PROLAPSI I ORGANEVE PELVIKE – KUR DUHET KONSULTË SPECIALISTIKE?

Prolapsi i organeve pelvike – Prolapsi i organeve pelvike është një nga problemet më të zakonshme që lidhen me dobësimin e dyshemesë pelvike te gratë. Megjithëse në shumë raste nuk përbën urgjencë mjekësore, ai mund të ndikojë ndjeshëm në jetën e përditshme dhe në mirëqenien fizike e psikologjike.

Prolapsi i organeve pelvike – Shumë gra e përshkruajnë problemin fillimisht si një ndjesi të pazakontë në pjesën e poshtme të barkut ose në vaginë. Mund të jetë një ndjesi rëndese, presioni, fryrjeje ose ndjesia se “diçka po zbret”. Në raste më të avancuara mund të vërehet ose të preket një masë në hyrje të vaginës, veçanërisht gjatë qëndrimit në këmbë, kollitjes, sforcimit ose pas aktivitetit fizik.

Prolapsi i organeve pelvike – Një nga problemet kryesore është se simptomat shpesh normalizohen nga pacientet. Gratë mund të mendojnë se rrjedhja e urinës është një pasojë e pashmangshme e lindjes, se ndjesia e rëndesës është “normale me moshën” ose se vështirësia në defekim është thjesht pasojë e kapsllëkut. Në realitet, këto simptoma mund të jenë pjesë e një problemi të dyshemesë pelvike që meriton vlerësim.

Prolapsi i organeve pelvike – NICE rekomandon që gratë me prolaps simptomatik ose me prolaps të zbuluar gjatë ekzaminimit të vlerësohen për simptomat urinare, intestinale dhe seksuale dhe të kryhet ekzaminim për të përcaktuar llojin dhe shkallën e prolapsit.

Prandaj, pyetja nuk është vetëm “A kam prolaps?”, por edhe:

• Sa i rëndësishëm është prolapsi?
• A po shkakton simptoma?
• A po ndikon në cilësinë e jetës?
• A ka probleme urinare ose intestinale të lidhura me të?
• A ndikon në marrëdhëniet seksuale?
• A ekzistojnë faktorë që mund ta përkeqësojnë?
• A mund të menaxhohet në mënyrë konservative?
• Kur duhet të merret në konsideratë kirurgjia?

Përgjigjja e këtyre pyetjeve kërkon një vlerësim individual.

Çfarë është dyshemeja pelvike?

Dyshemeja pelvike është një strukturë komplekse muskulore dhe lidhore që shtrihet në pjesën e poshtme të legenit. Ajo nuk është thjesht një grup muskujsh, por një sistem i integruar që përfshin muskuj, fasci, ligamente, nerva dhe inde lidhëse.

Një nga funksionet kryesore të saj është mbështetja e organeve të legenit. Në këtë zonë ndodhen:

• fshikëza urinare;
• uretra;
• mitra;
• vagina;
• rektumi.

Dyshemeja pelvike kontribuon gjithashtu në kontrollin e urinimit dhe defekimit, stabilitetin e legenit dhe funksionin seksual.

Kur muskujt dhe strukturat lidhëse funksionojnë normalisht, ato ndihmojnë në ruajtjen e pozicionit të organeve edhe gjatë rritjes së presionit intraabdominal, për shembull gjatë kollitjes, teshtitjes, ngritjes së peshave ose defekimit.

Kur këto struktura dobësohen, dëmtohen ose humbasin elasticitetin, mbështetja e organeve mund të ulet. Kjo mund të çojë në zhvillimin e prolapsit.

Si zhvillohet prolapsi?

Prolapsi është rezultat i ndërveprimit të disa faktorëve dhe jo domosdoshmërisht i një ngjarjeje të vetme.

Shtatzënia dhe lindja mund të shkaktojnë ndryshime në muskuj, nerva dhe inde lidhëse. Me kalimin e viteve, proceset natyrore të plakjes dhe ndryshimet hormonale mund të ndikojnë në elasticitetin dhe strukturën e indeve.

Nëse këtyre faktorëve u shtohen kapsllëku kronik, kollitja e vazhdueshme, mbipesha ose aktivitetet që shkaktojnë rritje të shpeshtë të presionit intraabdominal, sistemi mbështetës mund të ekspozohet ndaj një ngarkese të vazhdueshme.

Kjo nuk do të thotë se çdo grua që ka lindur vaginalisht do të zhvillojë prolaps. Në mënyrë të ngjashme, një grua pa histori lindjesh mund të ketë prolaps. Për këtë arsye, faktorët e riskut duhet të shihen si faktorë kontribues dhe jo si shkaqe absolute.

Llojet kryesore të prolapsit të organeve pelvike

Prolapsi mund të klasifikohet sipas strukturës që humbet mbështetjen.

Cistocela

Cistocela ndodh kur fshikëza urinare shtyhet drejt murit të përparmë të vaginës.

Simptomat mund të përfshijnë:

• ndjesi presioni në vaginë;
• urinim të shpeshtë;
• urgjencë urinare;
• rrjedhje të pavullnetshme të urinës;
• vështirësi në fillimin e urinimit;
• ndjesi të zbrazjes jo të plotë të fshikëzës;
• nevojë për ndryshimin e pozicionit të trupit për të urinuar.

Në disa paciente, ulja e mbështetjes së fshikëzës mund të shoqërohet me ndryshime në mënyrën se si funksionon uretra. Prandaj simptomat urinare duhet të vlerësohen në mënyrë të veçantë.

Rektocela

Rektocela është një dobësim ose dalje e murit të pasmë vaginal në lidhje me rektumin.

Mund të shoqërohet me:

• kapsllëk;
• vështirësi në defekim;
• ndjesi të zbrazjes jo të plotë;
• presion në pjesën e pasme të vaginës;
• nevojë për sforcim gjatë jashtëqitjes;
• në disa raste nevojë për ndihmë manuale.

Një paciente mund të ketë simptoma intestinale edhe në mungesë të një rektocelë të avancuar, prandaj simptomat duhet të interpretohen në kontekstin e plotë klinik.

Prolapsi uterin

Në prolapsin uterin, mitra zbret drejt kanalit vaginal.

Në stadet më të avancuara, qafa e mitrës ose pjesë të tjera të mitrës mund të afrohen me hyrjen vaginale ose të dalin përtej saj.

Simptomat mund të përfshijnë:

• rëndesë pelvike;
• presion vaginal;
• ndjesi mase;
• shqetësim gjatë qëndrimit në këmbë;
• parehati gjatë aktivitetit fizik;
• simptoma urinare ose intestinale të shoqëruara.

Prolapsi i kupolës vaginale

Pas një histerektomie, pjesa e sipërme e vaginës mund të humbasë mbështetjen dhe të zhvendoset poshtë.

Ky quhet prolaps i kupolës vaginale.

Në këto raste është veçanërisht i rëndësishëm vlerësimi i mbështetjes apikale dhe përcaktimi i strukturave të përfshira.

Prolapsi i kombinuar

Një paciente nuk ka domosdoshmërisht vetëm një komponent.

Mund të ekzistojë kombinim i:

• cistocelës;
• prolapsit uterin;
• rektocelës;
• prolapsit të kupolës vaginale.

Për këtë arsye, një ekzaminim i plotë është më i rëndësishëm sesa përpjekja për ta klasifikuar problemin vetëm nga një simptomë.

Faktorët e riskut

Prolapsi pelvik është multifaktorial.

Shtatzënia

Shtatzënia shkakton ndryshime të rëndësishme në anatominë dhe funksionin e dyshemesë pelvike. Rritja e peshës së mitrës dhe ndryshimet hormonale ndikojnë në strukturat mbështetëse.

Lindja vaginale

Lindja vaginale është një nga faktorët më të rëndësishëm të lidhur me dëmtimin e dyshemesë pelvike.

Rreziku mund të ndikohet nga:

• numri i lindjeve;
• madhësia e fetusit;
• kohëzgjatja e lindjes;
• dëmtimet e indeve;
• lindjet operative;
• faktorë individualë anatomikë.

Megjithatë, lindja vaginale nuk nënkupton automatikisht zhvillimin e prolapsit.

Mosha

Me kalimin e moshës, indet lidhëse dhe muskujt mund të humbasin një pjesë të elasticitetit dhe forcës së tyre.

Menopauza

Ndryshimet hormonale të menopauzës mund të ndikojnë në indet e traktit gjenital dhe strukturat përreth.

Mbipesha

Pesha e shtuar trupore mund të shoqërohet me ngarkesë më të madhe kronike mbi dyshemenë pelvike.

Kapsllëku kronik

Sforcimi i përsëritur gjatë defekimit mund të rrisë presionin mbi strukturat pelvike.

Kollitja kronike

Kollitja e shpeshtë rrit presionin intraabdominal dhe mund të jetë faktor rëndues.

Ngritja e peshave

Ngritja e përsëritur e peshave të rënda mund të rrisë ngarkesën mekanike mbi dyshemenë pelvike.

Kjo nuk do të thotë se aktiviteti fizik duhet të ndërpritet. Përkundrazi, rëndësi ka përshtatja e aktivitetit sipas simptomave dhe gjendjes individuale.

Ndërhyrjet e mëparshme pelvike

Kirurgjitë e mëparshme mund të ndryshojnë anatomine dhe mbështetjen e organeve.

Faktorët gjenetikë dhe indi lidhor

Disa gra mund të kenë karakteristika individuale të indeve lidhëse që i bëjnë më të prirura ndaj dobësimit të strukturave mbështetëse.

Shenjat dhe simptomat

Simptomat janë shumë të ndryshme.

Disa gra nuk kanë simptoma fare, ndërsa të tjera kanë shqetësime të përditshme.

Simptomat më të zakonshme përfshijnë:

• ndjesi rëndese;
• presion në vaginë;
• ndjesi mase;
• ndjesi sikur “diçka po del”;
• masë e dukshme në hyrje të vaginës;
• dhimbje ose parehati;
• urinim të shpeshtë;
• urgjencë urinare;
• inkontinencë;
• vështirësi në urinim;
• ndjesi të zbrazjes jo të plotë të fshikëzës;
• kapsllëk;
• vështirësi në defekim;
• nevojë për sforcim;
• shqetësime gjatë marrëdhënieve seksuale;
• kufizim të aktivitetit fizik.

Një karakteristikë e rëndësishme është se simptomat mund të ndryshojnë gjatë ditës.

Një grua mund të ndihet relativisht mirë në mëngjes dhe të përjetojë më shumë rëndesë pas disa orësh qëndrimi në këmbë.

Kjo është një nga arsyet pse pacientet duhet t’i përshkruajnë mjekut jo vetëm simptomat, por edhe kur shfaqen dhe çfarë i përkeqëson.

Kur duhet kërkuar konsultë specialistike?

Kjo është një nga pyetjet më të rëndësishme për çdo grua që dyshon për prolaps.

Konsulta specialistike rekomandohet kur shfaqen simptoma të reja, të vazhdueshme ose progresive.

Kur shfaqet një masë vaginale

Nëse gruaja ndien ose sheh një masë në vaginë ose pranë hyrjes vaginale, duhet të kryhet ekzaminim gjinekologjik.

Jo çdo masë vaginale është domosdoshmërisht prolaps, ndaj diagnoza nuk duhet vendosur vetëm nga përshkrimi i pacientes.

Kur shfaqet ndjesi e vazhdueshme rëndese

Rëndesa pelvike që përsëritet, veçanërisht kur shoqërohet me presion vaginal, meriton vlerësim.

Kur shfaqen probleme urinare

Duhet kërkuar vlerësim kur shfaqen:

• rrjedhje urinare;
• urgjencë;
• urinim i shpeshtë;
• vështirësi në urinim;
• ndjesi e zbrazjes jo të plotë;
• ndryshim i ri në mënyrën e urinimit.

Kur shfaqen probleme intestinale

Kapsllëku i ri ose i përkeqësuar, vështirësia në defekim dhe ndjesia e zbrazjes jo të plotë mund të lidhen me dyshemenë pelvike.

Kur simptomat ndikojnë në cilësinë e jetës

Nuk është e nevojshme të pritet që prolapsi të bëhet shumë i avancuar për të kërkuar ndihmë.

Nëse simptomat ndikojnë në:

• punë;
• ecje;
• aktivitet fizik;
• gjumë;
• marrëdhënie seksuale;
• udhëtime;
• jetën sociale;
• mirëqenien psikologjike,

atëherë ekziston arsye e mjaftueshme për konsultë.

Shenjat që kërkojnë vlerësim më të shpejtë

Shumica e rasteve të prolapsit nuk janë urgjenca.

Megjithatë, disa situata kërkojnë vlerësim të shpejtë mjekësor.

Këtu përfshihen:

• pamundësia për të urinuar;
• dhimbje e fortë ose e papritur;
• gjakderdhje e konsiderueshme;
• temperaturë ose shenja infeksioni;
• masë e dalë jashtë që është shumë e dhimbshme ose e dëmtuar;
• plagosje ose irritim i rëndë i indeve të ekspozuara;
• përkeqësim i papritur i gjendjes.

Në këto situata pacientja nuk duhet të mbështetet vetëm te vetë-menaxhimi.

Si vendoset diagnoza?

Diagnostikimi fillon me anamnezën.

Mjeku duhet të kuptojë jo vetëm ekzistencën e një prolapsi, por edhe mënyrën se si ai ndikon në jetën e pacientes.

Pyetjet mund të lidhen me:

• simptomat kryesore;
• kohëzgjatjen;
• progresionin;
• lindjet;
• menopauzën;
• operacionet e mëparshme;
• urinimin;
• defekimin;
• aktivitetin fizik;
• marrëdhëniet seksuale;
• faktorët e riskut.

Ekzaminimi gjinekologjik

Ekzaminimi fizik është një komponent thelbësor.

Mjeku vlerëson:

• praninë e prolapsit;
• komponentin anterior;
• komponentin apikal;
• komponentin posterior;
• shkallën e zbritjes;
• gjendjen e mukozës vaginale;
• funksionin e dyshemesë pelvike;
• patologji të tjera të mundshme.

Në disa raste ekzaminimi kryhet në pozicione të ndryshme dhe me manovra të sforcimit për të evidentuar më mirë prolapsin.

Sistemi POP-Q

Në vlerësimin specialistik përdoret shpesh sistemi POP-Q (Pelvic Organ Prolapse Quantification).

Ky sistem mundëson dokumentimin standard të pozicionit të pikave të ndryshme të murit vaginal dhe përcaktimin e stadit të prolapsit.

Në mënyrë të përgjithshme, prolapsi klasifikohet nga stadi 0 deri në stadin 4:

• Stadi 0: nuk evidentohet prolaps.
• Stadi 1: pjesa më distale e prolapsit mbetet më shumë se 1 cm mbi himen.
• Stadi 2: pjesa më distale ndodhet brenda rreth 1 cm mbi ose poshtë himenit.
• Stadi 3: pjesa më distale kalon më shumë se 1 cm përtej himenit, por nuk përfaqëson dalje të plotë të vaginës.
• Stadi 4: eversio ose dalje pothuajse e plotë e vaginës.

Stadifikimi është i dobishëm për dokumentim dhe planifikim, por nuk duhet të përdoret i vetëm për të vendosur nëse një paciente ka nevojë për trajtim.

Simptomat dhe cilësia e jetës janë po aq të rëndësishme sa gjetjet anatomike.

A nevojiten ekzaminime imazherike?

Jo çdo paciente me prolaps ka nevojë për ekzaminime të shumta.

Nëse prolapsi është i dukshëm gjatë ekzaminimit, diagnoza mund të vendoset kryesisht klinikisht.

Ekografia mund të përdoret kur ekziston nevoja për të vlerësuar struktura të tjera ose kur ka simptoma apo gjetje që kërkojnë informacion shtesë.

Në varësi të rastit, mjeku mund të kërkojë edhe ekzaminime të tjera, veçanërisht në prani të simptomave urinare, intestinale ose të patologjive të tjera të dyshuara.

Parimi bazë është që ekzaminimet të kërkohen sipas nevojës klinike dhe jo thjesht për shkak të ekzistencës së prolapsit.

Vlerësimi i simptomave urinare

Problemet urinare janë të zakonshme te gratë me çrregullime të dyshemesë pelvike.

Mund të shfaqen:

• inkontinenca e stresit;
• urgjenca;
• urinimi i shpeshtë;
• nokturia;
• vështirësia në zbrazje;
• rrjedhja urinare;
• ndjesia e mbetjes së urinës.

Në disa raste prolapsi mund të ndryshojë mekanikën e fshikëzës dhe uretrës.

Për këtë arsye, një paciente që konsultohet për prolaps duhet të pyetet në mënyrë specifike për urinimin.

Nëse ka simptoma të rëndësishme, mjeku mund të vendosë për analiza ose ekzaminime të mëtejshme.

Vlerësimi i funksionit intestinal

Dyshemeja pelvike ka rol edhe në funksionin e zorrës.

Pacientja duhet të pyetet për:

• frekuencën e jashtëqitjes;
• kapsllëkun;
• sforcimin;
• ndjesinë e zbrazjes jo të plotë;
• nevojën për ndihmë manuale;
• ndryshimet e reja në zakonet intestinale.

Trajtimi i kapsllëkut është i rëndësishëm jo vetëm për komfortin, por edhe për të reduktuar sforcimin e përsëritur.

Ndikimi në jetën seksuale

Funksioni seksual është një komponent i rëndësishëm i vlerësimit të prolapsit.

Disa gra mund të raportojnë:

• parehati gjatë penetrimit;
• ndjesi presioni;
• ulje të kënaqësisë;
• ndjesi ndryshimi anatomik;
• frikë se prolapsi mund të përkeqësohet;
• ulje të vetëbesimit;
• shmangie të marrëdhënieve.

Këto shqetësime nuk duhet të anashkalohen.

Vlerësimi duhet të bëhet me respekt dhe konfidencialitet. Pacientja duhet të ndihet e lirë të tregojë nëse simptomat ndikojnë në marrëdhënien intime.

Trajtimi duhet të synojë jo vetëm korrigjimin anatomik, por edhe rikthimin e funksionit dhe cilësisë së jetës.

Ndikimi psikologjik

Edhe pse prolapsi është kryesisht një problem fizik, ndikimi psikologjik mund të jetë i rëndësishëm.

Disa gra mund të përjetojnë:

• turp;
• ankth;
• ulje të vetëbesimit;
• frikë nga përkeqësimi;
• shqetësim për aktivitetin seksual;
• shmangie të aktiviteteve;
• ndjenjë të humbjes së kontrollit mbi trupin.

Një qasje moderne duhet ta konsiderojë pacienten si një tërësi.

Trajtimi nuk duhet të vlerësohet vetëm duke pyetur “A është masa më lart?”, por edhe “A ndihet pacientja më mirë dhe a është rikthyer në aktivitetet e saj?”.

Trajtimi konservativ

Jo çdo prolaps kërkon kirurgji.

Trajtimi zgjidhet në varësi të:

• simptomave;
• stadit;
• moshës;
• gjendjes shëndetësore;
• dëshirës për shtatzëni;
• aktivitetit seksual;
• preferencave personale;
• trajtimeve të mëparshme.

Opsionet konservative përfshijnë:

• monitorimin;
• trajnimin e dyshemesë pelvike;
• modifikimin e faktorëve të riskut;
• trajtimin e kapsllëkut;
• kontrollin e kollës kronike;
• menaxhimin e peshës;
• pessarin vaginal.

Trajnimi i muskujve të dyshemesë pelvike

Ushtrimet e dyshemesë pelvike, shpesh të njohura si ushtrime Kegel, synojnë forcimin dhe përmirësimin e kontrollit të muskujve pelvikë.

NICE rekomandon një program të mbikëqyrur të trajnimit të dyshemesë pelvike për të paktën 16 javë si opsion të parë te gratë me prolaps simptomatik të stadit 1 ose 2.

Në një tjetër udhëzim NICE rekomandohet të merret në konsideratë trajnim i mbikëqyrur për të paktën katër muaj te gratë me prolaps simptomatik që nuk kalon më shumë se 1 cm përtej himenit gjatë sforcimit.

Një nga gabimet më të zakonshme është supozimi se çdo kontraktim i muskujve të legenit është automatikisht një ushtrim korrekt.

Në fakt, disa gra mund të kenë vështirësi në identifikimin e muskujve të duhur.

Për këtë arsye, udhëzimi profesional mund të jetë shumë i vlefshëm.

Si duhet të kryhen ushtrimet?

Qëllimi nuk është thjesht të kryhen shumë kontraktime.

Programi duhet të përshtatet sipas:

• forcës së muskujve;
• kontrollit;
• qëndrueshmërisë;
• aftësisë për relaksim;
• simptomave;
• objektivave të pacientes.

Fizioterapisti i specializuar mund të vlerësojë nëse pacientja po aktivizon muskujt e duhur dhe nëse ekziston nevojë për një program të individualizuar.

Një program i strukturuar është zakonisht më i dobishëm sesa ushtrime të rastësishme.

Modifikimi i faktorëve që përkeqësojnë prolapsin

Trajtimi konservativ nuk kufizohet te ushtrimet.

Është e rëndësishme të menaxhohen faktorët që rrisin presionin intraabdominal ose stresin mbi dyshemenë pelvike.

Mund të përfshihen:

• trajtimi i kapsllëkut;
• shmangia e sforcimit të tepërt gjatë defekimit;
• trajtimi i kollës kronike;
• menaxhimi i peshës kur është e nevojshme;
• përshtatja e ngritjes së peshave;
• përmirësimi i teknikës gjatë aktivitetit fizik.

Nuk rekomandohet që një paciente të ndërpresë çdo aktivitet fizik vetëm sepse ka prolaps.

Aktiviteti duhet të përshtatet individualisht.

Pessary vaginal

Pessary është një pajisje që vendoset në vaginë për të siguruar mbështetje mekanike të strukturave pelvike.

Ai mund të jetë një alternativë e rëndësishme për gratë që:

• nuk dëshirojnë kirurgji;
• duan të shtyjnë kirurgjinë;
• nuk janë kandidate të përshtatshme për ndërhyrje;
• kanë simptoma që përmirësohen me mbështetje mekanike.

Ekzistojnë lloje dhe madhësi të ndryshme pessarësh.

Zgjedhja duhet të bëhet nga profesionisti i shëndetësisë, duke marrë parasysh anatominë dhe simptomat e pacientes.

Përfitimet dhe kufizimet e pessarit

Pessary mund të:

• zvogëlojë ndjesinë e presionit;
• mbështesë organet;
• përmirësojë disa simptoma urinare;
• ndihmojë pacientet që duan të shtyjnë kirurgjinë.

Megjithatë, mund të shfaqen:

• sekrecione vaginale;
• irritim;
• parehati;
• gjakderdhje;
• vështirësi në heqje;
• dalje e pessarit;
• komplikacione nëse nuk ndiqet kujdesi i rekomanduar.

NICE thekson nevojën për kontrolle dhe mirëmbajtje të përshtatshme. Pessary duhet të menaxhohet sipas llojit të tij dhe aftësisë së pacientes për ta hequr ose mirëmbajtur.

Kur merret në konsideratë kirurgjia?

Kirurgjia nuk është automatikisht trajtimi i parë.

Ajo mund të merret në konsideratë kur:

• simptomat janë të rëndësishme;
• prolapsi është i avancuar;
• trajtimi konservativ nuk ka dhënë rezultat;
• pacientja nuk dëshiron trajtim konservativ;
• prolapsi ndikon ndjeshëm në cilësinë e jetës.

Vendimi duhet të merret pas një diskutimi të detajuar.

Pacientja duhet të kuptojë:

• çfarë synon ndërhyrja;
• cilat janë alternativat;
• cilat janë rreziqet;
• sa mund të zgjasë rikuperimi;
• mundësinë e rikthimit të prolapsit;
• ndikimin e mundshëm në urinim, defekim dhe funksion seksual.

Llojet e ndërhyrjeve kirurgjikale

Kirurgjia ndryshon sipas komponentit të prolapsit.

Në varësi të rastit mund të kryhen procedura për:

• murin anterior vaginal;
• murin posterior vaginal;
• mbështetjen apikale;
• prolapsin uterin;
• prolapsin e kupolës vaginale.

Zgjedhja e teknikës varet nga anatomia, simptomat, historia kirurgjikale, mosha, dëshirat e pacientes dhe ekspertiza e ekipit.

Nuk ekziston një operacion i vetëm që është ideal për çdo paciente.

Vendimmarrja e përbashkët

Një nga parimet më të rëndësishme të trajtimit modern është vendimmarrja e përbashkët.

Pacientja duhet të ketë mundësi të diskutojë:

• çfarë e shqetëson më shumë;
• çfarë pret nga trajtimi;
• nëse dëshiron të shmangë kirurgjinë;
• nëse dëshiron të vazhdojë aktivitetin seksual;
• nëse dëshiron shtatzëni në të ardhmen;
• sa rëndësi ka rikthimi i shpejtë në aktivitet;
• cilat rreziqe është e gatshme të pranojë.

Trajtimi më i mirë nuk është gjithmonë ai që korrigjon më shumë anatominë, por ai që përputhet më mirë me nevojat dhe pritshmëritë e pacientes.

A mund të rikthehet prolapsi pas trajtimit?

Po.

Edhe pas trajtimit kirurgjikal mund të ndodhë rikthim i prolapsit.

Kjo është një nga çështjet që duhet diskutuar para ndërhyrjes.

Faktorët që lidhen me rikthimin mund të jenë të ndryshëm dhe jo të gjithë mund të kontrollohen.

Për këtë arsye, kirurgjia nuk duhet të paraqitet si një garanci absolute që problemi nuk do të shfaqet më.

Ndjekja pas trajtimit është e rëndësishme.

Prolapsi dhe shtatzënia

Gratë që planifikojnë shtatzëni duhet ta diskutojnë këtë me specialistin.

Shtatzënia dhe lindja mund të ndikojnë në simptomat dhe në mbështetjen e dyshemesë pelvike.

Vendimi për trajtimin kirurgjikal te një grua që planifikon shtatzëni kërkon individualizim, sepse objektivat afatshkurtra dhe afatgjata mund të jenë të ndryshme.

Në disa raste, menaxhimi konservativ mund të jetë një zgjedhje e përshtatshme deri në përfundimin e planifikimit familjar.

Prolapsi te gratë e reja

Prolapsi nuk është problem vetëm i grave në moshë të madhe.

Mund të shfaqet edhe te gratë e reja, veçanërisht pas shtatzënisë dhe lindjes ose në prani të faktorëve të tjerë.

Kjo është e rëndësishme sepse gratë e reja mund të ndihen veçanërisht të shqetësuara nga ndikimi në aktivitetin fizik, seksualitet dhe planifikimin e shtatzënive.

Mosha e re nuk duhet të jetë arsye për të neglizhuar simptomat.

Aktiviteti fizik dhe prolapsi

Diagnoza e prolapsit nuk do të thotë domosdoshmërisht ndalim i aktivitetit fizik.

Aktiviteti fizik ka përfitime të shumta dhe duhet të përshtatet sipas simptomave.

Nëse një aktivitet shkakton:

• rëndesë të madhe;
• presion vaginal;
• dhimbje;
• përkeqësim të simptomave urinare;

mund të jetë e nevojshme të ndryshohet intensiteti ose teknika.

Një fizioterapist i specializuar mund të ndihmojë në përshtatjen e aktivitetit.

Pesha trupore dhe prolapsi

Mbipesha mund të shoqërohet me rritje të ngarkesës mbi dyshemenë pelvike.

Menaxhimi i peshës, kur është i nevojshëm, mund të jetë pjesë e një qasjeje të përgjithshme për shëndetin e dyshemesë pelvike.

Kjo duhet të bëhet pa krijuar fajësim ose presion mbi pacienten.

Qëllimi duhet të jetë përmirësimi i shëndetit të përgjithshëm dhe funksionit.

Kapsllëku dhe prolapsi

Kapsllëku është një faktor i rëndësishëm që duhet trajtuar.

Sforcimi i vazhdueshëm gjatë defekimit rrit presionin intraabdominal.

Masat e dobishme mund të përfshijnë:

• marrjen e mjaftueshme të lëngjeve;
• konsumimin e fibrave sipas tolerancës;
• aktivitetin fizik;
• krijimin e një rutine të rregullt të defekimit;
• trajtimin e shkaqeve të kapsllëkut;
• konsultën mjekësore kur problemi është i vazhdueshëm.

Nëse kapsllëku është i ri, i rëndë ose shoqërohet me simptoma të tjera, duhet të vlerësohet mjekësisht.

Kujdesi për shëndetin e dyshemesë pelvike pas lindjes

Periudha pas lindjes është e rëndësishme për rikuperimin e dyshemesë pelvike.

Gratë që kanë lindur mund të përjetojnë:

• dobësi të muskujve;
• inkontinencë;
• ndjesi presioni;
• parehati;
• ndryshime seksuale.

Këto simptoma nuk duhet të konsiderohen automatikisht si “normale” dhe të lihen pa vlerësim nëse vazhdojnë.

Një vlerësim i përshtatshëm mund të ndihmojë në identifikimin e problemeve dhe në fillimin e një programi të përshtatur rehabilitimi.

Roli i fizioterapisë së dyshemesë pelvike

Fizioterapia e specializuar mund të ketë rol të rëndësishëm në menaxhimin konservativ.

Fizioterapisti mund të vlerësojë:

• forcën;
• qëndrueshmërinë;
• koordinimin;
• relaksimin;
• mënyrën e aktivizimit të muskujve;
• frymëmarrjen;
• mënyrën e kryerjes së aktivitetit fizik.

Qëllimi nuk është gjithmonë vetëm “forcimi”.

Në disa raste, pacientja mund të ketë nevojë për përmirësim të koordinimit ose të aftësisë për relaksim.

Gabime të zakonshme që duhen shmangur

Ka disa keqkuptime të zakonshme.

“Prolapsi është normal pas lindjes.”

Ndryshimet e dyshemesë pelvike mund të ndodhin pas lindjes, por simptomat e vazhdueshme nuk duhet të neglizhohen.

“Nëse nuk kam dhimbje, nuk kam problem.”

Prolapsi mund të shkaktojë presion, masë, probleme urinare ose intestinale pa shkaktuar domosdoshmërisht dhimbje.

“Çdo prolaps duhet operuar.”

Jo. Trajtimi varet nga simptomat dhe preferencat e pacientes.

“Kegel zgjidh çdo rast.”

Ushtrimet mund të jenë të dobishme, veçanërisht në raste të zgjedhura, por nuk janë zgjidhje universale.

“Duhet të shmang çdo aktivitet fizik.”

Jo domosdoshmërisht. Aktiviteti duhet të përshtatet.

“Nëse prolapsi është i vogël, nuk ka rëndësi.”

Edhe një prolaps i kufizuar mund të shkaktojë simptoma të rëndësishme.

Roli i ekipit multidisiplinar

Menaxhimi i prolapsit mund të kërkojë bashkëpunimin e disa specialistëve.

Në varësi të simptomave mund të përfshihen:

• gjinekologu;
• urogjinekologu;
• fizioterapisti i dyshemesë pelvike;
• infermier/e i/e specializuar;
• urologu;
• kirurgu kolorektal;
• specialistë të tjerë.

Kjo qasje është veçanërisht e dobishme kur pacientja ka simptoma të kombinuara urinare, intestinale dhe seksuale.

Një grua me prolaps nuk duhet të shihet vetëm si një “rast gjinekologjik”, por si një paciente me një problem funksional që mund të prekë disa sisteme.

Roli i mjekut gjinekolog

Gjinekologu është shpesh pika e parë e kontaktit.

Ai ose ajo mund të:

• vlerësojë simptomat;
• kryejë ekzaminimin;
• identifikojë komponentin e prolapsit;
• vlerësojë nevojën për trajtim;
• diskutojë opsionet konservative;
• referojë te urogjinekologu ose specialistë të tjerë kur është e nevojshme.

Roli i urogjinekologut

Urogjinekologu ka ekspertizë të veçantë në problemet e dyshemesë pelvike dhe çrregullimet urinare e prolapsin.

Konsulta urogjinekologjike mund të jetë veçanërisht e dobishme kur:

• prolapsi është kompleks;
• ka simptoma të rëndësishme urinare;
• trajtimi konservativ nuk ka dhënë rezultat;
• po konsiderohet kirurgjia;
• ka histori kirurgjie të mëparshme;
• ekzistojnë probleme të kombinuara.

Këshilla praktike për pacienten

Një grua që dyshon për prolaps mund të përgatitet për konsultën duke shënuar:

• kur filluan simptomat;
• çfarë simptomash ka;
• kur përkeqësohen;
• nëse ka masë vaginale;
• problemet urinare;
• problemet intestinale;
• historinë e lindjeve;
• ndërhyrjet e mëparshme;
• barnat që përdor;
• ndikimin në aktivitetin fizik;
• ndikimin në marrëdhëniet seksuale.

Kjo e bën konsultën më efikase dhe ndihmon mjekun të kuptojë më mirë problemin.

Çfarë duhet të presë pacientja gjatë konsultës?

Konsulta mund të përfshijë disa hapa.

Fillimisht mjeku diskuton simptomat dhe historinë.

Më pas mund të kryhet ekzaminimi gjinekologjik.

Nëse konfirmohet prolapsi, mjeku mund të shpjegojë:

• cilat struktura janë të përfshira;
• sa i avancuar është prolapsi;
• cilat simptoma mund të lidhen me të;
• cilat alternativa ekzistojnë.

Pacientja duhet të ketë mundësi të bëjë pyetje dhe të diskutojë preferencat e saj.

Pyetje që pacientja mund t’i bëjë mjekut

Disa pyetje të dobishme janë:

1. Çfarë lloj prolapsi kam?
2. Cili organ është i përfshirë?
3. Në çfarë stadi është?
4. A janë simptomat e mia të lidhura me prolapsin?
5. A kam nevojë për trajtim tani?
6. A mund të provoj trajtim konservativ?
7. A do të më ndihmojë fizioterapia?
8. A mund të përdor pessar?
9. A kam nevojë për kirurgji?
10. Çfarë rreziku ka rikthimi?
11. A ndikon trajtimi në marrëdhëniet seksuale?
12. A mund të vazhdoj aktivitetin fizik?
13. A ndikon prolapsi në një shtatzëni të ardhshme?
14. Kur duhet të rikthehem për kontroll?

Këshilla praktike nga Klinika Tradita – Durrës

Klinika Tradita në Durrës e përfshin prolapsin gjenital dhe inkontinencën urinare ndër problemet për të cilat ofron vlerësim dhe trajtim të specializuar.

Klinika deklaron fokus në patologjitë e dyshemesë pelvike dhe ofron vlerësim gjinekologjik dhe trajtime të individualizuara, në varësi të problematikës.

Për pacienten, mesazhet kryesore praktike janë:

• Mos e neglizhoni ndjesinë e rëndesës pelvike.
• Mos prisni që simptomat të bëhen të rënda.
• Mos e konsideroni rrjedhjen urinare si diçka që duhet patjetër të pranohet pas lindjes.
• Nëse ndieni ose shihni një masë vaginale, kërkoni vlerësim.
• Nëse keni kapsllëk të vazhdueshëm dhe sforcim gjatë defekimit, diskutoni me mjekun.
• Mos kryeni ushtrime të dyshemesë pelvike në mënyrë të pakontrolluar nëse nuk jeni e sigurt për teknikën.
• Mos supozoni se çdo prolaps kërkon kirurgji.
• Kërkoni një plan të individualizuar.

Klinika Tradita publikon adresën Rruga Hafiz Podgorica 6, Durrës 2000 dhe kontaktin +355 69 438 3300.

Kur një paciente duhet të kërkojë një mendim të dytë?

Mendimi i dytë mund të jetë i dobishëm kur:

• rekomandohet kirurgjia dhe pacientja dëshiron të kuptojë alternativat;
• simptomat vazhdojnë pavarësisht trajtimit;
• diagnoza nuk është e qartë;
• ekziston një histori e komplikuar kirurgjikale;
• pacientja ka shqetësime të veçanta për funksionin seksual;
• ka mosmarrëveshje midis simptomave dhe gjetjeve anatomike;
• pacientja dëshiron të krahasojë opsionet konservative dhe kirurgjikale.

Mendimi i dytë nuk do të thotë domosdoshmërisht se diagnoza e parë është e gabuar. Ai mund të ndihmojë në vendimmarrjen e informuar.

Rëndësia e ndjekjes në kohë

Prolapsi nuk duhet të vlerësohet vetëm një herë.

Në varësi të simptomave dhe trajtimit, mund të nevojiten kontrolle periodike.

Qëllimi i ndjekjes është të vlerësohet:

• nëse simptomat janë përmirësuar;
• nëse prolapsi ka ndryshuar;
• nëse trajtimi po tolerohet;
• nëse ka komplikacione;
• nëse duhet ndryshuar strategjia.

Kjo është veçanërisht e rëndësishme për gratë që përdorin pessar ose që janë në trajtim konservativ.

Prolapsi dhe cilësia e jetës

Një nga kriteret më të rëndësishme për trajtimin është ndikimi në cilësinë e jetës.

Një paciente mund të ketë një prolaps anatomikisht të avancuar, por të ketë pak simptoma.

Një tjetër mund të ketë një prolaps më të kufizuar, por të ketë shqetësime të mëdha.

Kjo tregon pse vendimi për trajtim nuk duhet të bazohet vetëm në numrin e stadit.

Mjeku duhet të pyesë:

“Sa ju shqetëson kjo gjendje dhe çfarë po ju pengon të bëni?”

Përgjigjja e pacientes është një pjesë e rëndësishme e vendimmarrjes.

Parandalimi dhe reduktimi i faktorëve të riskut

Jo të gjitha rastet mund të parandalohen.

Megjithatë, kujdesi për dyshemenë pelvike mund të ndihmojë në reduktimin e disa faktorëve që lidhen me simptomat.

Mund të jetë e dobishme:

• trajtimi i kapsllëkut;
• shmangia e sforcimit kronik;
• trajtimi i kollës kronike;
• ruajtja e një peshe të shëndetshme;
• aktiviteti fizik i përshtatur;
• trajnimi i dyshemesë pelvike kur rekomandohet;
• kujdesi pas lindjes;
• konsultimi kur shfaqen simptoma të reja.

Parandalimi nuk duhet të shndërrohet në fajësim të pacientes.

Edhe gratë që kujdesen shumë për shëndetin mund të zhvillojnë prolaps.

Rëndësia e edukimit të pacientes

Edukimi është pjesë e trajtimit.

Një paciente e informuar kupton:

• çfarë është prolapsi;
• pse mund të shfaqet;
• çfarë simptomash duhet të monitorojë;
• cilat janë alternativat;
• kur duhet të kërkojë ndihmë;
• çfarë mund të presë nga trajtimi.

Informacioni i qartë redukton frikën dhe ndihmon pacienten të marrë pjesë aktive në vendimmarrje.

FAQ – Pyetje të shpeshta

A është prolapsi i organeve pelvike i rrezikshëm?

Jo gjithmonë. Shumë raste nuk janë urgjente dhe mund të menaxhohen në mënyrë konservative. Megjithatë, simptomat duhet të vlerësohen, veçanërisht kur ndikojnë në urinim, defekim, aktivitet fizik ose jetën seksuale.

A mund të largohet vetë prolapsi?

Në përgjithësi, prolapsi nuk duhet konsideruar një problem që do të zhduket vetvetiu. Simptomat mund të ndryshojnë me kalimin e kohës, ndërsa trajtimi mund të ndihmojë në kontrollin e tyre.

A duhet të operohet çdo prolaps?

Jo. Shumë paciente mund të menaxhohen me trajtim konservativ, fizioterapi ose pessar.

A mund të kem prolaps edhe nëse jam e re?

Po. Prolapsi mund të shfaqet edhe te gratë e reja.

A shkakton prolapsi inkontinencë urinare?

Mund të shoqërohet me inkontinencë ose simptoma të tjera urinare. Kjo është arsyeja pse funksioni i fshikëzës duhet të vlerësohet.

A ndikon prolapsi në marrëdhëniet seksuale?

Mund të ndikojë në rehati, vetëbesim dhe funksion seksual. Pacientja duhet të ndihet e lirë ta diskutojë këtë me mjekun.

A mund të bëj aktivitet fizik?

Në përgjithësi aktiviteti fizik nuk duhet ndërprerë automatikisht. Lloji dhe intensiteti mund të përshtaten sipas simptomave.

A mjaftojnë ushtrimet Kegel?

Jo në çdo rast. Ato mund të jenë të dobishme në rastet e përshtatshme, por programi duhet të jetë korrekt dhe i përshtatur.

A mund të përdor pessar për një kohë të gjatë?

Pessary mund të përdoret në mënyrë afatgjatë në disa paciente, por kërkon ndjekje dhe mirëmbajtje të përshtatshme.

A mund të kem përsëri prolaps pas operacionit?

Po. Mundësia e rikthimit duhet të diskutohet para ndërhyrjes.

A mund të kem fëmijë pas diagnostikimit me prolaps?

Në shumë raste është e mundur, por planifikimi i shtatzënisë duhet të diskutohet me specialistin.

Kur duhet të kërkoj menjëherë ndihmë mjekësore?

Nëse shfaqen dhimbje të forta ose të papritura, pamundësi për të urinuar, gjakderdhje e konsiderueshme, temperaturë ose një masë e dalë jashtë që është shumë e dhimbshme ose e dëmtuar, duhet kërkuar vlerësim mjekësor.

Kur duhet të konsultoheni me specialistin? – Përmbledhje praktike

Një grua duhet të mendojë për konsultë specialistike nëse:

1. Ndien një masë në vaginë.

2. Ka ndjesi të vazhdueshme rëndese ose presioni.

3. Ka rrjedhje urinare të re.

4. Ka vështirësi në zbrazjen e fshikëzës.

5. Ka kapsllëk ose vështirësi të reja në defekim.

6. Simptomat përkeqësohen pas qëndrimit të gjatë në këmbë.

7. Ka parehati gjatë marrëdhënieve seksuale.

8. Problemi kufizon aktivitetin fizik.

9. Trajtimi konservativ nuk ka dhënë rezultat.

10. Po mendon për kirurgji dhe dëshiron të kuptojë alternativat.

Kjo qasje ndihmon në shmangien e dy ekstremeve: neglizhimit të simptomave dhe trajtimit të panevojshëm agresiv.

Mesazhi kryesor për pacientet

Prolapsi i organeve pelvike është një problem i trajtueshëm dhe nuk duhet të shoqërohet me turp ose heshtje.

Një grua nuk duhet të presë derisa të shohë një masë të madhe ose të ketë probleme të rënda urinare për të kërkuar ndihmë.

Sa më herët të identifikohen simptomat, aq më shumë mundësi ekzistojnë për të diskutuar alternativa të ndryshme të trajtimit.

Trajtimi duhet të jetë i personalizuar.

Nuk ka një zgjidhje të vetme për të gjitha gratë.

Përfundime

Prolapsi i organeve pelvike është një çrregullim i zakonshëm i dyshemesë pelvike që mund të ndikojë në funksionin urinar, intestinal, seksual dhe në cilësinë e jetës.

Ai zhvillohet si rezultat i dobësimit ose dëmtimit të strukturave që mbështesin organet e legenit. Shtatzënia, lindja vaginale, mosha, menopauza, ndryshimet e indeve lidhëse, mbipesha, kapsllëku kronik, kollitja kronike, aktivitetet që rrisin presionin intraabdominal dhe ndërhyrjet e mëparshme pelvike mund të kontribuojnë në zhvillimin e tij.

Një nga aspektet më të rëndësishme është se ekzistenca e prolapsit nuk do të thotë automatikisht se pacientja ka nevojë për kirurgji.

Vlerësimi duhet të përqendrohet në paciente dhe në simptomat e saj.

Një prolaps anatomikisht i avancuar mund të jetë relativisht pak simptomatik, ndërsa një prolaps më i kufizuar mund të ndikojë ndjeshëm në cilësinë e jetës.

Konsulta specialistike është veçanërisht e rëndësishme kur shfaqet masë vaginale, ndjesi rëndese ose presioni, çrregullime urinare ose intestinale, shqetësime seksuale, dhimbje ose kufizim i aktiviteteve të përditshme.

Diagnostikimi përfshin anamnezën, ekzaminimin gjinekologjik dhe, kur është e nevojshme, vlerësime shtesë. Sistemi POP-Q është një mënyrë e standardizuar për dokumentimin e shkallës së prolapsit.

Trajtimi mund të jetë konservativ ose kirurgjikal.

Trajtimi konservativ mund të përfshijë trajnimin e dyshemesë pelvike, modifikimin e faktorëve të riskut, trajtimin e kapsllëkut, menaxhimin e faktorëve që rrisin presionin intraabdominal dhe përdorimin e pessarit vaginal.

Kirurgjia mund të merret në konsideratë kur simptomat janë të rëndësishme, kur trajtimi konservativ nuk ka dhënë rezultat ose kur pacientja, pas një diskutimi të informuar, zgjedh ndërhyrjen.

Roli i ekipit multidisiplinar është i rëndësishëm, veçanërisht në rastet ku prolapsi shoqërohet me probleme urinare, intestinale ose seksuale.

Në fund, mesazhi më i rëndësishëm është se prolapsi nuk duhet as të neglizhohet, as të dramatizohet.

Një grua që ndien rëndesë, presion, masë vaginale ose ndryshime në urinim apo defekim duhet të kërkojë vlerësim profesional.

Diagnostikimi i saktë mundëson diskutimin e alternativave dhe i jep pacientes mundësinë të zgjedhë, së bashku me specialistin, trajtimin më të përshtatshëm për situatën e saj.

Qasja moderne ndaj prolapsit duhet të jetë individuale, multidisiplinare, e bazuar në evidencë dhe e orientuar drejt cilësisë së jetës së pacientes.

Literatura

1. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Urinary incontinence and pelvic organ prolapse in women: management (NG123). NICE.
2. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Pelvic floor dysfunction: prevention and non-surgical management (NG210). NICE.
3. Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG). Pelvic Organ Prolapse – Patient Information. Updated May 2022.
4. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Surgery for Pelvic Organ Prolapse – Frequently Asked Questions. Reviewed October 2025.
5. NICE. Rationale and impact – Urinary incontinence and pelvic organ prolapse in women: management.
6. NICE. Multidisciplinary management of pelvic floor dysfunction and complex pelvic floor conditions.
7. Klinika Tradita Durrës. Klinika Tradita – Gjinekologji, prolaps gjenital dhe inkontinencë urinare.
8. Klinika Tradita Durrës. Ekografi dhe vizitë gjinekologjike në Durrës.
9. Klinika Tradita Durrës. Kontakt dhe pyetje të shpeshta.

Ju keshillojme te merrni informacione profesionale nga IUGA.