesi zakonisht kalon në disa faza:
1. Bllokohet kanali i gjëndrës.
2. Sekrecioni grumbullohet dhe formon kistin.
3. Bakteret depërtojnë në gjëndër.
4. Fillon inflamacioni.
5. Formohet abscesi me qelb.
Jo çdo kist infektohet, por çdo bartolinit zakonisht lidhet me bllokimin e kanalit.
Faktorët e rrezikut
Disa faktorë rrisin mundësinë e zhvillimit të bartolinitit:
● mosha 20–40 vjeç;
● aktiviteti seksual;
● infeksionet seksualisht të transmetueshme;
● higjiena intime e papërshtatshme;
● trauma në zonën gjenitale;
● procedurat gjinekologjike;
● diabeti;
● sistemi imunitar i dobësuar;
● bartoliniti i mëparshëm;
● prania e një kisti të gjëndrës Bartholin.
Simptomat e bartolinitit
Simptomat varen nga faza e sëmundjes.
Në fazat e hershme mund të ketë vetëm një fryrje të vogël.
Kur zhvillohet infeksioni, simptomat bëhen më të theksuara.
Fryrje në njërën anë të hyrjes së vaginës
Kjo është shenja më karakteristike.
Fryrja:
● zakonisht prek vetëm njërën anë;
● mund të jetë e vogël ose disa centimetra;
● rritet gradualisht.
Dhimbje
Dhimbja është simptoma kryesore e abscesit.
Ajo mund të:
● jetë pulsuese;
● përkeqësohet gjatë ecjes;
● rritet gjatë uljes;
● pengojë marrëdhëniet seksuale.
Skuqje dhe ënjtje
Zona përreth gjëndrës bëhet:
● e skuqur;
● e ngrohtë;
● shumë e ndjeshme në prekje.
Vështirësi në ecje
Kur abscesi është i madh, edhe ecja ose qëndrimi ulur mund të bëhen të dhimbshme.
Temperaturë
Në rastet me infeksion më të rëndë mund të shfaqen:
● temperaturë mbi 38°C;
● të dridhura;
● lodhje.
Dalje spontane e qelbit
Në disa raste abscesi çahet vetë dhe del qelb.
Edhe pse dhimbja mund të ulet përkohësisht, kjo nuk do të thotë se infeksioni është shëruar plotësisht. Vlerësimi nga gjinekologu mbetet i nevojshëm.
Bartoliniti akut dhe kronik
Bartoliniti akut
Karakterizohet nga:
● fillim i menjëhershëm;
● dhimbje të forta;
● inflamacion;
● absces;
● nevojë për trajtim urgjent.
Bartoliniti kronik
Tek disa gra, bartoliniti mund të rikthehet disa herë.
Kjo ndodh kur:
● kanali vazhdon të bllokohet;
● infeksioni nuk eliminohet plotësisht;
● formohen vazhdimisht kiste të reja.
Në këto raste mund të nevojitet trajtim kirurgjikal për të parandaluar rikthimet.
Komplikacionet
Nëse bartoliniti nuk trajtohet, mund të shkaktojë:
● absces të madh të gjëndrës Bartholin;
● përhapje të infeksionit në indet përreth;
● rikthime të shpeshta;
● dhimbje kronike lokale;
● vështirësi gjatë marrëdhënieve seksuale;
● nevojë për ndërhyrje kirurgjikale.
Në raste shumë të rralla, sidomos tek gratë mbi 40 vjeç me një masë të re në zonën e gjëndrës Bartholin, gjinekologu mund të rekomandojë biopsi për të përjashtuar patologji më serioze.
Kur duhet të paraqiteni tek gjinekologu?
Kërkoni menjëherë ndihmë mjekësore nëse:
● shfaqet një fryrje e dhimbshme pranë hyrjes së vaginës;
● keni temperaturë ose të dridhura;
● nuk mund të ecni ose të uleni për shkak të dhimbjes;
● del qelb nga fryrja;
● fryrja vazhdon të rritet;
● simptomat nuk përmirësohen brenda pak ditësh.
Diagnoza dhe trajtimi në fazat e hershme ndihmojnë në shmangien e abscesit dhe ulin ndjeshëm rrezikun e rikthimit të bartolinitit.
Diagnostikimi, analizat, trajtimi dhe parandalimi i bartolinitit
Diagnostikimi i bartolinitit zakonisht është i drejtpërdrejtë dhe bazohet në historinë klinike, simptomat dhe ekzaminimin gjinekologjik. Megjithatë, në disa raste mund të nevojiten analiza laboratorike ose ekzaminime shtesë për të identifikuar bakterin përgjegjës, për të përjashtuar infeksionet seksualisht të transmetueshme ose për të vlerësuar masa të dyshimta, veçanërisht tek gratë mbi 40 vjeç.
Trajtimi ndryshon sipas fazës së sëmundjes. Një kist i vogël dhe pa simptoma mund të mos ketë nevojë për ndërhyrje, ndërsa një absces zakonisht kërkon drenazh dhe, sipas rastit, trajtim me antibiotikë.
Si diagnostikohet bartoliniti?
Diagnoza fillon me një bisedë të detajuar me pacienten.
Gjinekologu do të pyesë për:
● kohën e fillimit të simptomave;
● praninë e dhimbjes;
● madhësinë e fryrjes;
● temperaturën ose të dridhurat;
● daljen e qelbit;
● episodet e mëparshme të bartolinitit;
● historinë e infeksioneve seksualisht të transmetueshme;
● sëmundje kronike si diabeti;
● medikamentet që përdor pacientja.
Këto informacione ndihmojnë në përcaktimin e trajtimit më të përshtatshëm.
Ekzaminimi gjinekologjik
Vizita gjinekologjike është hapi më i rëndësishëm për vendosjen e diagnozës.
Gjatë ekzaminimit vlerësohen:
● madhësia e kistit ose abscesit;
● skuqja e lëkurës;
● temperatura lokale;
● ndjeshmëria gjatë prekjes;
● prania e qelbit;
● gjendja e indeve përreth.
Në shumicën e rasteve, diagnoza vendoset vetëm nga ekzaminimi klinik.
Kur nevojiten analiza?
Jo çdo paciente ka nevojë për analiza laboratorike.
Ato rekomandohen kur:
● infeksioni është i rëndë;
● bartoliniti rikthehet shpesh;
● dyshohet për një infeksion seksualisht të transmetueshëm;
● pacientja ka temperaturë të lartë;
● trajtimi i parë nuk ka dhënë rezultat.
Analizat laboratorike
Kultura e qelbit
Nëse abscesi drenohet, mjeku mund të marrë një mostër të qelbit.
Kultura ndihmon për:
● identifikimin e bakterit përgjegjës;
● përcaktimin e ndjeshmërisë ndaj antibiotikëve;
● zgjedhjen e trajtimit më efektiv.
Tamponi vaginal ose cervikal
Nëse dyshohet për infeksione seksualisht të transmetueshme, mund të merren mostra për:
● Chlamydia trachomatis;
● Neisseria gonorrhoeae;
● mikroorganizma të tjerë sipas rastit.
Analizat e gjakut
Në rastet me temperaturë ose infeksion të rëndë mund të kërkohen:
● hemogramë;
● Proteina C-reaktive (CRP);
● Shpejtësia e sedimentimit të eritrociteve (ESR).
Këto analiza ndihmojnë në vlerësimin e shkallës së inflamacionit.
Ekografia
Ekografia zakonisht nuk është e nevojshme për diagnostikimin e bartolinitit.
Megjithatë, ajo mund të rekomandohet kur:
● masa është shumë e madhe;
● diagnoza nuk është e qartë;
● dyshohet për patologji të tjera të vulvës;
● abscesi është shumë i thellë.
Biopsia
Tek gratë mbi moshën 40 vjeç, çdo masë e re në zonën e gjëndrës Bartholin duhet të vlerësohet me kujdes.
Në disa raste, gjinekologu mund të rekomandojë biopsi për të përjashtuar një tumor të rrallë të gjëndrës Bartholin.
Si trajtohet bartoliniti?
Trajtimi varet nga:
● madhësia e kistit;
● prania ose jo e infeksionit;
● formimi i abscesit;
● intensiteti i simptomave;
● rikthimi i sëmundjes.
Trajtimi i kistit të gjëndrës Bartholin
Nëse kisti është:
● i vogël;
● pa dhimbje;
● pa shenja infeksioni;
mund të mos kërkojë trajtim të menjëhershëm.
Gjinekologu mund të rekomandojë vetëm monitorim dhe kontrolle periodike.
Banjat e ngrohta (Sitz bath)
Në fazat e hershme ose për kistet e vogla mund të rekomandohen banja të ngrohta të zonës intime.
Ato mund të ndihmojnë:
● në lehtësimin e dhimbjes;
● në përmirësimin e drenimit natyral;
● në uljen e inflamacionit.
Megjithatë, ato nuk zëvendësojnë trajtimin mjekësor kur ekziston abscesi.
Antibiotikët
Antibiotikët nuk janë gjithmonë të nevojshëm për çdo kist.
Ata rekomandohen kur:
● ekziston absces;
● ka temperaturë;
● infeksioni është përhapur në indet përreth;
● pacientja ka diabet ose imunitet të dobësuar;
● konfirmohet një infeksion seksualisht i transmetueshëm.
Antibiotiku zgjidhet nga mjeku sipas situatës klinike dhe, kur është e mundur, bazuar në rezultatet e kulturës.
Drenazhi i abscesit
Kur abscesi është i madh dhe shumë i dhimbshëm, trajtimi më efektiv është drenazhi.
Procedura konsiston në:
● hapjen e abscesit;
● largimin e qelbit;
● pastrimin e zgavrës;
● lehtësimin e menjëhershëm të dhimbjes.
Vetëm antibiotikët nuk janë zakonisht të mjaftueshëm në prani të një abscesi të formuar.
Word Catheter
Pas drenazhimit, gjinekologu mund të vendosë një Word catheter, një tub i vogël me një balonë në majë.
Qëllimi i tij është:
● të mbajë të hapur kanalin e gjëndrës;
● të lejojë drenimin e vazhdueshëm;
● të krijojë një kanal të ri funksional;
● të ulë rrezikun e rikthimit.
Kateteri zakonisht qëndron për disa javë, sipas vlerësimit të mjekut.
Marsupializimi
Në rastet me rikthime të shpeshta, mund të rekomandohet marsupializimi.
Kjo procedurë kirurgjikale krijon një hapje të re të përhershme për gjëndrën, duke parandaluar bllokimin e kanalit.
Përparësitë përfshijnë:
● ulje të rikthimeve;
● ruajtje të funksionit të gjëndrës;
● rikuperim relativisht të shpejtë.
Heqja kirurgjikale e gjëndrës Bartholin
Heqja e plotë e gjëndrës rekomandohet vetëm në raste të veçanta, si:
● bartolinite shumë të shpeshta;
● dështim i trajtimeve të tjera;
● dyshim për tumor;
● simptoma të vazhdueshme që ndikojnë në cilësinë e jetës.
Ky është zakonisht opsioni i fundit terapeutik.
Kujdesi pas trajtimit
Pas trajtimit rekomandohet:
● mbajtja e zonës së pastër dhe të thatë;
● përdorimi i medikamenteve sipas përshkrimit;
● shmangia e marrëdhënieve seksuale deri në shërim;
● ndjekja e kontrollit gjinekologjik;
● raportimi i çdo temperature ose rikthimi të simptomave.
A mund të rikthehet bartoliniti?
Po.
Rikthimi është më i shpeshtë kur:
● kanali bllokohet përsëri;
● abscesi nuk është drenuar plotësisht;
● ekzistojnë infeksione të patrajtuara;
● nuk është kryer trajtimi përfundimtar në rastet e përsëritura.
Në këto raste mund të rekomandohet marsupializimi ose trajtime të tjera kirurgjikale.
Si mund të parandalohet bartoliniti?
Edhe pse jo çdo rast mund të parandalohet, disa masa ndihmojnë në uljen e rrezikut.
Praktikoni marrëdhënie seksuale të mbrojtura
Përdorimi i prezervativit ndihmon në uljen e rrezikut të infeksioneve seksualisht të transmetueshme.
Kujdesuni për higjienën intime
● Lani zonën intime çdo ditë me ujë ose produkte të buta.
● Shmangni sapunët me aroma të forta.
● Mos përdorni dush vaginal.
Trajtoni infeksionet gjinekologjike në kohë
Infeksionet vaginale ose cervikale duhet të trajtohen menjëherë për të ulur rrezikun e përhapjes së baktereve.
Kryeni kontrolle gjinekologjike periodike
Vizitat e rregullta ndihmojnë në diagnostikimin e hershëm të çdo problemi të vulvës dhe vaginës.
Mos e shtrydhni vetë fryrjen
Përpjekja për të hapur ose shtrydhur një kist apo absces në shtëpi mund të përkeqësojë infeksionin dhe të rrisë rrezikun e komplikacioneve.
Bartoliniti dhe shtatzënia, jeta intime, rikthimi i sëmundjes, dallimi midis kistit dhe abscesit, mitet dhe faktet
Bartoliniti është një gjendje që, në shumicën e rasteve, trajtohet me sukses dhe nuk lë pasoja afatgjata. Megjithatë, nëse infeksioni nuk trajtohet siç duhet ose rikthehet vazhdimisht, ai mund të ndikojë në cilësinë e jetës, aktivitetin seksual dhe mirëqenien psikologjike të pacientes.
Njohja e mënyrës se si bartoliniti ndikon në jetën e përditshme dhe dallimi midis kistit dhe abscesit ndihmojnë gratë të kërkojnë ndihmë mjekësore në kohën e duhur.
Bartoliniti dhe shtatzënia
Bartoliniti mund të shfaqet edhe gjatë shtatzënisë.
Megjithëse zakonisht nuk ndikon drejtpërdrejt në zhvillimin e fetusit, një absces i madh ose një infeksion i rëndë mund të shkaktojë:
● dhimbje të forta;
● vështirësi në ecje;
● parehati gjatë uljes;
● temperaturë dhe gjendje të përgjithshme jo të mirë.
Trajtimi gjatë shtatzënisë duhet të zgjidhet me kujdes nga obstetër-gjinekologu, duke përdorur metoda dhe barna të sigurta për nënën dhe foshnjën.
Nëse formohet një absces, drenazhimi mund të jetë i nevojshëm edhe gjatë shtatzënisë.
A ndikon bartoliniti në fertilitet?
Në përgjithësi, bartoliniti nuk shkakton infertilitet.
Gjëndrat Bartholin ndodhen në pjesën e jashtme të organeve gjenitale dhe nuk marrin pjesë në procesin e ovulacionit, fekondimit apo implantimit të embrionit.
Megjithatë, nëse bartoliniti lidhet me një infeksion seksualisht të transmetueshëm të patrajtuar, si klamidia ose gonorrea, vetë infeksioni mund të përhapet në organet e brendshme riprodhuese dhe të rrisë rrezikun e sëmundjes inflamatore pelvike (PID), e cila mund të ndikojë në fertilitet.
Bartoliniti dhe marrëdhëniet seksuale
Një bartolinit aktiv mund ta bëjë jetën intime të vështirë.
Shumë gra përjetojnë:
● dhimbje gjatë penetrimit;
● ndjesi djegieje;
● parehati pas marrëdhënieve seksuale;
● ulje të dëshirës seksuale për shkak të dhimbjes.
Gjatë fazës aktive të infeksionit dhe deri në përfundimin e trajtimit, rekomandohet shmangia e marrëdhënieve seksuale.
Pas shërimit, shumica e grave rikthehen në aktivitet normal seksual pa probleme.
A mund të rikthehet bartoliniti?
Po. Rikthimi është një nga karakteristikat e kësaj sëmundjeje.
Rreziku është më i madh nëse:
● kanali i gjëndrës vazhdon të bllokohet;
● abscesi nuk është trajtuar plotësisht;
● ekzistojnë infeksione të patrajtuara;
● pacientja ka pasur episode të mëparshme;
● nuk është kryer trajtimi kirurgjikal kur ai ishte i nevojshëm.
Në rastet me rikthime të shpeshta, gjinekologu mund të rekomandojë marsupializim ose, më rrallë, heqjen e gjëndrës.
Dallimi midis kistit dhe abscesit të gjëndrës Bartholin
Edhe pse shpesh ngatërrohen, këto janë dy gjendje të ndryshme.
Kisti i gjëndrës Bartholin
● Nuk është domosdoshmërisht i infektuar.
● Zakonisht është pa dhimbje.
● Ka rritje të ngadaltë.
● Mund të mos kërkojë trajtim nëse nuk shkakton shqetësime.
Abscesi i gjëndrës Bartholin
● Është një infeksion me grumbullim qelbi.
● Shkakton dhimbje të forta.
● Shoqërohet me skuqje dhe ënjtje.
● Mund të japë temperaturë.
● Zakonisht kërkon drenazh dhe, sipas rastit, antibiotikë.
Njohja e këtij dallimi është e rëndësishme sepse mënyra e trajtimit ndryshon.
Bartoliniti dhe cilësia e jetës
Një absces i madh mund të ndikojë ndjeshëm në aktivitetet e përditshme.
Pacientet mund të kenë vështirësi:
● në ecje;
● gjatë qëndrimit ulur;
● gjatë drejtimit të automjetit;
● në punë;
● gjatë aktivitetit fizik;
● në jetën intime.
Trajtimi i hershëm ndihmon në rikthimin e shpejtë në aktivitetet normale.
Bartoliniti dhe higjiena intime
Higjiena e mirë ndihmon në uljen e rrezikut të infeksioneve, por nuk mund ta parandalojë plotësisht bartolinitin.
Rekomandohet:
● larja e përditshme me ujë ose produkte të buta;
● shmangia e sapunëve me aroma të forta;
● përdorimi i të brendshmeve pambuku;
● shmangia e dushit vaginal.
Higjiena e tepërt ose përdorimi i produkteve irrituese mund të prishë ekuilibrin normal të florës së zonës intime.
Kur duhet të riktheheni për kontroll?
Pas trajtimit, kontaktoni gjinekologun nëse:
● fryrja rikthehet;
● dhimbja shtohet;
● shfaqet temperaturë;
● del qelb;
● simptomat nuk përmirësohen pas trajtimit;
● shfaqet një masë e re në të njëjtën zonë.
Kontrollet janë veçanërisht të rëndësishme tek gratë me episode të përsëritura.
Mite dhe fakte rreth bartolinitit
Miti 1: Çdo fryrje pranë vaginës është bartolinit.
Fakt: Jo. Fryrjet në këtë zonë mund të jenë kiste të tjera, lipoma, cista epidermale, hematoma ose patologji të tjera që kërkojnë vlerësim gjinekologjik.
Miti 2: Bartoliniti është gjithmonë sëmundje seksualisht e transmetueshme.
Fakt: Jo. Shumica e rasteve shkaktohen nga baktere që normalisht jetojnë në lëkurë ose në zorrë, si E. coli. Megjithatë, disa raste mund të lidhen me infeksione seksualisht të transmetueshme.
Miti 3: Antibiotikët janë të mjaftueshëm për çdo bartolinit.
Fakt: Kur formohet një absces, antibiotikët shpesh nuk mjaftojnë pa drenazh, sepse qelbi duhet të largohet.
Miti 4: Mund ta shtrydh vetë abscesin në shtëpi.
Fakt: Jo. Kjo mund të përkeqësojë infeksionin, të shkaktojë përhapjen e tij ose të rrisë rrezikun e komplikacioneve.
Miti 5: Bartoliniti shkakton infertilitet.
Fakt: Vetë bartoliniti nuk ndikon në fertilitet. Vetëm infeksionet seksualisht të transmetueshme të patrajtuara që mund të jenë të pranishme njëkohësisht mund të dëmtojnë organet riprodhuese.
Miti 6: Pas një drenazhimi problemi nuk rikthehet më.
Fakt: Rikthimi është i mundur. Disa paciente kanë nevojë për marsupializim ose trajtime të tjera për të parandaluar episodet e përsëritura.
Miti 7: Bartoliniti prek vetëm gratë e reja.
Fakt: Ai është më i zakonshëm në moshën riprodhuese, por mund të shfaqet edhe në mosha të tjera. Tek gratë mbi 40 vjeç, çdo masë e re në zonën e gjëndrës Bartholin duhet të vlerësohet me kujdes.
Prognoza
Prognoza e bartolinitit është zakonisht shumë e mirë.
Me trajtimin e duhur:
● dhimbja largohet shpejt;
● infeksioni shërohet;
● aktivitetet e përditshme rifillojnë normalisht;
● cilësia e jetës përmirësohet.
Megjithatë, pacientet me episode të përsëritura duhet të ndiqen nga gjinekologu për të zgjedhur trajtimin më të përshtatshëm dhe për të parandaluar rikthimet.
Këshilla nga Klinika Tradita
Bartoliniti është një problem gjinekologjik që shpesh fillon me një fryrje të vogël, por mund të përparojë shpejt në një absces të dhimbshëm nëse nuk trajtohet në kohë. Shumë gra përpiqen ta trajtojnë vetë në shtëpi ose e shtyjnë vizitën tek gjinekologu derisa dhimbja bëhet e padurueshme. Kjo mund të çojë në përkeqësimin e infeksionit dhe rritjen e rrezikut të rikthimit.
Në Klinikën Tradita, këshillojmë që çdo fryrje, dhimbje ose skuqje pranë hyrjes së vaginës të vlerësohet nga një gjinekolog. Diagnostikimi i hershëm mund të shmangë formimin e abscesit dhe nevojën për ndërhyrje kirurgjikale.
1. Mos e shtrydhni vetë fryrjen
Mos u përpiqni të hapni ose të shtrydhni kistin apo abscesin në shtëpi.
Kjo mund të:
● përhapë infeksionin;
● rrisë dhimbjen;
● dëmtojë indet përreth;
● vështirësojë trajtimin.
2. Mos përdorni antibiotikë pa rekomandimin e mjekut
Antibiotikët nuk janë gjithmonë të nevojshëm dhe zgjedhja e tyre varet nga shkaku dhe ashpërsia e infeksionit.
Vetëmjekimi mund të maskojë simptomat dhe të favorizojë rezistencën bakteriale.
3. Mbani higjienë intime të rregullt
Rekomandohet:
● larje e përditshme me ujë ose produkte të buta;
● tharje e mirë e zonës intime;
● ndërrim i rregullt i të brendshmeve;
● përdorimi i të brendshmeve prej pambuku.
Shmangni produktet me aroma të forta dhe dushin vaginal.
4. Kryeni banja të ngrohta vetëm sipas këshillës së mjekut
Në disa raste, banjat e ngrohta (sitz bath) mund të ndihmojnë në lehtësimin e dhimbjes dhe drenimin spontan të një kisti të vogël, por ato nuk zëvendësojnë trajtimin mjekësor kur është formuar abscesi.
5. Shmangni marrëdhëniet seksuale gjatë fazës akute
Në prani të dhimbjes, inflamacionit ose pas një drenazhimi, rekomandohet të shmangen marrëdhëniet seksuale derisa të përfundojë trajtimi dhe gjinekologu të konfirmojë shërimin.
6. Përfundoni trajtimin e përshkruar
Mos e ndërprisni terapinë sapo të ndiheni më mirë.
Përfundimi i plotë i trajtimit ndihmon në uljen e rrezikut të rikthimit.
7. Trajtoni infeksionet seksualisht të transmetueshme
Nëse diagnostikohet një IST si klamidia ose gonorrea, është e rëndësishme të trajtohen si pacientja ashtu edhe partneri seksual.
8. Paraqituni në kontroll nëse bartoliniti rikthehet
Rikthimet e shpeshta mund të kërkojnë trajtime të tjera, si:
● vendosja e Word catheter;
● marsupializimi;
● në raste të veçanta, heqja kirurgjikale e gjëndrës.
9. Mos neglizhoni një masë të re pas moshës 40 vjeç
Tek gratë mbi 40 vjeç, çdo fryrje e re në zonën e gjëndrës Bartholin duhet të vlerësohet nga gjinekologu dhe, sipas rastit, mund të kërkojë biopsi.
10. Kryeni kontrolle gjinekologjike periodike
Vizitat e rregullta ndihmojnë në diagnostikimin e hershëm të problemeve të vulvës dhe organeve gjenitale, duke parandaluar komplikacionet.
15 Pyetjet më të shpeshta (FAQ)
1. Çfarë është bartoliniti?
Bartoliniti është inflamacioni ose infeksioni i gjëndrës Bartholin, që ndodhet në të dy anët e hyrjes së vaginës.
2. Çfarë ndryshimi ka midis kistit dhe bartolinitit?
Kisti është një bllokim i kanalit të gjëndrës pa infeksion, ndërsa bartoliniti është inflamacioni ose infeksioni i saj. Kur krijohet qelb, formohet abscesi.
3. Cilat janë simptomat më të zakonshme?
Fryrje në njërën anë të hyrjes së vaginës, dhimbje, skuqje, ënjtje, vështirësi në ecje ose ulje dhe ndonjëherë temperaturë.
4. A është bartoliniti ngjitës?
Vetë bartoliniti nuk është ngjitës, por disa baktere ose infeksione seksualisht të transmetueshme që e shkaktojnë mund të transmetohen gjatë marrëdhënieve seksuale.
5. A mund të kalojë vetë?
Një kist i vogël mund të mos kërkojë trajtim, por një bartolinit ose absces zakonisht nuk shërohet pa trajtim mjekësor.
6. A janë antibiotikët gjithmonë të nevojshëm?
Jo. Antibiotikët përdoren sipas gjendjes klinike. Në rastet me absces, shpesh nevojitet edhe drenazh.
7. A mund të rikthehet bartoliniti?
Po. Rikthimet janë të mundshme, sidomos nëse kanali bllokohet përsëri ose infeksioni nuk trajtohet plotësisht.
8. A ndikon bartoliniti në fertilitet?
Vetë bartoliniti zakonisht nuk ndikon në fertilitet.
9. A mund të kem marrëdhënie seksuale gjatë trajtimit?
Rekomandohet të shmangen marrëdhëniet seksuale derisa të përfundojë trajtimi dhe simptomat të jenë zhdukur.
10. A mund të shfaqet gjatë shtatzënisë?
Po. Bartoliniti mund të zhvillohet edhe gjatë shtatzënisë dhe duhet të trajtohet sipas rekomandimit të obstetër-gjinekologut.
11. Çfarë është Word catheter?
Është një kateter i vogël që vendoset pas drenazhimit të abscesit për të mbajtur të hapur kanalin e gjëndrës dhe për të ulur rrezikun e rikthimit.
12. Çfarë është marsupializimi?
Është një procedurë kirurgjikale që krijon një hapje të re të përhershme të gjëndrës Bartholin për të parandaluar bllokimin e saj.
13. Kur duhet të paraqitem urgjentisht tek mjeku?
Nëse keni dhimbje të forta, temperaturë, ënjtje që rritet shpejt, dalje qelbi ose vështirësi të mëdha në ecje dhe ulje.
14. Si mund ta parandaloj bartolinitin?
Me higjienë intime të mirë, trajtim në kohë të infeksioneve, marrëdhënie seksuale të mbrojtura dhe kontrolle gjinekologjike periodike.
15. A duhet të hiqet gjithmonë gjëndra Bartholin?
Jo. Heqja e gjëndrës rekomandohet vetëm në raste të përsëritura, kur trajtimet e tjera nuk kanë dhënë rezultat ose kur ekziston dyshim për një patologji tjetër.
Literatura shkencore
1. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Management of Bartholin Gland Cysts and Abscesses.
2. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021.
3. Merck Manual Professional Edition. Bartholin Gland Cyst and Bartholin Gland Abscess.
4. StatPearls Publishing. Bartholin Gland Cyst. StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing.
5. Berek JS. Berek & Novak’s Gynecology. 16th Edition. Wolters Kluwer.
6. Hoffman BL, Schorge JO, et al. Williams Gynecology. 5th Edition. McGraw-Hill Education.
7. Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG). Management of Vulval Conditions.
8. UpToDate. Bartholin gland masses.
9. European Guideline for the Management of Vulval Disorders.
10. DynaMed. Bartholin Gland Cyst and Abscess in Adults.
Përfundim
Bartoliniti është një sëmundje e zakonshme e gjëndrës Bartholin që mund të shkaktojë dhimbje të forta dhe shqetësim të madh në jetën e përditshme. Diagnostikimi i hershëm dhe trajtimi i duhur janë thelbësorë për të parandaluar formimin e abscesit, rikthimet dhe nevojën për ndërhyrje kirurgjikale.
Nëse vini re një fryrje pranë hyrjes së vaginës, dhimbje gjatë ecjes ose uljes, skuqje apo dalje qelbi, mos e shtyni vizitën tek gjinekologu. Kujdesi i hershëm ndihmon në shërim më të shpejtë dhe në ruajtjen e shëndetit intim.
Ju keshillojme te merrni informacione profesionale nga IUGA.