Probiotikët vaginalë: Çfarë janë, si funksionojnë dhe pse janë të rëndësishëm për shëndetin intim të gruas
Probiotikët vaginalë – Shëndeti vaginal nuk varet vetëm nga mungesa e infeksioneve, por edhe nga ekuilibri i mikroorganizmave që jetojnë natyrshëm në vaginë. Ky ekuilibër njihet si mikrobiota vaginale dhe përbën një nga mekanizmat më të rëndësishëm mbrojtës të organizmit femëror.
Probiotikët vaginalë – Kur flora vaginale është e shëndetshme, ajo mbron vaginën nga bakteret dhe mikroorganizmat e dëmshëm, ruan aciditetin normal dhe ndihmon në parandalimin e infeksioneve. Megjithatë, faktorë të ndryshëm si përdorimi i antibiotikëve, ndryshimet hormonale, stresi, shtatzënia, menopauza apo higjiena e papërshtatshme mund ta prishin këtë ekuilibër.
Probiotikët vaginalë – Në këto raste, probiotikët vaginalë mund të ndihmojnë në rikthimin e florës normale dhe në mbështetjen e shëndetit intim.
Ky artikull shpjegon në mënyrë të detajuar se çfarë janë probiotikët vaginalë, si funksionojnë, kur rekomandohen dhe çfarë duhet të dini për përdorimin e tyre.
Çfarë janë probiotikët vaginalë?
Probiotikët vaginalë janë preparate që përmbajnë mikroorganizma të gjallë të dobishëm, kryesisht baktere të gjinisë Lactobacillus, të cilat ndihmojnë në rivendosjen dhe ruajtjen e ekuilibrit natyror të florës vaginale.
Sipas përkufizimit të Organizatës Botërore të Gastroenterologjisë dhe Organizatës Botërore të Shëndetësisë, probiotikët janë mikroorganizma të gjallë që, kur përdoren në sasi të përshtatshme, sjellin përfitime për shëndetin e organizmit.
Në gjinekologji, probiotikët nuk përdoren për të vrarë bakteret si antibiotikët, por për të krijuar një mjedis vaginal që pengon zhvillimin e baktereve dhe kërpudhave patogjene.
Çfarë është mikrobiota vaginale?
Mikrobiota vaginale është bashkësia e mikroorganizmave që jetojnë natyrshëm në vaginë.
Tek gratë e shëndetshme, shumica e kësaj flore përbëhet nga bakteret Lactobacillus, të cilat konsiderohen bakteret “mbrojtëse”.
Këto baktere:
● prodhojnë acid laktik;
● mbajnë pH vaginal acid;
● pengojnë shumimin e baktereve patogjene;
● reduktojnë rrezikun e infeksioneve;
● ndihmojnë në mbrojtjen e mukozës vaginale.
Kur numri i laktobacileve bie, rritet mundësia për zhvillimin e vaginozës bakteriale, kandidozës dhe infeksioneve të tjera vaginale.
Roli i Lactobacillus në mbrojtjen e vaginës
Lactobacilet janë “gardianët” natyrorë të vaginës.
Ato mbrojnë vaginën në disa mënyra:
Prodhimi i acidit laktik
Acidi laktik e mban pH vaginal midis 3.8 dhe 4.5, duke krijuar një mjedis ku bakteret patogjene shumohen me vështirësi.
Prodhimi i peroksidit të hidrogjenit
Disa lloje Lactobacillus prodhojnë peroksid hidrogjeni (H₂O₂), i cili pengon rritjen e shumë baktereve dhe mikroorganizmave të dëmshëm.
Formimi i një shtrese mbrojtëse
Laktobacilet ngjiten në sipërfaqen e mukozës vaginale dhe zënë vendin ku përndryshe do të lidhen bakteret patogjene.
Prodhimi i substancave antimikrobiale
Ato prodhojnë edhe substanca të quajtura bakteriocina, të cilat ndihmojnë në frenimin e baktereve të dëmshme.
Çfarë ndodh kur prishet flora vaginale?
Flora vaginale mund të dëmtohet për shumë arsye.
Ndër më të zakonshmet janë:
● përdorimi i antibiotikëve;
● ndryshimet hormonale;
● menopauza;
● shtatzënia;
● diabeti;
● stresi kronik;
● higjiena intime e tepruar;
● larjet e brendshme vaginale (douching);
● përdorimi i shpeshtë i antiseptikëve vaginalë;
● marrëdhëniet seksuale të pambrojtura me partnerë të rinj;
● duhanpirja;
● sistemi imunitar i dobësuar.
Kur flora normale dëmtohet, bakteret mbrojtëse pakësohen dhe krijohen kushte që mikroorganizmat patogjenë të shumohen.
Çfarë është disbioza vaginale?
Disbioza vaginale është gjendja kur prishet ekuilibri normal i mikrobiotës.
Në këtë situatë:
● ulen Lactobacillus;
● rriten bakteret anaerobe;
● ndryshon pH vaginal;
● shtohet inflamacioni lokal;
● rritet rreziku i infeksioneve të përsëritura.
Disbioza nuk është gjithmonë sëmundje në vetvete, por është një faktor që favorizon zhvillimin e shumë patologjive gjinekologjike.
Si funksionojnë probiotikët vaginalë?
Pasi vendosen në vaginë, bakteret e dobishme fillojnë të kolonizojnë mukozën vaginale.
Qëllimi i tyre është:
● të rivendosin dominimin e Lactobacillus;
● të rikthejnë pH normal;
● të pengojnë shumimin e baktereve të dëmshme;
● të reduktojnë inflamacionin;
● të forcojnë mbrojtjen natyrale të vaginës.
Ndryshe nga antibiotikët, probiotikët nuk eliminojnë drejtpërdrejt mikroorganizmat patogjenë, por krijojnë kushte që favorizojnë florën normale dhe e bëjnë më të vështirë mbijetesën e mikrobeve të dëmshme.
Cilat janë llojet më të zakonshme të Lactobacillus?
Jo të gjitha laktobacilet janë të njëjta.
Llojet më të studiuara janë:
● Lactobacillus crispatus
● Lactobacillus rhamnosus
● Lactobacillus reuteri
● Lactobacillus gasseri
● Lactobacillus jensenii
● Lactobacillus acidophilus
● Lactobacillus fermentum
Secila prej tyre ka karakteristika të ndryshme dhe mund të përdoret në preparate të ndryshme probiotike.
Format e probiotikëve vaginalë
Probiotikët vaginalë gjenden në forma të ndryshme farmaceutike.
Më të zakonshmet janë:
Ovulat vaginale
Vendosen në vaginë zakonisht në mbrëmje dhe lejojnë çlirimin gradual të baktereve të dobishme.
Kapsulat vaginale
Përdoren në mënyrë të ngjashme me ovulat dhe përmbajnë shtame specifike probiotike.
Xhelet vaginale
Disa xhele përmbajnë probiotikë ose substanca që favorizojnë rritjen e laktobacileve.
Tabletat vaginale
Përdoren në disa vende si alternativë ndaj ovulave.
Probiotikët vaginalë dhe probiotikët oralë – cili është ndryshimi?
Shumë gra mendojnë se janë e njëjta gjë, por nuk është kështu.
Probiotikët vaginalë aplikohen drejtpërdrejt në vaginë dhe veprojnë lokalisht, duke kolonizuar mukozën vaginale.
Probiotikët oralë merren nga goja dhe kalojnë fillimisht në traktin tretës. Disa shtame mund të ndikojnë indirekt edhe në mikrobiotën vaginale përmes lidhjes ndërmjet mikrobiotës intestinale dhe asaj vaginale.
Në disa raste, gjinekologu mund të rekomandojë kombinimin e të dy formave për një efekt më të plotë.
Kur rekomandohen probiotikët vaginalë?
Probiotikët vaginalë mund të rekomandohen si pjesë e menaxhimit të disa gjendjeve, gjithmonë sipas vlerësimit të mjekut.
Situatat më të zakonshme përfshijnë:
● pas trajtimit me antibiotikë;
● pas vaginozës bakteriale;
● në infeksione vaginale të përsëritura;
● gjatë rikthimit të florës normale vaginale;
● në disa gra gjatë menopauzës;
● pas trajtimit të kandidozës, si mbështetje për rikthimin e mikrobiotës;
● pas ndërhyrjeve të caktuara gjinekologjike;
● në gratë me disbiozë vaginale të konfirmuar.
Është e rëndësishme të theksohet se probiotikët nuk zëvendësojnë antibiotikët ose antimykotikët kur ekziston një infeksion aktiv që kërkon trajtim specifik.
Kush mund të përfitojë më shumë nga probiotikët vaginalë?
Më shpesh përfitojnë:
● gratë me vaginozë bakteriale të përsëritur;
● gratë që marrin shpesh antibiotikë;
● pacientet me infeksione vaginale të shpeshta;
● gratë në periudhën e menopauzës;
● gratë me ndryshime të florës vaginale pas shtatzënisë ose lindjes;
● pacientet që kanë kaluar procedura gjinekologjike;
● gratë me çrregullime të mikrobiotës vaginale të dokumentuara.
Megjithatë, zgjedhja e preparatit dhe kohëzgjatja e përdorimit duhet të përcaktohen nga gjinekologu, pasi jo çdo paciente ka nevojë për të njëjtin trajtim dhe jo të gjitha produktet kanë të njëjtën përbërje apo të njëjtin nivel provash shkencore.
Kur përdoren probiotikët vaginalë, përfitimet, efektiviteti dhe përdorimi në situata të ndryshme gjinekologjike
Probiotikët vaginalë janë bërë një pjesë gjithnjë e më e rëndësishme e kujdesit gjinekologjik, veçanërisht te gratë që vuajnë nga infeksione të përsëritura ose nga çrregullime të florës vaginale. Megjithëse nuk zëvendësojnë trajtimin me antibiotikë apo antimykotikë kur ekziston një infeksion aktiv, ata mund të ndihmojnë në rikthimin e ekuilibrit të mikrobiotës dhe në uljen e rrezikut të rikthimit të infeksioneve.
Është e rëndësishme të kuptohet se probiotikët janë një terapi mbështetëse dhe përdorimi i tyre duhet të bazohet në këshillën e gjinekologut.
Probiotikët vaginalë pas trajtimit me antibiotikë
Një nga situatat më të zakonshme ku rekomandohen probiotikët vaginalë është pas përfundimit të një kure me antibiotikë.
Antibiotikët eliminojnë bakteret që shkaktojnë infeksionin, por njëkohësisht mund të reduktojnë edhe bakteret mbrojtëse të florës vaginale, sidomos laktobacilet.
Si pasojë mund të shfaqen:
● prishje e ekuilibrit të mikrobiotës;
● rritje e pH vaginal;
● rikthim i vaginozës bakteriale;
● zhvillim i kandidozës;
● sekrecione të pazakonta;
● ndjesi djegieje ose irritimi.
Përdorimi i probiotikëve pas antibiotikëve synon të përshpejtojë rikolonizimin e vaginës me baktere mbrojtëse dhe të ulë mundësinë e infeksioneve të reja.
Probiotikët në vaginozën bakteriale
Vaginoza bakteriale është një nga gjendjet ku probiotikët janë studiuar më shumë.
Në këtë sëmundje:
● pakësohen Lactobacillus;
● shtohen bakteret anaerobe;
● rritet pH vaginal;
● shfaqen sekrecione me erë karakteristike.
Trajtimi kryesor mbetet antibiotiku i përshkruar nga mjeku.
Megjithatë, pas përfundimit të trajtimit, probiotikët mund të ndihmojnë në:
● rivendosjen e florës normale;
● uljen e rikthimeve;
● stabilizimin e pH vaginal;
● rikolonizimin me Lactobacillus.
Studimet tregojnë se kombinimi i trajtimit standard me probiotikë mund të jetë më efektiv në disa paciente sesa vetëm antibiotiku.
Probiotikët dhe kandidoza vaginale
Kandidoza shkaktohet nga kërpudhat e gjinisë Candida dhe nuk trajtohet me probiotikë.
Trajtimi kryesor është antimykotik.
Megjithatë, pas shërimit, probiotikët mund të:
● ndihmojnë në rikthimin e florës normale;
● rivendosin dominimin e Lactobacillus;
● krijojnë një mjedis më pak të favorshëm për shumimin e Candida;
● ulin rrezikun e episodeve të përsëritura tek disa gra.
Është e rëndësishme të theksohet se probiotikët nuk e eliminojnë kërpudhën gjatë një infeksioni aktiv.
Probiotikët në infeksionet urinare të përsëritura
Vagina dhe trakti urinar kanë lidhje të ngushtë anatomike.
Kur flora vaginale dëmtohet, bakteret që zakonisht shkaktojnë infeksione urinare, si Escherichia coli, mund të kolonizojnë më lehtë zonën përreth uretrës.
Në disa paciente me infeksione urinare të përsëritura, rikthimi i mikrobiotës vaginale mund të ndihmojë në uljen e rrezikut të episodeve të reja, gjithmonë si pjesë e një plani të plotë trajtimi.
Probiotikët gjatë shtatzënisë
Gjatë shtatzënisë ndodhin ndryshime të shumta hormonale që ndikojnë edhe në florën vaginale.
Në disa raste, gjinekologu mund të rekomandojë probiotikë për të mbështetur ekuilibrin e mikrobiotës, veçanërisht te gratë me histori të vaginozës bakteriale ose infeksioneve të përsëritura.
Megjithatë:
● jo çdo shtatzënë ka nevojë për probiotikë;
● produkti duhet të jetë i përshtatshëm për përdorim gjatë shtatzënisë;
● përdorimi duhet të bëhet vetëm me këshillën e mjekut.
Probiotikët gjatë menopauzës
Me uljen e estrogjenit gjatë menopauzës:
● pakësohen laktobacilet;
● rritet pH vaginal;
● mukoza bëhet më e hollë;
● shtohet predispozicioni për infeksione dhe irritime.
Në disa gra, probiotikët mund të ndihmojnë në përmirësimin e mikrobiotës vaginale dhe të mbështesin trajtimin e simptomave, veçanërisht kur kombinohen me terapitë e rekomanduara nga gjinekologu.
Probiotikët pas lindjes
Periudha pas lindjes shoqërohet me ndryshime hormonale dhe anatomike që mund të ndikojnë në florën vaginale.
Në disa raste, sidomos pas përdorimit të antibiotikëve ose pas infeksioneve puerperale, mjeku mund të rekomandojë probiotikë për të ndihmuar rikthimin e mikrobiotës normale.
Probiotikët pas ndërhyrjeve gjinekologjike
Pas disa procedurave gjinekologjike, si:
● histeroskopia;
● biopsia e qafës së mitrës;
● trajtimi i prolapsit;
● procedura të tjera vaginale,
flora normale mund të pësojë ndryshime të përkohshme.
Në paciente të përzgjedhura, probiotikët mund të përdoren si mbështetje për rikthimin e ekuilibrit mikrobial, sipas rekomandimit të mjekut.
Probiotikët dhe marrëdhëniet seksuale
Marrëdhëniet seksuale mund të ndikojnë përkohësisht në pH vaginal dhe në përbërjen e mikrobiotës.
Tek gratë me infeksione të përsëritura, rikthimi i florës normale mund të ndihmojë në ruajtjen e ekuilibrit vaginal.
Megjithatë, probiotikët nuk mbrojnë nga infeksionet seksualisht të transmetueshme dhe nuk zëvendësojnë përdorimin e prezervativit.
Përfitimet e mundshme të probiotikëve vaginalë
Kur përdoren në mënyrë të përshtatshme, probiotikët mund të ofrojnë disa përfitime:
● Rikthejnë dominimin e baktereve Lactobacillus.
● Ndihmojnë në normalizimin e pH vaginal.
● Ulin rrezikun e disbiozës vaginale.
● Mund të reduktojnë rikthimin e vaginozës bakteriale në disa paciente.
● Mbështesin rikuperimin pas trajtimit me antibiotikë.
● Ndihmojnë në ruajtjen e mikrobiotës vaginale.
● Përmirësojnë ndjesinë e komfortit vaginal tek disa gra.
Megjithatë, efektiviteti mund të ndryshojë nga një paciente tek tjetra dhe varet nga shtami probiotik, doza dhe gjendja klinike.
Kur nuk rekomandohen probiotikët vaginalë?
Megjithëse janë përgjithësisht të sigurt, probiotikët nuk janë të përshtatshëm për çdo situatë.
Nuk duhet të përdoren si trajtimi i vetëm në rast të:
● infeksioneve bakteriale aktive;
● kandidozës aktive pa trajtim antimykotik;
● sëmundjes inflamatore pelvike (PID);
● infeksioneve seksualisht të transmetueshme që kërkojnë antibiotikë;
● temperaturës ose simptomave të rënda që kërkojnë vlerësim të menjëhershëm mjekësor.
Në këto raste, trajtimi specifik është prioritet, ndërsa probiotikët mund të merren në konsideratë më vonë si terapi mbështetëse.
A kanë efekte anësore?
Probiotikët vaginalë konsiderohen përgjithësisht të sigurt dhe tolerohen mirë.
Efektet anësore janë zakonisht të lehta dhe kalimtare, si:
● parehati e lehtë lokale;
● rritje e përkohshme e sekrecioneve;
● ndjesi lagështie pas aplikimit;
● kruajtje ose irritim i lehtë në fillim të përdorimit.
Nëse simptomat përkeqësohen, shfaqet dhimbje e fortë, gjakderdhje ose reaksion alergjik, përdorimi duhet të ndërpritet dhe duhet kërkuar këshilla e gjinekologut.
Si zgjidhet probiotiku i duhur?
Jo të gjithë probiotikët kanë të njëjtën përbërje ose të njëjtin nivel provash shkencore.
Kur zgjedh një probiotik, gjinekologu merr parasysh:
● diagnozën e pacientes;
● historinë e infeksioneve;
● moshën dhe statusin hormonal;
● shtamin ose kombinimin e shtameve të Lactobacillus;
● formën farmaceutike (ovulë, kapsulë, xhel);
● kohën optimale të përdorimit.
Për këtë arsye, zgjedhja nuk duhet të bazohet vetëm në reklama ose këshilla nga persona të tjerë, por në një vlerësim profesional, duke përdorur produkte me cilësi të dokumentuar dhe indikacione të përshtatshme për situatën klinike.
Si përdoren probiotikët vaginalë, gabimet më të shpeshta, ushqyerja, higjiena intime dhe mite & fakte
Përdorimi i probiotikëve vaginalë është bërë gjithnjë e më i zakonshëm në praktikën gjinekologjike, por rezultatet më të mira arrihen vetëm kur ato përdoren në mënyrën e duhur. Shumë gra i përdorin pa këshillën e mjekut, i ndërpresin para kohe ose presin rezultate që këto produkte nuk mund t’i ofrojnë. Për këtë arsye është e rëndësishme të kuptohet jo vetëm se kur duhen përdorur, por edhe si duhet të përdoren për të përfituar maksimalisht.
Si përdoren probiotikët vaginalë?
Mënyra e përdorimit ndryshon sipas produktit dhe rekomandimit të gjinekologut.
Në përgjithësi:
● Aplikohen në mbrëmje para gjumit.
● Vendosen thellë në vaginë sipas udhëzimit të produktit.
● Duart duhet të jenë të pastra para dhe pas aplikimit.
● Gjatë përdorimit preferohen të brendshme pambuku për të lejuar ajrosjen e zonës intime.
● Është normale që një pjesë e produktit të dalë jashtë gjatë natës, prandaj mund të përdoret një pecetë higjienike e hollë.
Respektimi i mënyrës së përdorimit ndihmon që bakteret e dobishme të kolonizojnë më mirë mukozën vaginale.
Sa zgjat trajtimi me probiotikë vaginalë?
Kohëzgjatja nuk është e njëjtë për çdo paciente.
Ajo varet nga:
● arsyeja e përdorimit;
● historia e infeksioneve;
● lloji i produktit;
● përgjigjja individuale ndaj trajtimit.
Në disa raste përdoren vetëm për disa ditë pas antibiotikëve, ndërsa në pacientet me infeksione të përsëritura mund të rekomandohen për periudha më të gjata ose në cikle të përsëritura.
Vetëm gjinekologu mund të përcaktojë kohën optimale të përdorimit.
A mund të përdoren gjatë menstruacioneve?
Kjo varet nga preparati.
Shumica e produkteve rekomandohen të përdoren jashtë periudhës menstruale, pasi gjakderdhja mund të zvogëlojë kontaktin e probiotikëve me mukozën vaginale.
Nëse cikli menstrual fillon gjatë trajtimit, duhet të ndiqen udhëzimet e mjekut ose të prodhuesit.
A mund të përdoren së bashku me antibiotikët?
Po, por mënyra dhe koha e përdorimit varen nga arsyeja e trajtimit.
Në disa raste:
● antibiotiku përdoret fillimisht për të eliminuar infeksionin;
● më pas fillon probiotiku për të rivendosur florën vaginale.
Në raste të tjera, gjinekologu mund të rekomandojë përdorimin paralel, duke respektuar intervalin kohor të këshilluar.
Qëllimi është që probiotikët të ndihmojnë rikthimin e mikrobiotës pa penguar efektin e antibiotikut.
A mund të zëvendësojnë probiotikët antibiotikët?
Absolutisht jo.
Ky është një nga keqkuptimet më të zakonshme.
Nëse ekziston një infeksion bakterial aktiv:
● vaginozë bakteriale simptomatike;
● cervicit bakterial;
● PID;
● endometrit;
● gonorre;
● klamidia,
trajtimi kryesor mbetet antibiotiku.
Probiotikët kanë rol mbështetës dhe nuk eliminojnë bakteret patogjene.
A mund të përdoren për parandalim?
Në disa gra me infeksione të përsëritura, gjinekologu mund të rekomandojë përdorimin periodik të probiotikëve për të mbështetur florën normale.
Megjithatë, ato nuk janë të nevojshme për çdo grua dhe nuk duhet të përdoren pa arsye për periudha shumë të gjata.
Ushqyerja dhe mikrobiota vaginale
Edhe pse probiotikët aplikohen lokalisht, mënyra e të ushqyerit ndikon në shëndetin e përgjithshëm të mikrobiotës.
Një dietë e ekuilibruar mund të mbështesë zhvillimin e baktereve të dobishme.
Rekomandohen:
● kosi me kultura të gjalla;
● kefiri;
● ushqimet e fermentuara;
● frutat;
● perimet;
● drithërat integrale;
● bishtajoret;
● ushqimet e pasura me fibra.
Duhet të kufizohet konsumimi i tepërt i:
● sheqernave të rafinuara;
● pijeve me shumë sheqer;
● ushqimeve ultra të përpunuara.
Një stil jetese i shëndetshëm ndihmon jo vetëm mikrobiotën intestinale, por edhe atë vaginale.
Higjiena intime dhe probiotikët
Përdorimi i probiotikëve nuk zëvendëson higjienën intime.
Përkundrazi, një higjienë e ekuilibruar ndihmon efektin e tyre.
Rekomandohet:
● larja e zonës intime vetëm me ujë ose produkte me pH të përshtatshëm;
● shmangia e sapunëve agresivë;
● shmangia e larjeve të brendshme vaginale (douching);
● ndërrimi i rregullt i të brendshmeve;
● përdorimi i të brendshmeve prej pambuku;
● tharja e mirë e zonës intime pas larjes.
Higjiena e tepërt mund të dëmtojë florën normale po aq sa higjiena e pamjaftueshme.
Gabimet më të shpeshta gjatë përdorimit të probiotikëve
Disa gabime mund të ulin efektivitetin e tyre.
Më të zakonshmet janë:
● përdorimi pa diagnozë;
● ndërprerja e trajtimit pas pak ditësh;
● përdorimi si zëvendësim i antibiotikëve;
● zgjedhja e produktit vetëm sipas reklamave;
● mosrespektimi i mënyrës së aplikimit;
● përdorimi i produkteve të skaduara;
● ruajtja në temperatura të papërshtatshme kur produkti kërkon frigorifer;
● pritshmëri jorealiste për rezultate të menjëhershme.
Kush nuk duhet t’i përdorë pa konsultë mjekësore?
Këshillimi me gjinekologun është veçanërisht i rëndësishëm për:
● gratë shtatzëna;
● gratë që ushqejnë foshnjën me gji;
● pacientet me sistem imunitar të dobësuar;
● gratë me gjakderdhje vaginale të pashpjeguar;
● pacientet me temperaturë ose dhimbje të forta pelvike;
● gratë me histori të reaksioneve alergjike ndaj përbërësve të produktit.
A funksionojnë tek të gjitha gratë?
Jo domosdoshmërisht.
Efektiviteti mund të ndryshojë sipas:
● përbërjes së mikrobiotës individuale;
● llojit të Lactobacillus të përdorur;
● diagnozës;
● respektimit të trajtimit;
● faktorëve hormonalë;
● stilit të jetesës.
Për këtë arsye, dy paciente me të njëjtin problem mund të kenë rezultate të ndryshme.
Mite dhe fakte rreth probiotikëve vaginalë
Mit 1: Probiotikët vaginalë shërojnë çdo infeksion vaginal.
Fakt: Ata ndihmojnë në rivendosjen e florës vaginale, por nuk zëvendësojnë antibiotikët ose antimykotikët kur ekziston një infeksion aktiv.
Mit 2: Të gjitha gratë kanë nevojë për probiotikë vaginalë.
Fakt: Jo. Përdorimi i tyre rekomandohet vetëm në situata të caktuara dhe sipas vlerësimit të gjinekologut.
Mit 3: Probiotikët japin rezultat që ditën e parë.
Fakt: Rivendosja e mikrobiotës është një proces gradual dhe mund të kërkojë ditë ose javë.
Mit 4: Nëse përdor probiotikë, nuk do të kem më kurrë infeksione.
Fakt: Probiotikët mund të ulin rrezikun e rikthimit te disa gra, por nuk e eliminojnë plotësisht mundësinë e infeksioneve.
Mit 5: Probiotikët mund të përdoren pa kufi.
Fakt: Edhe pse janë përgjithësisht të sigurt, kohëzgjatja e përdorimit duhet të përcaktohet nga mjeku.
Mit 6: Probiotikët vaginalë dhe antibiotikët nuk mund të përdoren së bashku.
Fakt: Në disa raste mund të kombinohen sipas planit terapeutik të rekomanduar nga gjinekologu.
Mit 7: Çdo probiotik vaginal është njësoj.
Fakt: Produktet ndryshojnë për nga shtamet bakteriale, përqendrimi, forma farmaceutike dhe niveli i provave shkencore.
Mit 8: Nëse nuk kam simptoma, probiotikët nuk kanë asnjë rol.
Fakt: Në disa raste përdoren për të mbështetur florën vaginale dhe për të ulur rrezikun e rikthimit të infeksioneve.
Mit 9: Vetëm gratë me infeksione mund të kenë disbiozë vaginale.
Fakt: Disbioza mund të jetë e pranishme edhe pa simptoma të dukshme dhe mund të zbulohet gjatë vlerësimit gjinekologjik.
Mit 10: Përdorimi i probiotikëve zëvendëson kontrollet gjinekologjike.
Fakt: Asnjë suplement apo probiotik nuk zëvendëson vizitën, ekzaminimin dhe trajtimin e rekomanduar nga gjinekologu.
Kuptimi i rolit të vërtetë të probiotikëve vaginalë ndihmon gratë të kenë pritshmëri realiste dhe t’i përdorin ato si pjesë të një kujdesi të plotë për shëndetin intim, jo si zgjidhje të vetme për çdo problem gjinekologjik.
Këshilla nga Klinika Tradita
Në Klinikën Gjinekologjike Tradita, besojmë se ruajtja e mikrobiotës vaginale është një pjesë thelbësore e shëndetit riprodhues të gruas. Probiotikët vaginalë mund të jenë një mbështetje e vlefshme në situata të caktuara, por ato nuk duhet të përdoren si zëvendësim i vizitës gjinekologjike ose i trajtimit të përshkruar nga mjeku.
Për të ruajtur një florë vaginale të shëndetshme, ju rekomandojmë:
● Kryeni vizita gjinekologjike periodike, edhe kur nuk keni simptoma.
● Mos përdorni probiotikë vetëm sepse i ka përdorur dikush tjetër. Çdo paciente ka mikrobiotë dhe nevoja të ndryshme.
● Nëse vuani nga vaginoza bakteriale ose kandidoza e përsëritur, mos u mjaftoni vetëm me trajtimin e episodeve akute. Kërkoni vlerësim për faktorët që favorizojnë rikthimin.
● Mos përdorni antibiotikë pa rekomandimin e gjinekologut, pasi ata mund të prishin ekuilibrin e florës vaginale.
● Shmangni larjet e brendshme vaginale (douching), sepse largojnë edhe bakteret mbrojtëse.
● Përdorni produkte të higjienës intime me pH të përshtatshëm dhe shmangni produktet me aroma të forta ose substanca irrituese.
● Zgjidhni të brendshme pambuku dhe shmangni veshjet shumë të ngushta për periudha të gjata.
● Ndryshoni menjëherë rrobat e lagura pas notit ose aktivitetit fizik.
● Mbani nën kontroll diabetin dhe sëmundjet kronike, pasi ato mund të ndikojnë në mikrobiotën vaginale.
● Ndiqni një ushqyerje të ekuilibruar, pasi shëndeti i mikrobiotës intestinale ndikon edhe në atë vaginale.
● Nëse simptomat vazhdojnë pavarësisht përdorimit të probiotikëve, mos e shtyni vizitën. Mund të jetë e nevojshme një diagnozë ose trajtim tjetër.
● Gjatë shtatzënisë ose ushqyerjes me gji, përdorni vetëm produkte të rekomanduara nga mjeku.
Kujdesi ndaj mikrobiotës vaginale nuk është vetëm trajtim i infeksioneve, por një mënyrë për të mbrojtur shëndetin intim, fertilitetin dhe mirëqenien afatgjatë.
Pyetjet më të shpeshta (FAQ)
1. Çfarë janë probiotikët vaginalë?
Janë preparate që përmbajnë baktere të dobishme, kryesisht të gjinisë Lactobacillus, të cilat ndihmojnë në rivendosjen dhe ruajtjen e florës normale vaginale.
2. A janë të njëjtë me antibiotikët?
Jo. Antibiotikët eliminojnë bakteret që shkaktojnë infeksionin, ndërsa probiotikët ndihmojnë në rikthimin e baktereve mbrojtëse.
3. A mund të shërojnë vaginozën bakteriale?
Jo si trajtim i vetëm. Vaginoza bakteriale trajtohet me antibiotikë. Probiotikët mund të përdoren më pas për të ndihmuar në rivendosjen e florës vaginale dhe për të ulur rrezikun e rikthimit.
4. A mund të trajtojnë kandidozën?
Jo. Kandidoza kërkon trajtim me antimykotikë. Probiotikët mund të jenë të dobishëm vetëm si mbështetje pas trajtimit.
5. A mund të përdoren gjatë antibiotikëve?
Në disa raste po, por mënyra dhe koha e përdorimit duhet të përcaktohen nga gjinekologu.
6. Kur është momenti më i mirë për t’i vendosur?
Zakonisht rekomandohet aplikimi në mbrëmje para gjumit, sipas udhëzimeve të produktit ose mjekut.
7. Sa kohë duhet t’i përdor?
Kohëzgjatja ndryshon sipas diagnozës dhe produktit. Disa përdoren për disa ditë, ndërsa të tjerë për disa javë.
8. A kanë efekte anësore?
Në përgjithësi tolerohen mirë. Mund të shfaqet irritim ose rritje e lehtë e sekrecioneve, por zakonisht janë kalimtare.
9. A mund të përdoren gjatë shtatzënisë?
Vetëm nëse rekomandohen nga gjinekologu. Jo çdo produkt është i përshtatshëm për përdorim gjatë shtatzënisë.
10. A mund të përdoren gjatë ushqyerjes me gji?
Po, në shumë raste mund të përdoren, por gjithmonë pas këshillës së mjekut.
11. A janë të dobishëm në menopauzë?
Po, disa gra në menopauzë mund të përfitojnë prej tyre si pjesë e trajtimit të ndryshimeve të mikrobiotës vaginale.
12. A ndikojnë në fertilitet?
Jo. Përkundrazi, ruajtja e një mikrobiote vaginale të shëndetshme mund të mbështesë shëndetin riprodhues.
13. A mund të përdoren çdo muaj?
Vetëm nëse kjo rekomandohet nga gjinekologu për shkak të infeksioneve të përsëritura ose disbiozës.
14. A mund të përdoren gjatë menstruacioneve?
Kjo varet nga produkti. Ndiqni gjithmonë udhëzimet e prodhuesit ose këshillën e mjekut.
15. A duhet të ruhen në frigorifer?
Disa produkte po, të tjera jo. Ruajtja varet nga përbërja dhe duhet të ndiqen udhëzimet në paketim.
16. A mund të përdoren së bashku me ovulat antimykotike?
Në disa raste po, por zakonisht përdoren sipas një skeme të përcaktuar nga gjinekologu.
17. A mund të përdor probiotikë oralë në vend të atyre vaginalë?
Janë produkte të ndryshme me mënyra të ndryshme veprimi. Në disa raste mund të kombinohen, por nuk janë gjithmonë të këmbyeshëm.
18. A mund të përdoren nga vajzat e reja?
Po, në raste të përzgjedhura dhe vetëm sipas rekomandimit të mjekut.
19. Çfarë duhet të bëj nëse simptomat nuk përmirësohen?
Duhet të riktheheni për vizitë. Mund të jetë e nevojshme një diagnozë tjetër ose një trajtim specifik.
20. A mund të parandalojnë të gjitha infeksionet vaginale?
Jo. Ato ndihmojnë në ruajtjen e mikrobiotës, por nuk mbrojnë nga të gjitha infeksionet dhe nuk parandalojnë infeksionet seksualisht të transmetueshme.
21. A mund të përdor probiotikë pa pasur simptoma?
Në disa raste po, si pjesë e një strategjie parandaluese te gratë me infeksione të përsëritura, por vetëm me këshillën e gjinekologut.
22. A ndikojnë marrëdhëniet seksuale në efektin e probiotikëve?
Marrëdhëniet seksuale mund të ndryshojnë përkohësisht pH-në vaginale. Në disa raste, mjeku mund të rekomandojë shmangien e tyre gjatë ditëve të para të trajtimit.
23. A janë të gjitha markat e probiotikëve njësoj?
Jo. Ato ndryshojnë për nga shtamet bakteriale, përqendrimi, cilësia dhe niveli i provave shkencore që mbështesin përdorimin e tyre.
24. A mund të përdoren pas lindjes?
Po, në disa raste mund të rekomandohen për të ndihmuar rikthimin e mikrobiotës vaginale, sipas vlerësimit të gjinekologut.
25. Kur duhet të kërkoj menjëherë ndihmë mjekësore?
Nëse keni temperaturë, dhimbje të forta pelvike, gjakderdhje të pazakontë, sekrecione me erë shumë të rëndë ose simptoma që përkeqësohen, duhet të konsultoheni menjëherë me gjinekologun.
Literatura
1. World Health Organization (WHO). Sexually Transmitted Infections Guidelines.
2. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines. 2021.
3. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Practice Bulletin: Vaginitis in Nonpregnant Patients.
4. International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics (ISAPP). Consensus Statement on Probiotics.
5. European Society of Clinical Microbiology and Infectious Diseases (ESCMID). Guidelines for Vaginal Infections.
6. International Society for the Study of Vulvovaginal Disease (ISSVD). Clinical Guidelines.
7. Berek JS. Berek & Novak’s Gynecology. 16th Edition. Wolters Kluwer; 2020.
8. Hoffman BL, Schorge JO, Bradshaw KD, et al. Williams Gynecology. 5th Edition. McGraw-Hill; 2023.
9. Sobel JD. Vulvovaginal Candidosis. Lancet.
10. Reid G, Burton J. Use of Lactobacillus to Prevent Vaginal Infections. Clinical Microbiology Reviews.
11. Cochrane Database of Systematic Reviews. Probiotics for the Prevention of Recurrent Bacterial Vaginosis.
12. Frontiers in Cellular and Infection Microbiology. The Vaginal Microbiome and Women’s Health.
13. Nature Reviews Urology. The Human Vaginal Microbiome.
14. The Lancet Infectious Diseases. The Role of Vaginal Lactobacilli in Women’s Health.
15. Journal of Lower Genital Tract Disease. Vaginal Probiotics: Current Evidence and Clinical Applications.
Ju keshillojme te merrni informacione profesionale nga IUGA.