Çfarë është Pap testi, pse është i rëndësishëm dhe çfarë ndryshimesh mund të zbulojë

Pap testi – Pap testi, i njohur edhe si Pap smear ose citologjia cervikale, është një nga ekzaminimet më të rëndësishme për parandalimin e kancerit të qafës së mitrës. Qëllimi kryesor i tij është të identifikojë ndryshime jonormale në qelizat e qafës së mitrës, veçanërisht ndryshime prekanceroze që, nëse nuk ndiqen ose trajtohen, mund të zhvillohen me kalimin e viteve në kancer.

Pap testi – Rëndësia e Pap testit qëndron pikërisht te parandalimi. Ai mund të zbulojë ndryshime qelizore përpara se gruaja të ketë simptoma dhe përpara se këto ndryshime të bëhen kancer. 

Pap testi nuk është i njëjtë me kontrollin gjinekologjik, ekografinë apo tamponin vaginal. Secili prej këtyre ekzaminimeve ka një qëllim të ndryshëm.

Çfarë është qafa e mitrës?

Qafa e mitrës, ose cerviksi, është pjesa e poshtme e mitrës që lidhet me vaginën.

Është pikërisht nga sipërfaqja e qafës së mitrës që merren qelizat gjatë Pap testit.

Një zonë veçanërisht e rëndësishme është zona e transformimit, ku takohen lloje të ndryshme qelizash cervikale. Shumica e ndryshimeve prekanceroze të qafës së mitrës zhvillohen në këtë zonë.

Çfarë është Pap testi?

Pap testi është një ekzaminim citologjik.

Gjatë tij merret një sasi e vogël qelizash nga qafa e mitrës. Qelizat dërgohen në laborator dhe ekzaminohen për të parë nëse janë normale apo kanë ndryshime.

Pap testi mund të identifikojë:

• qeliza normale;
• ndryshime të lehta qelizore;
• ndryshime prekanceroze;
• ndryshime të gradës së lartë;
• në raste të caktuara, qeliza kanceroze.

Ndonjëherë citologjia mund të tregojë edhe shenja inflamacioni ose ndryshime që lidhen me infeksione, por Pap testi nuk është testi kryesor për diagnostikimin e infeksioneve vaginale apo infeksioneve seksualisht të transmetueshme. 

Pse bëhet Pap testi?

Qëllimi kryesor është depistimi i kancerit të qafës së mitrës.

Depistimi do të thotë kontroll për ndryshime ose sëmundje përpara se personi të ketë simptoma.

Pap testi kërkon qeliza anormale që mund të jenë prekanceroze. Identifikimi i tyre lejon që gruaja të ndiqet ose të trajtohet përpara se ndryshimet të përparojnë.

Kjo është arsyeja pse një grua nuk duhet të presë të ketë dhimbje, sekrecione ose gjakderdhje për të bërë depistimin e rekomanduar.

Çfarë zbulon Pap testi?

Pap testi zbulon kryesisht ndryshimet qelizore në qafën e mitrës.

Në laborator mund të identifikohen kategori të ndryshme anomalish.

ASC-US

ASC-US do të thotë qeliza skuamoze atipike me rëndësi të papërcaktuar.

Është një nga rezultatet jonormale më të zakonshme.

Do të thotë se disa qeliza nuk duken plotësisht normale, por vetëm nga citologjia nuk është e qartë pse kanë ndryshuar.

Ndryshimet mund të lidhen me HPV, por edhe me irritim, infeksione ose ndryshime hormonale.

Sipas situatës, mund të rekomandohet test HPV ose ndjekje tjetër. 

LSIL

LSIL do të thotë lezion intraepitelial skuamoz i gradës së ulët.

Këto janë ndryshime të lehta qelizore, shpesh të lidhura me infeksionin HPV.

LSIL nuk do të thotë kancer.

Në varësi të moshës, rezultatit HPV dhe historisë së mëparshme, gjinekologu përcakton mënyrën e ndjekjes.

HSIL

HSIL do të thotë lezion intraepitelial skuamoz i gradës së lartë.

Këto ndryshime janë më të rëndësishme sesa LSIL dhe kanë potencial më të lartë për të përparuar nëse nuk trajtohen.

Një rezultat HSIL nuk do të thotë automatikisht se gruaja ka kancer, por kërkon vlerësim të mëtejshëm të kujdesshëm, shpesh me kolposkopi dhe biopsi sipas situatës. 

ASC-H

ASC-H tregon se janë parë qeliza atipike dhe nuk mund të përjashtohet një lezion i gradës së lartë.

Edhe ky rezultat kërkon vlerësim të mëtejshëm.

AGC

AGC do të thotë qeliza glandulare atipike.

Qelizat glandulare gjenden në kanalin e qafës së mitrës dhe në endometër. Kur rezultojnë atipike, mund të nevojiten ekzaminime të tjera për të përcaktuar origjinën e ndryshimit. 

A mund ta zbulojë Pap testi kancerin?

Po, Pap testi ndonjëherë mund të identifikojë qeliza kanceroze. Por qëllimi më i rëndësishëm i depistimit është të gjejë ndryshimet prekanceroze përpara zhvillimit të kancerit. 

Kjo është një nga arsyet pse depistimi i rregullt është kaq i rëndësishëm.

A zbulon Pap testi HPV-në?

Jo drejtpërdrejt.

Pap testi dhe testi HPV nuk janë e njëjta analizë.

Pap testi kërkon ndryshime në qelizat e qafës së mitrës.

Testi HPV kërkon infeksionin me tipe HPV me rrezik të lartë, të cilat lidhen me zhvillimin e kancerit të qafës së mitrës. 

Në disa grupmosha, të dy testet mund të përdoren së bashku. Kjo quhet co-testing.

Pap testi dhe HPV – pse lidhen kaq shumë?

Infeksioni persistent me tipe HPV me rrezik të lartë është faktori kryesor në zhvillimin e shumicës së rasteve të kancerit të qafës së mitrës.

Megjithatë, shumica e infeksioneve HPV nuk çojnë në kancer. Shumë prej tyre kontrollohen nga sistemi imunitar.

Problemi kryesor është kur një infeksion me HPV me rrezik të lartë vazhdon për një kohë të gjatë dhe shkakton ndryshime qelizore.

Pap testi kërkon pikërisht këto ndryshime qelizore.

A zbulon Pap testi infeksionet vaginale?

Pap testi mund të raportojë rastësisht inflamacion ose elementë që sugjerojnë një infeksion, por nuk duhet përdorur si analiza kryesore për diagnostikimin e infeksioneve vaginale. 

Nëse një grua ka:

• sekrecione me erë të pazakontë;
• kruajtje;
• djegie;
• irritim;
• dhimbje gjatë marrëdhënieve,

mund të nevojiten ekzaminimi i sekrecioneve, tampon vaginal ose teste specifike.

Pra, një Pap test normal nuk do të thotë automatikisht se gruaja nuk ka infeksion vaginal.

A zbulon Pap testi klamidian dhe gonorrenë?

Jo. Për klamidian dhe gonorrenë përdoren teste specifike, zakonisht teste molekulare sipas rekomandimit të mjekut.

Pap testi nuk duhet të përdoret për t’i përjashtuar këto infeksione.

A zbulon Pap testi kancerin e vezoreve?

Jo.

Pap testi është një test për qelizat e qafës së mitrës dhe nuk është test depistues për kancerin ovarian.

A zbulon Pap testi kancerin e endometrit?

Pap testi nuk është test standard depistimi për kancerin e endometrit.

Ndonjëherë mund të identifikohen qeliza që kërkojnë vlerësim të mëtejshëm, por një Pap test normal nuk e përjashton kancerin e endometrit.

Një grua me gjakderdhje jonormale, veçanërisht pas menopauzës, duhet të vlerësohet sipas simptomave pavarësisht rezultatit të Pap testit.

Kur duhet filluar Pap testi?

Sipas udhëzimit të përditësuar të ACOG në vitin 2026, për personat me rrezik mesatar depistimi fillon në moshën 21 vjeç. Nga 21 deri në 29 vjeç rekomandohet citologjia cervikale, pra Pap testi, çdo 3 vjet. 

Kjo do të thotë se Pap testi nuk duhet filluar automatikisht vetëm sepse një vajzë ka filluar aktivitetin seksual.

Pap testi nga 21 deri në 29 vjeç

Në këtë grupmoshë, rekomandimi aktual i ACOG për personat me rrezik mesatar është:

Pap test çdo 3 vjet. 

Testimi shumë i shpeshtë nuk sjell domosdoshmërisht përfitim më të madh dhe mund të çojë në ekzaminime të panevojshme.

Çfarë ndryshon pas moshës 30 vjeç?

Sipas udhëzimit ACOG 2026, për moshën 30–65 vjeç, testimi primar për HPV me rrezik të lartë, i marrë nga klinicisti, çdo 5 vjet është strategjia e preferuar për personat me rrezik mesatar. Co-testing me HPV dhe citologji çdo 5 vjet është alternativë e pranueshme; citologjia vetëm mund të përdoret në situata të caktuara, për shembull kur testimi primar HPV ose co-testing nuk është i disponueshëm ose pas këshillimit pacientja zgjedh citologjinë. 

Kjo është e rëndësishme sepse termi “Pap test” shpesh përdoret nga pacientet për të gjithë depistimin e qafës së mitrës, ndërkohë që sot depistimi mund të bëhet me Pap, HPV ose kombinimin e tyre sipas moshës dhe udhëzimit.

A duhet bërë Pap testi çdo vit?

Jo, jo tek shumica e grave me rrezik mesatar.

Ideja se çdo grua duhet të bëjë Pap test çdo vit është e vjetruar.

Intervali përcaktohet nga:

• mosha;
• lloji i testit;
• rezultatet e mëparshme;
• historia e ndryshimeve prekanceroze;
• gjendja imunitare;
• faktorë të tjerë individualë.

Një vizitë gjinekologjike periodike nuk do të thotë domosdoshmërisht Pap test në çdo vizitë.

Po pas moshës 65 vjeç?

Depistimi rutinë mund të ndërpritet tek shumë gra mbi 65 vjeç nëse kanë pasur depistim të mëparshëm adekuat dhe nuk kanë histori që i vendos në rrezik të lartë.

Sipas ACOG 2026, ndërprerja varet nga rezultatet e mëparshme negative dhe historia klinike; gratë që nuk kanë pasur depistim adekuat ose janë me rrezik të lartë mund të kenë nevojë të vazhdojnë. 

Prandaj, mosha 65 vjeç nuk duhet interpretuar si një kufi automatik për çdo grua.

Po pas heqjes së mitrës?

Varet nga lloji i histerektomisë dhe historia mjekësore.

Nëse është hequr edhe qafa e mitrës dhe gruaja nuk ka histori të kancerit të qafës së mitrës ose të një lezioni prekanceroz të gradës së lartë, depistimi rutinë cervikal zakonisht nuk rekomandohet. 

Nëse qafa e mitrës është ruajtur, rekomandimet e depistimit vazhdojnë të jenë relevante.

Po nëse gruaja është vaksinuar kundër HPV?

Edhe gratë e vaksinuara duhet të ndjekin rekomandimet e depistimit të qafës së mitrës.

Vaksina HPV ul ndjeshëm rrezikun, por nuk mbron kundër çdo tipi HPV me potencial kancerogjen. 

A ka raste kur Pap testi duhet bërë më shpesh?

Po.

Rekomandimet standarde për moshat e mësipërme janë për persona me rrezik mesatar.

Një plan tjetër ndjekjeje mund të jetë i nevojshëm tek gratë me:

• rezultate të mëparshme jonormale;
• histori të lezioneve prekanceroze të gradës së lartë;
• histori të kancerit të qafës së mitrës;
• HIV;
• imunosupresion;
• faktorë të tjerë të veçantë.

Në këto raste intervali përcaktohet individualisht dhe nuk duhet ndjekur verbërisht skema rutinë 3- ose 5-vjeçare. 

A duhet pritur Pap testi rutinë kur ka simptoma?

Jo.

Pap testi është kryesisht test depistues për persona pa simptoma. Nëse një grua ka:

• gjakderdhje pas marrëdhënieve;
• gjakderdhje ndërmjet menstruacioneve;
• gjakderdhje pas menopauzës;
• sekrecione të pazakonta të vazhdueshme;
• dhimbje ose simptoma të tjera shqetësuese,

duhet të paraqitet për vlerësim gjinekologjik dhe jo të presë datën e Pap testit të ardhshëm.

Mjeku mund të rekomandojë ekzaminim, Pap/HPV kur indikohet, kolposkopi, ekografi ose analiza të tjera sipas problemit.

Pse Pap testi është kaq i rëndësishëm edhe kur gruaja ndihet mirë?

Ndryshimet prekanceroze të qafës së mitrës shpesh nuk japin simptoma.

Kjo do të thotë se një grua mund të ndihet plotësisht mirë ndërkohë që qelizat e qafës së mitrës kanë filluar të ndryshojnë.

Depistimi synon t’i identifikojë këto ndryshime në fazën kur mund të monitorohen ose trajtohen përpara se të zhvillohet kanceri. 

Një Pap test jonormal nuk do të thotë kancer

Kjo është një nga gjërat më të rëndësishme që duhet të dijë çdo paciente.

Shumica e rezultateve jonormale të depistimit cervikal nuk janë kancer. Shpesh bëhet fjalë për infeksion HPV ose ndryshime të hershme qelizore që mund të ndiqen ose trajtohen për të parandaluar progresionin. 

Pas një rezultati jonormal mund të rekomandohet:

• test HPV;
• përsëritje e testimit pas një intervali të caktuar;
• kolposkopi;
• biopsi;
• trajtim në rastin e lezioneve të caktuara.

Si kryhet Pap testi?

Pap testi zakonisht kryhet gjatë një vizite gjinekologjike.

Pacientja shtrihet në pozicion gjinekologjik. Mjeku vendos me kujdes një instrument të quajtur spekulum në vaginë, i cili lejon vizualizimin e qafës së mitrës.

Më pas, me një furçë ose instrument të posaçëm merren qeliza nga qafa e mitrës, veçanërisht nga zona e transformimit.

Mostra dërgohet në laborator për ekzaminim citologjik.

Procedura e marrjes së mostrës zgjat zakonisht vetëm pak minuta.

Çfarë është spekulumi?

Spekulumi është një instrument që përdoret për të hapur butësisht muret vaginale dhe për t’i mundësuar gjinekologut të shohë qafën e mitrës.

Vendosja e spekulumit mund të shkaktojë ndjesi presioni, por zakonisht nuk duhet të shkaktojë dhimbje të fortë.

Nëse pacientja ndien dhimbje, duhet t’ia komunikojë menjëherë mjekut.

A dhemb Pap testi?

Për shumicën e grave Pap testi nuk është i dhimbshëm.

Mund të ndihet:

• presion gjatë vendosjes së spekulumit;
• parehati e lehtë;
• një ndjesi e shkurtër gjatë marrjes së qelizave.

Disa paciente mund të jenë më të ndjeshme, veçanërisht nëse kanë:

• tharje vaginale;
• menopauzë;
• inflamacion;
• dhimbje pelvike;
• vaginizëm ose tension të muskujve pelvikë.

Ekzaminimi duhet të kryhet me kujdes dhe pacientja mund të kërkojë që procedura të ndërpritet nëse ka dhimbje të fortë.

A mund të ketë gjak pas Pap testit?

Po. Një sasi shumë e vogël njollosjeje ose gjakderdhjeje mund të shfaqet pas marrjes së mostrës, sepse qafa e mitrës mund të jetë e ndjeshme.

Zakonisht kjo kalon shpejt.

Nëse gjakderdhja është e konsiderueshme, vazhdon ose shoqërohet me dhimbje të fortë, duhet kontaktuar mjeku.

Pap testi tradicional dhe citologjia në bazë të lëngshme

Mostra mund të përpunohet me metoda të ndryshme.

Në metodën tradicionale, qelizat vendosen direkt në lamë mikroskopike.

Në citologjinë me bazë të lëngshme, furça vendoset ose shpëlahet në një solucion të posaçëm dhe materiali përpunohet në laborator.

Në varësi të sistemit të përdorur, nga mostra e citologjisë së lëngshme mund të kryhen edhe teste të tjera, përfshirë testimin HPV kur është i indikuar.

Si duhet të përgatitet pacientja për Pap testin?

Përpara Pap testit është mirë të ndiqen udhëzimet e mjekut ose të qendrës ku do të kryhet analiza.

Në përgjithësi, për rreth 48 orë para testit këshillohet të shmangen:

• marrëdhëniet vaginale;
• dushi vaginal;
• kremrat vaginalë;
• ovulat vaginale;
• medikamentet vaginale, nëse mjeku nuk ka udhëzuar ndryshe.

Këto mund të ndikojnë në cilësinë e mostrës.

NCI rekomandon shmangien e marrëdhënieve seksuale, dushit vaginal dhe medikamenteve vaginale për rreth dy ditë përpara Pap testit kur është e mundur.

A duhet të bëhet larje intime përpara Pap testit?

Higjiena normale e jashtme është e mjaftueshme.

Nuk ka nevojë për pastrime të brendshme vaginale. Në fakt, dushi vaginal nuk rekomandohet, sepse mund të ndryshojë mjedisin vaginal dhe të ndikojë në materialin që merret.

Vagina nuk ka nevojë të “pastrohet” përpara kontrollit gjinekologjik.

A mund të bëhet Pap testi gjatë menstruacioneve?

Në përgjithësi preferohet që Pap testi të kryhet kur pacientja nuk ka gjakderdhje menstruale të konsiderueshme.

Gjaku mund ta bëjë mostrën më të vështirë për t’u interpretuar.

Nëse menstruacionet fillojnë papritur përpara vizitës, pacientja mund të kontaktojë klinikën për të pyetur nëse duhet ta mbajë apo ta ndryshojë takimin.

Megjithatë, nëse gruaja ka gjakderdhje jonormale, ajo nuk duhet ta shtyjë konsultën duke menduar se duhet të presë derisa gjakderdhja të ndalojë. Gjakderdhja vetë mund të kërkojë vlerësim.

Cila është dita më e mirë e ciklit për Pap testin?

Nuk ekziston një ditë e vetme që është e detyrueshme për të gjitha gratë.

Praktikisht preferohet një periudhë kur nuk ka menstruacione, në mënyrë që të merret një mostër sa më e pastër dhe e përshtatshme.

Pacientja duhet të ndjekë udhëzimet e klinikës ku do të kryejë testin.

A mund të kryhet Pap testi në shtatzëni?

Po, depistimi cervikal mund të kryhet gjatë shtatzënisë kur është i nevojshëm sipas historisë dhe intervalit të depistimit.

Në shtatzëni qafa e mitrës mund të jetë më e vaskularizuar dhe mund të shfaqet njollosje e lehtë pas marrjes së mostrës.

Një rezultat jonormal gjatë shtatzënisë nuk duhet neglizhuar. Mënyra e ndjekjes përshtatet me shtatzëninë dhe llojin e anomalive.

Pap testi pas lindjes

Pas lindjes, koha e depistimit duhet të përshtatet me historinë e pacientes dhe rezultatet e mëparshme.

Ndryshimet pas lindjes dhe procesi i shërimit të qafës së mitrës mund të ndikojnë në kohën kur është më e përshtatshme të merret mostra.

Nëse pacientja ka pasur një rezultat jonormal gjatë shtatzënisë, ndjekja pas lindjes është veçanërisht e rëndësishme.

Pap testi gjatë menopauzës

Edhe pas menopauzës mund të vazhdojë depistimi sipas moshës dhe historisë së gruas.

Ndryshimet nga mungesa e estrogjenit mund t’i bëjnë indet vaginale dhe cervikale më të holla dhe më të ndjeshme.

Kjo mund të shkaktojë:

• parehati gjatë vendosjes së spekulumit;
• njollosje të lehtë;
• ndryshime atrofike në qeliza.

Nëse mostra është e vështirë për t’u interpretuar për shkak të atrofisë, gjinekologu vendos nëse nevojitet përsëritje ose një qasje tjetër.

Çfarë ndodh me mostrën në laborator?

Qelizat e marra nga qafa e mitrës vlerësohen nga profesionistë të laboratorit dhe, sipas sistemit të përdorur, raportohen në kategori të standardizuara.

Një nga sistemet më të përdorura është Bethesda System.

Raporti mund të përmbajë informacion për:

• përshtatshmërinë e mostrës;
• praninë ose mungesën e lezioneve intraepiteliale;
• anomalitë e qelizave skuamoze;
• anomalitë e qelizave glandulare;
• gjetje të tjera.

Çfarë do të thotë NILM?

NILM do të thotë:

Negative for Intraepithelial Lesion or Malignancy.

Pra, nuk janë identifikuar qeliza që tregojnë lezion intraepitelial ose malignitet.

Në gjuhë të thjeshtë, konsiderohet rezultat negativ për ndryshimet prekanceroze ose kanceroze që kërkon Pap testi.

Megjithatë, një rezultat NILM nuk do të thotë se gruaja është e mbrojtur nga çdo sëmundje gjinekologjike.

Çfarë do të thotë ASC-US?

ASC-US është shkurtimi për:

Atypical Squamous Cells of Undetermined Significance.

Do të thotë se disa qeliza skuamoze duken paksa jonormale, por nuk mund të përcaktohet menjëherë shkaku.

ASC-US mund të lidhet me:

• HPV;
• inflamacion;
• irritim;
• ndryshime hormonale;
• atrofi.

Ky rezultat është relativisht i zakonshëm dhe nuk do të thotë kancer.

Testi HPV dhe historia e pacientes ndihmojnë në përcaktimin e hapit të ardhshëm.

Çfarë do të thotë ASC-H?

ASC-H do të thotë se janë identifikuar qeliza skuamoze atipike dhe nuk mund të përjashtohet një lezion i gradës së lartë.

Ky rezultat kërkon vlerësim më të kujdesshëm dhe zakonisht çon në kolposkopi sipas udhëzimeve klinike.

Çfarë do të thotë LSIL?

LSIL do të thotë:

Low-grade Squamous Intraepithelial Lesion.

Tregon ndryshime të gradës së ulët në qelizat skuamoze.

Shpesh lidhet me HPV dhe shumë prej këtyre ndryshimeve mund të regresojnë, veçanërisht tek gratë e reja.

Megjithatë, rezultati duhet të ndiqet sipas moshës, HPV-së dhe historisë së mëparshme.

Çfarë do të thotë HSIL?

HSIL do të thotë:

High-grade Squamous Intraepithelial Lesion.

Tregon ndryshime qelizore më të rëndësishme që kanë probabilitet më të lartë të përfaqësojnë një lezion prekanceroz të gradës së lartë.

HSIL nuk do të thotë automatikisht kancer, por kërkon vlerësim dhe menaxhim të shpejtë sipas udhëzimeve.

NCI thekson se HSIL përfaqëson qeliza cervikale dukshëm jonormale që mund të bëhen kancer në të ardhmen nëse nuk trajtohen.

Çfarë do të thotë AGC?

AGC do të thotë:

Atypical Glandular Cells.

Qelizat glandulare mund të vijnë nga qafa e mitrës ose nga struktura të tjera të traktit riprodhues.

Kur identifikohen qeliza glandulare atipike, kërkohet vlerësim i mëtejshëm, sepse duhet përcaktuar origjina dhe rëndësia e ndryshimit.

Çfarë do të thotë AIS?

AIS do të thotë:

Adenocarcinoma in situ.

Është një ndryshim prekanceroz serioz i qelizave glandulare të qafës së mitrës.

Kërkon vlerësim dhe trajtim specialistik.

Po nëse rezultati thotë se mostra është e papërshtatshme?

Ndonjëherë laboratori mund të raportojë se mostra nuk është e përshtatshme për interpretim.

Arsyet mund të përfshijnë:

• numër të pamjaftueshëm qelizash;
• gjak që pengon interpretimin;
• inflamacion të rëndë;
• probleme teknike me mostrën.

Kjo nuk do të thotë rezultat pozitiv apo kancer.

Zakonisht nevojitet përsëritja e testit sipas rekomandimit të mjekut.

Pap test normal, por HPV pozitiv – si është e mundur?

Kjo situatë është e mundur.

Do të thotë se testi HPV ka identifikuar një tip HPV me rrezik të lartë, por citologjia nuk ka identifikuar aktualisht ndryshime qelizore.

Kjo tregon edhe një herë ndryshimin mes dy testeve:

• HPV testi kërkon virusin;
• Pap testi kërkon ndryshimet qelizore.

Menaxhimi varet nga tipi i HPV-së, mosha dhe historia e pacienteve.

Pap test jonormal, por HPV negativ – a ndodh?

Po.

Ndryshimet qelizore mund të kenë edhe shkaqe të tjera, si inflamacioni, irritimi ose atrofia.

Megjithatë, interpretimi dhe ndjekja përcaktohen nga kombinimi i rezultateve dhe historia e mëparshme.

Çfarë është kolposkopia?

Kolposkopia është një ekzaminim i detajuar i qafës së mitrës me një pajisje zmadhuese.

Mund të rekomandohet pas disa rezultateve jonormale të Pap testit ose HPV-së.

Gjatë kolposkopisë, gjinekologu:

• vizualizon qafën e mitrës;
• aplikon solucione të posaçme;
• identifikon zona të dyshimta;
• mund të marrë biopsi.

Kolposkopia nuk do të thotë automatikisht se dyshohet për kancer. Shpesh përdoret për të përcaktuar saktësisht rëndësinë e një rezultati jonormal depistimi.

Çfarë është biopsia e qafës së mitrës?

Biopsia është marrja e një cope shumë të vogël indi nga një zonë e dyshimtë.

Ndryshe nga Pap testi, i cili analizon qeliza të veçuara, biopsia lejon vlerësimin e strukturës së indit.

Ajo mund të ndihmojë në diagnostikimin e:

• CIN 1;
• CIN 2;
• CIN 3;
• ndryshimeve të tjera;
• kancerit cervikal.

CIN dhe Pap testi – a janë e njëjta gjë?

Jo.

Termat LSIL dhe HSIL përdoren në citologjinë e Pap testit, ndërsa CIN zakonisht lidhet me diagnozën histologjike pas biopsisë.

Në mënyrë të thjeshtuar:

• CIN 1 → ndryshime të gradës së ulët;
• CIN 2 → ndryshime të moderuara;
• CIN 3 → ndryshime të gradës së lartë.

CIN nuk është automatikisht kancer.

Qëllimi i depistimit është pikërisht identifikimi i këtyre ndryshimeve përpara se të përparojnë.

Sa kohë duhet për të marrë përgjigjen?

Koha ndryshon sipas laboratorit dhe metodës së përdorur. Mund të jetë nga disa ditë deri në një periudhë më të gjatë.

Pacientja duhet të sigurohet që e merr rezultatin dhe, nëse është jonormal, të ndjekë rekomandimin e gjinekologut.

Pse është e rëndësishme të mos humbasë ndjekja pas një rezultati jonormal?

Pap testi e arrin qëllimin e tij vetëm kur një rezultat jonormal ndiqet siç duhet.

Një rezultat që kërkon kontroll nuk duhet:

• të lihet pa u marrë;
• të harrohet;
• të interpretohet vetë;
• të shtyhet për vite.

Ndryshimet prekanceroze zakonisht zhvillohen ngadalë, gjë që krijon mundësi të mirë për monitorim dhe trajtim përpara zhvillimit të kancerit. Pikërisht për këtë arsye programet e depistimit janë kaq të rëndësishme.

Lidhja HPV–Pap test, faktorët e rrezikut, ndjekja e rezultateve jonormale, kolposkopia, biopsia dhe vaksina HPV

Për të kuptuar rëndësinë e Pap testit, duhet kuptuar lidhja midis HPV-së dhe ndryshimeve qelizore të qafës së mitrës. Pap testi nuk kërkon drejtpërdrejt virusin HPV; ai vlerëson qelizat e qafës së mitrës për të identifikuar ndryshime që mund të jenë shkaktuar nga një infeksion persistent me HPV me rrezik të lartë.

Çfarë është HPV?

HPV, ose Human Papillomavirus, është një grup shumë i madh virusesh. Disa tipe infektojnë zonën gjenitale dhe transmetohen kryesisht nëpërmjet kontaktit seksual intim.

HPV është shumë i zakonshëm. Shumica e personave seksualisht aktivë ekspozohen ndaj tij në një moment të jetës.

Në pjesën më të madhe të rasteve, infeksioni nuk shkakton simptoma dhe bëhet i padetektueshëm nga sistemi imunitar.

Kjo do të thotë se një test HPV pozitiv nuk duhet interpretuar automatikisht si sëmundje e rëndë.

HPV me rrezik të ulët dhe HPV me rrezik të lartë

Tipet e HPV ndahen në mënyrë të përgjithshme në tipe me rrezik të ulët dhe me rrezik të lartë.

Tipet me rrezik të ulët mund të shkaktojnë lytha gjenitale, por zakonisht nuk janë tipet përgjegjëse për kancerin e qafës së mitrës.

Tipet me rrezik të lartë mund të shkaktojnë ndryshime qelizore që, nëse infeksioni vazhdon për një kohë të gjatë, mund të përparojnë drejt lezioneve prekanceroze dhe më pas kancerit.

HPV 16 dhe HPV 18

HPV 16 dhe HPV 18 janë ndër tipet me rëndësinë më të madhe onkogjene. Së bashku shkaktojnë një pjesë të madhe të rasteve të kancerit të qafës së mitrës.

Por ekzistojnë edhe tipe të tjera HPV me rrezik të lartë.

Për këtë arsye, testet moderne të HPV-së nuk kufizohen vetëm te HPV 16 dhe 18.

Si shkakton HPV ndryshime në qafën e mitrës?

Në shumicën e grave, infeksioni bëhet i padetektueshëm pa shkaktuar pasoja.

Problemi kryesor është infeksioni persistent me HPV me rrezik të lartë.

Nëse virusi vazhdon për vite, mund të ndikojë në qelizat e qafës së mitrës dhe të çojë gradualisht në:

infeksion HPV → ndryshime qelizore → lezion prekanceroz → në një pjesë të rasteve, kancer invaziv.

Ky proces zakonisht nuk ndodh menjëherë. Pikërisht kjo krijon mundësinë që depistimi të identifikojë dhe trajtojë ndryshimet përpara zhvillimit të kancerit.

HPV pozitiv nuk do të thotë kancer

Ky është një nga mesazhet më të rëndësishme për pacientet.

Një test HPV pozitiv tregon se është identifikuar një tip HPV i kërkuar nga testi. Ai nuk tregon se pacientja ka kancer.

Shumica e infeksioneve nuk përparojnë drejt kancerit.

Rreziku bëhet më i rëndësishëm kur HPV me rrezik të lartë vazhdon dhe shoqërohet me ndryshime të qelizave cervikale.

Pap test normal dhe HPV pozitiv

Është e mundur që një paciente të ketë:

• HPV me rrezik të lartë pozitiv;
• Pap test normal.

Kjo do të thotë se virusi është identifikuar, por në momentin e testimit nuk janë gjetur ndryshime citologjike.

Kjo situatë nuk duhet as të neglizhohet dhe as të shkaktojë panik.

Hapi tjetër përcaktohet nga tipi i HPV-së, rezultatet e mëparshme, mosha dhe rreziku individual.

Çfarë ndodh nëse HPV 16 ose 18 rezulton pozitiv?

HPV 16 dhe 18 kanë lidhje më të fortë me kancerin e qafës së mitrës. Për këtë arsye, një rezultat pozitiv për këto tipe mund të çojë në vlerësim më të afërt, shpesh kolposkopi, sipas skemës klinike dhe rezultateve të tjera.

Menaxhimi modern i rezultateve të depistimit bazohet gjithnjë e më shumë në vlerësimin e rrezikut individual dhe jo vetëm në një rezultat të izoluar.

Çfarë ndodh pas ASC-US?

ASC-US është një rezultat i zakonshëm dhe shpesh përfaqëson ndryshime shumë të lehta.

Një nga mënyrat për të përcaktuar rëndësinë e tij është testi HPV.

Nëse HPV me rrezik të lartë është negativ, rreziku për një lezion serioz zakonisht është më i ulët.

Nëse HPV është pozitiv, mund të nevojitet ndjekje më e afërt ose kolposkopi sipas moshës, historisë dhe udhëzimeve.

Pra, ASC-US nuk duhet interpretuar si diagnozë e një lezioni prekanceroz.

Çfarë ndodh pas LSIL?

LSIL tregon ndryshime qelizore të gradës së ulët, zakonisht të lidhura me HPV.

Menaxhimi nuk është i njëjtë për çdo paciente.

Merren parasysh:

• mosha;
• HPV;
• rezultatet e mëparshme;
• historia e lezioneve cervikale;
• rreziku i përgjithshëm.

Në disa raste nevojitet monitorim, ndërsa në raste të tjera rekomandohet kolposkopi.

Çfarë ndodh pas HSIL?

HSIL është një rezultat më serioz sepse lidhet me probabilitet më të lartë për një lezion prekanceroz të gradës së lartë.

Kërkon vlerësim të shpejtë dhe nuk duhet lënë pa ndjekje.

Sipas moshës, statusit të shtatzënisë dhe rrezikut të pacientes, mund të rekomandohet:

• kolposkopi;
• biopsi;
• ose, në situata të përzgjedhura me rrezik të lartë, trajtim ekscizional sipas udhëzimeve.

HSIL përsëri nuk është sinonim i kancerit.

Çfarë ndodh pas AGC?

Qelizat glandulare atipike kërkojnë vlerësim të kujdesshëm.

Kjo mund të përfshijë:

• kolposkopi;
• vlerësim të kanalit endocervikal;
• në paciente të caktuara, vlerësim të endometrit.

Arsyeja është se qelizat glandulare mund të lidhen me patologji të qafës së mitrës ose, në raste të caktuara, të endometrit.

Çfarë është kolposkopia?

Kolposkopia është një ekzaminim më i detajuar i qafës së mitrës.

Përdoret një instrument optik që zmadhon pamjen e cerviksit. Instrumenti qëndron jashtë vaginës.

Gjatë ekzaminimit, në qafën e mitrës aplikohen solucione të posaçme që ndihmojnë në identifikimin e zonave jonormale.

Nëse identifikohet një zonë e dyshimtë, mund të merret biopsi.

A dhemb kolposkopia?

Vetë shikimi kolposkopik zakonisht nuk është i dhimbshëm dhe ndjesia mund të jetë e ngjashme me një ekzaminim me spekulum.

Nëse merret biopsi, mund të ndihet një shtrëngim ose dhimbje e shkurtër.

Pas biopsisë mund të ketë njollosje ose sekrecione për një periudhë të shkurtër.

Pap testi apo biopsia – cili është ndryshimi?

Pap testi merr qeliza nga sipërfaqja e qafës së mitrës.

Biopsia merr një fragment të vogël indi.

Kjo është arsyeja pse Pap testi përdoret për depistim, ndërsa biopsia përdoret për të përcaktuar diagnozën histologjike kur ekziston një zonë e dyshimtë.

Çfarë janë CIN 1, CIN 2 dhe CIN 3?

Pas biopsisë mund të përdoret termi CIN – Cervical Intraepithelial Neoplasia.

CIN 1

Përfaqëson ndryshime të gradës së ulët.

Shumë raste, veçanërisht tek gratë e reja, mund të regresojnë spontanisht. Për këtë arsye shpesh preferohet ndjekja në vend të trajtimit të menjëhershëm, sipas situatës.

CIN 2

Përfaqëson ndryshime më të rëndësishme.

Menaxhimi individualizohet sipas moshës, dëshirës për shtatzëni, gjetjeve dhe faktorëve të tjerë.

CIN 3

Është lezion prekanceroz i gradës së lartë.

Nuk është kancer invaziv, por ka potencial të rëndësishëm për progresion dhe zakonisht kërkon trajtim.

Çfarë është LEEP?

LEEP është një procedurë që përdor një lak të hollë elektrik për të hequr zonën jonormale të qafës së mitrës.

Mund të përdoret për trajtimin e disa lezioneve prekanceroze të gradës së lartë.

Indi i hequr dërgohet për ekzaminim histopatologjik.

Çfarë është konizimi?

Konizimi është heqja e një pjese në formë koni nga qafa e mitrës.

Mund të përdoret për diagnozë dhe trajtim në situata të caktuara.

Vendimi midis monitorimit, LEEP, konizimit ose metodave të tjera varet nga diagnoza konkrete dhe karakteristikat individuale.

Faktorët që rrisin rrezikun e ndryshimeve cervikale

Faktori kryesor është infeksioni persistent me HPV me rrezik të lartë.

Faktorë të tjerë që mund të ndikojnë në rrezik përfshijnë:

• pirjen e duhanit;
• dobësimin e sistemit imunitar;
• HIV;
• mungesën e depistimit të rregullt;
• historinë e lezioneve prekanceroze;
• ekspozimin ndaj HPV.

Prandaj, depistimi është veçanërisht i rëndësishëm për identifikimin e ndryshimeve përpara se ato të përparojnë.

A ndikon pirja e duhanit?

Po.

Pirja e duhanit lidhet me rritje të rrezikut për ndryshime prekanceroze dhe kancer të qafës së mitrës tek gratë me HPV.

Ndërprerja e duhanit është një nga masat që ndihmon shëndetin e përgjithshëm dhe ul disa faktorë të modifikueshëm të rrezikut.

A mund të rikthehet HPV pas shumë vitesh?

Një test HPV pozitiv pas shumë vitesh nuk tregon domosdoshmërisht një infeksion të ri ose një partner të ri.

HPV mund të bëhet i padetektueshëm dhe më vonë të identifikohet përsëri.

Për këtë arsye, një rezultat HPV nuk mund të përdoret për të përcaktuar me siguri se kur është marrë infeksioni ose nga cili partner.

Kjo është veçanërisht e rëndësishme për të shmangur interpretime të gabuara në marrëdhënie.

A e parandalon prezervativi plotësisht HPV-në?

Prezervativi mund të ulë rrezikun e transmetimit, por nuk e eliminon plotësisht, sepse HPV mund të transmetohet nga kontaktet e lëkurës në zona që nuk mbulohen nga prezervativi.

Megjithatë, përdorimi korrekt i prezervativit mbetet një masë e rëndësishme për reduktimin e rrezikut të shumë infeksioneve seksualisht të transmetueshme.

Roli i vaksinës HPV

Vaksinimi kundër HPV është një nga mënyrat më efektive për parandalimin e infeksioneve me tipet e HPV-së që shkaktojnë pjesën më të madhe të kancereve të lidhura me HPV.

Vaksina është më efektive kur bëhet përpara ekspozimit ndaj virusit.

CDC rekomandon vaksinimin rutinë në moshën 11–12 vjeç, me mundësi fillimi nga mosha 9 vjeç, dhe vaksinim plotësues për personat që nuk janë vaksinuar në mënyrë adekuate deri në moshën 26 vjeç. Për disa të rritur 27–45 vjeç, vaksinimi mund të merret në konsideratë pas diskutimit me profesionistin shëndetësor.

A trajton vaksina një HPV që është tashmë pozitiv?

Jo.

Vaksina HPV është parandaluese. Ajo nuk eliminon një infeksion ekzistues dhe nuk trajton CIN.

Megjithatë, një person që ka qenë i ekspozuar ndaj një tipi HPV mund të mos ketë qenë i ekspozuar ndaj tipeve të tjera të mbuluara nga vaksina. Prandaj, përshtatshmëria për vaksinim vlerësohet sipas moshës dhe historisë.

Nëse jam vaksinuar, a duhet të bëj Pap test?

Po.

Vaksinimi nuk e eliminon nevojën për depistim të qafës së mitrës.

Vaksinat mbrojnë kundër tipeve kryesore të HPV-së, por jo kundër çdo tipi që mund të shkaktojë kancer.

Prandaj, gratë e vaksinuara duhet të ndjekin rekomandimet e depistimit sipas moshës dhe rrezikut.

Pap testi, HPV testi dhe vaksina – tre role të ndryshme

Është e dobishme të kuptohet dallimi:

Vaksina HPV → synon të parandalojë infeksionet nga tipe të caktuara HPV.

HPV testi → kontrollon nëse është i pranishëm HPV me rrezik të lartë.

Pap testi → kontrollon nëse qelizat e qafës së mitrës kanë ndryshuar.

Të treja janë pjesë të ndryshme të strategjisë së parandalimit të kancerit të qafës së mitrës.

Pse ndjekja është po aq e rëndësishme sa vetë Pap testi?

Një Pap test i kryer në kohë është i vlefshëm vetëm nëse rezultati merret, kuptohet dhe ndiqet.

Pacientja duhet të dijë:

• cili ishte rezultati;
• nëse HPV është testuar;
• kur duhet kontrolli tjetër;
• nëse nevojitet kolposkopi;
• nëse nevojitet biopsi;
• nëse kërkohet trajtim.

Një nga problemet që depistimi synon të shmangë është humbja e pacienteve nga ndjekja pas një rezultati jonormal.

A mund të parandalohet kanceri i qafës së mitrës?

Në një pjesë shumë të madhe të rasteve, po.

Strategjia mbështetet te:

• vaksinimi HPV;
• depistimi i përshtatshëm;
• ndjekja e rezultateve jonormale;
• diagnostikimi dhe trajtimi i lezioneve prekanceroze;
• reduktimi i faktorëve të modifikueshëm të rrezikut.

Organizata Botërore e Shëndetësisë e konsideron kombinimin e vaksinimit, depistimit dhe trajtimit të lezioneve prekanceroze bazën e strategjisë globale për eliminimin e kancerit të qafës së mitrës si problem të shëndetit publik.

Pap testi është test depistimi, jo kontroll për çdo sëmundje

Një Pap test normal është një rezultat i rëndësishëm, por nuk do të thotë se gruaja nuk mund të ketë një problem tjetër gjinekologjik.

Pap testi nuk zëvendëson:

• ekzaminimin gjinekologjik;
• testin HPV;
• testet për infeksione seksualisht të transmetueshme;
• tamponin vaginal;
• ekografinë gjinekologjike;
• biopsinë kur ajo është e nevojshme.

Për shembull, një paciente mund të ketë Pap test normal dhe njëkohësisht të ketë kist ovarian, fibroid, endometriozë ose infeksion vaginal.

Kur duhet shkuar te gjinekologu edhe nëse Pap testi është normal?

Një rezultat normal nuk duhet të përdoret si arsye për të neglizhuar simptoma të reja.

Këshillohet vlerësim gjinekologjik kur shfaqen:

• gjakderdhje ndërmjet menstruacioneve;
• gjakderdhje pas marrëdhënieve;
• gjakderdhje pas menopauzës;
• sekrecione vaginale të pazakonta;
• dhimbje pelvike të vazhdueshme;
• dhimbje gjatë marrëdhënieve;
• ndryshime të tjera të reja ose të vazhdueshme.

Këto simptoma mund të kenë shumë shkaqe dhe kërkojnë vlerësim sipas rastit.

Çfarë ndodh nëse një grua nuk e ka bërë Pap testin prej shumë vitesh?

Nuk duhet të ndihet e penguar të rikthehet në kontroll vetëm sepse ka kaluar shumë kohë.

Hapi i duhur është konsultimi me gjinekologun dhe përcaktimi i strategjisë së depistimit sipas moshës, historisë dhe testeve të mëparshme.

Mungesa e depistimit të rregullt është një faktor i rëndësishëm në rastet e kancerit cervikal që diagnostikohen vonë.

Gabimet më të zakonshme lidhur me Pap testin

Një gabim i zakonshëm është kryerja e testit shumë shpesh pa indikacion, duke menduar se “më shpesh është më mirë”.

Një tjetër është mosmarrja e rezultatit pas analizës.

Gabime të tjera janë:

• mosndjekja e një rezultati jonormal;
• mosinformimi i mjekut për rezultate të mëparshme;
• ngatërrimi i Pap testit me HPV testin;
• mendimi se vaksina HPV e eliminon nevojën për depistim;
• mendimi se Pap testi kontrollon vezoret dhe mitrën;
• përdorimi i ovulave ose produkteve vaginale menjëherë përpara testit pa e diskutuar me mjekun;
• shtyrja e vizitës pavarësisht simptomave.

Pse duhet të ruhen rezultatet e vjetra?

Në menaxhimin modern të depistimit cervikal, historia e mëparshme është shumë e rëndësishme.

Një rezultat i sotëm mund të interpretohet ndryshe në një grua që ka pasur gjithmonë rezultate negative krahasuar me një paciente që ka pasur më parë HPV persistent, HSIL ose trajtim të një lezioni prekanceroz.

Prandaj është mirë të ruhen:

• Pap testet;
• HPV testet;
• kolposkopitë;
• biopsitë;
• raportet e LEEP/konizimit;
• rezultatet histopatologjike.

Mite dhe fakte për Pap testin

Miti 1: Pap testi duhet bërë çdo vit nga çdo grua.

Fakt: Jo. Intervali përcaktohet nga mosha, metoda e depistimit, historia dhe rreziku individual. Testimi më i shpeshtë nuk është automatikisht më i mirë.

Miti 2: Pap testi normal do të thotë se nuk kam asnjë sëmundje gjinekologjike.

Fakt: Jo. Pap testi vlerëson qelizat e qafës së mitrës dhe nuk përjashton probleme të vezoreve, mitrës apo shumë infeksione.

Miti 3: Pap testi jonormal do të thotë kancer.

Fakt: Jo. Shumica e rezultateve jonormale nuk përfaqësojnë kancer. Mund të tregojnë ndryshime të lehta ose prekanceroze që kërkojnë ndjekje.

Miti 4: Pap testi dhe HPV testi janë e njëjta analizë.

Fakt: Jo. Pap testi kërkon ndryshime qelizore, ndërsa HPV testi kërkon HPV me rrezik të lartë.

Miti 5: HPV pozitiv do të thotë se kam kancer.

Fakt: Jo. Shumica e infeksioneve HPV nuk zhvillohen në kancer. Rreziku lidhet kryesisht me persistencën e HPV me rrezik të lartë dhe zhvillimin e ndryshimeve qelizore.

Miti 6: HPV pozitiv tregon se partneri ka qenë i pabesë.

Fakt: Jo. HPV mund të qëndrojë i padetektueshëm për një periudhë të gjatë dhe një test pozitiv nuk mund të përcaktojë me siguri kur ose nga cili partner është marrë infeksioni.

Miti 7: Nëse jam vaksinuar kundër HPV-së, nuk kam nevojë për depistim.

Fakt: Vaksinimi ul ndjeshëm rrezikun, por nuk zëvendëson depistimin e rekomanduar.

Miti 8: Pap testi kontrollon kancerin e vezoreve.

Fakt: Jo. Pap testi nuk është test depistues për kancerin ovarian.

Miti 9: Pap testi kontrollon të gjitha infeksionet seksualisht të transmetueshme.

Fakt: Jo. Për klamidian, gonorrenë dhe infeksione të tjera përdoren teste specifike.

Miti 10: Nëse nuk kam simptoma, nuk kam nevojë për depistim.

Fakt: Pikërisht sepse ndryshimet prekanceroze shpesh nuk japin simptoma, depistimi bëhet edhe tek personat që ndihen mirë.

Miti 11: LSIL është kancer.

Fakt: Jo. LSIL tregon ndryshime qelizore të gradës së ulët.

Miti 12: HSIL do të thotë patjetër kancer.

Fakt: Jo. HSIL është ndryshim i gradës së lartë që kërkon vlerësim të shpejtë, por nuk është sinonim i kancerit invaziv.

Këshilla nga Klinika Tradita

Në Klinikën Tradita, këshillojmë që Pap testi të shihet si pjesë e kujdesit parandalues dhe jo si analizë që kryhet vetëm kur shfaqen simptoma.

1. Mos prisni simptoma për të bërë depistimin

Ndryshimet prekanceroze mund të jenë të pranishme pa dhimbje, sekrecione ose shenja të tjera.

2. Ndiqni intervalin që ju rekomandon gjinekologu

Pap testi nuk duhet bërë as më rrallë dhe as më shpesh pa arsye. Intervali përshtatet me moshën, metodën e depistimit dhe historinë.

3. Ruani rezultatet e mëparshme

Historia e Pap dhe HPV testeve është e rëndësishme për përcaktimin e ndjekjes së ardhshme.

4. Mos u alarmoni menjëherë nga një rezultat jonormal

ASC-US, LSIL apo edhe ndryshimet e gradës së lartë nuk janë automatikisht diagnozë kanceri. Ato kërkojnë interpretim dhe ndjekje të përshtatshme.

5. Mos e lini pa ndjekje një rezultat jonormal

Nëse rekomandohet përsëritje e testit, kolposkopi ose biopsi, kontrolli duhet kryer në intervalin e përcaktuar.

6. Informoni mjekun për rezultatet e mëparshme

Tregoni nëse keni pasur më parë HPV pozitiv, Pap jonormal, CIN, kolposkopi, LEEP ose konizim.

7. Mos përdorni produkte vaginale përpara testit pa udhëzim

Kjo mund të ndikojë në cilësinë e mostrës.

8. Mos e zëvendësoni Pap testin me ekografinë

Një ekografi normale nuk tregon se qelizat e qafës së mitrës janë normale.

9. Konsultohuni për vaksinën HPV

Vaksinimi dhe depistimi plotësojnë njëri-tjetrin në parandalimin e kancerit cervikal.

10. Mos neglizhoni gjakderdhjen pas marrëdhënieve ose menopauzës

Edhe nëse Pap testi i fundit ka qenë normal, këto simptoma kërkojnë vlerësim.

Pyetjet më të shpeshta – FAQ

1. Çfarë zbulon Pap testi?

Pap testi identifikon ndryshimet jonormale në qelizat e qafës së mitrës, veçanërisht ndryshimet prekanceroze dhe, më rrallë, qeliza kanceroze.

2. Kur duhet filluar Pap testi?

Për personat me rrezik mesatar, udhëzimet aktuale amerikane të ACOG rekomandojnë fillimin e depistimit në moshën 21 vjeç. Rekomandimet kombëtare mund të ndryshojnë, ndaj duhet ndjekur programi lokal dhe këshilla e gjinekologut.

3. Sa shpesh bëhet nga 21–29 vjeç?

Sipas ACOG 2026, citologjia cervikale rekomandohet çdo 3 vjet për personat me rrezik mesatar të kësaj grupmoshe.

4. Po nga 30–65 vjeç?

Në udhëzimet aktuale, depistimi mund të bazohet në testimin primar HPV, kombinimin HPV + citologji ose, në situata të caktuara, citologjinë vetëm. Intervali varet nga metoda dhe historia personale.

5. A duhet Pap testi çdo vit?

Jo për shumicën e personave me rrezik mesatar dhe rezultate normale.

6. A dhemb Pap testi?

Zakonisht shkakton vetëm presion ose parehati të lehtë dhe zgjat pak minuta.

7. A mund ta bëj gjatë menstruacioneve?

Preferohet të shmanget gjakderdhja e konsiderueshme menstruale kur është e mundur, sepse mund të ndikojë në cilësinë e mostrës.

8. Sa kohë para Pap testit duhet të shmangen marrëdhëniet?

Në përgjithësi rekomandohet shmangia e marrëdhënieve vaginale për rreth 48 orë përpara testit, së bashku me dushin vaginal dhe produktet vaginale, nëse mjeku nuk ka udhëzuar ndryshe.

9. A mund të bëhet gjatë shtatzënisë?

Po, kur depistimi është i nevojshëm sipas historisë së pacientes.

10. A tregon Pap testi nëse kam HPV?

Jo drejtpërdrejt. Për praninë e HPV-së përdoret testi HPV.

11. Çfarë do të thotë ASC-US?

Do të thotë se disa qeliza duken paksa jonormale, por rëndësia e ndryshimit nuk është e qartë. Shpesh përdoret rezultati HPV për të përcaktuar ndjekjen.

12. Çfarë do të thotë LSIL?

Është lezion skuamoz intraepitelial i gradës së ulët, shpesh i lidhur me HPV.

13. Çfarë do të thotë HSIL?

Është lezion i gradës së lartë dhe kërkon vlerësim të mëtejshëm për shkak të rrezikut më të lartë për ndryshime prekanceroze serioze.

14. Pap testi jonormal do të thotë se kam kancer?

Jo. Shumica e rezultateve jonormale nuk janë kancer.

15. Çfarë bëhet pas një rezultati jonormal?

Sipas rezultatit mund të rekomandohet test HPV, përsëritje e depistimit, kolposkopi, biopsi ose trajtim.

16. Çfarë është kolposkopia?

Është ekzaminim i zmadhuar i qafës së mitrës që lejon identifikimin e zonave jonormale dhe marrjen e biopsisë kur nevojitet.

17. A duhet Pap testi pas vaksinës HPV?

Po. Vaksinimi nuk e zëvendëson depistimin.

18. A duhet Pap testi pas heqjes së mitrës?

Varet nëse është hequr qafa e mitrës dhe nga historia e lezioneve prekanceroze ose kancerit. Vendimi duhet individualizuar.

19. Kur mund të ndërpritet depistimi?

Tek disa persona mbi 65 vjeç me depistim të mëparshëm adekuat dhe pa histori me rrezik të lartë mund të ndërpritet. Nuk duhet ndërprerë vetëm për shkak të moshës pa kontrolluar historinë.

20. Cili është ndryshimi mes Pap testit, HPV testit dhe ekografisë?

Pap testi kontrollon qelizat e qafës së mitrës. HPV testi kërkon HPV me rrezik të lartë. Ekografia vlerëson strukturën e mitrës, endometrit, vezoreve dhe organeve pelvike.

Literatura shkencore

1. World Health Organization (WHO). WHO Guideline for Screening and Treatment of Cervical Pre-Cancer Lesions for Cervical Cancer Prevention.
2. World Health Organization. Cervical Cancer – Fact Sheet.
3. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Screening for Cervical Cancer. Clinical guidance, 2026.
4. American College of Obstetricians and Gynecologists. Cervical Cancer Screening.
5. National Cancer Institute (NCI). Cervical Cancer Screening.
6. National Cancer Institute. Understanding Cervical Changes: A Health Guide.
7. National Cancer Institute. HPV and Pap Test Results: Next Steps after an Abnormal Test.
8. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Screening for Cervical Cancer.
9. Centers for Disease Control and Prevention. About Genital HPV Infection.
10. Centers for Disease Control and Prevention. HPV Vaccination Recommendations.
11. ASCCP. Risk-Based Management Consensus Guidelines for Abnormal Cervical Cancer Screening Tests and Cancer Precursors.
12. Perkins RB, et al. 2019 ASCCP Risk-Based Management Consensus Guidelines for Abnormal Cervical Cancer Screening Tests and Cancer Precursors. Journal of Lower Genital Tract Disease.
13. Fontham ETH, et al. Cervical Cancer Screening for Individuals at Average Risk. CA: A Cancer Journal for Clinicians.
14. International Agency for Research on Cancer (IARC). Cervical Cancer Screening.
15. Berek JS. Berek & Novak’s Gynecology. Wolters Kluwer.
16. Hoffman BL, et al. Williams Gynecology. McGraw-Hill.
17. Schiffman M, Wentzensen N, et al. Research on HPV natural history and cervical carcinogenesis. Journal of the National Cancer Institute.
18. WHO. Global Strategy to Accelerate the Elimination of Cervical Cancer as a Public Health Problem.

Përfundim

Pap testi është shumë më tepër sesa një analizë rutinë. Vlera e tij kryesore është aftësia për të identifikuar ndryshimet prekanceroze të qafës së mitrës përpara se ato të zhvillohen në kancer.

Një rezultat normal nuk përjashton çdo problem gjinekologjik dhe një rezultat jonormal nuk do të thotë automatikisht kancer. Ajo që ka rëndësi është kryerja e depistimit në intervalin e duhur dhe, mbi të gjitha, ndjekja korrekte e çdo rezultati jonormal.

Kombinimi i vaksinimit kundër HPV-së, depistimit të përshtatshëm dhe trajtimit në kohë të lezioneve prekanceroze përbën strategjinë më të fuqishme për parandalimin e kancerit të qafës së mitrës.

Ju keshillojme te merrni informacione profesionale nga IUGA.