Çfarë është inkontinenca funksionale?

Inkontinenca funksionale është një lloj i inkontinencës urinare ku fshikëza urinare dhe sfinkteri mund të funksionojnë normalisht, por personi nuk arrin të shkojë në kohë në tualet për shkak të kufizimeve fizike, neurologjike, mendore ose mjedisore. Me fjalë të tjera, problemi nuk është domosdoshmërisht tek sistemi urinar, por tek pamundësia për të arritur ose përdorur tualetin në kohën e duhur.

Ky lloj inkontinence është më i zakonshëm tek të moshuarit, personat me aftësi të kufizuara, pacientët me sëmundje neurologjike ose ata me çrregullime të funksioneve njohëse, si demenca. Megjithatë, mund të shfaqet edhe tek persona më të rinj pas traumave, operacioneve ose sëmundjeve që kufizojnë lëvizjen.

Ndryshe nga inkontinenca e stresit apo urgjente, tek inkontinenca funksionale nuk kemi domosdoshmërisht një problem të drejtpërdrejtë me fshikëzën ose uretrën, por me aftësinë e individit për të reaguar në kohë ndaj nevojës për urinim.

Si funksionon normalisht urinimi?

Në kushte normale, procesi i urinimit kalon në disa hapa:

1.         Fshikëza mbushet gradualisht me urinë.

2.         Truri merr sinjalin se fshikëza po mbushet.

3.         Personi vendos në mënyrë të vetëdijshme kur është momenti i përshtatshëm për të urinuar.

4.         Arrin në tualet.

5.         Relakson sfinkterin dhe zbraz fshikëzën.

Tek inkontinenca funksionale, këta mekanizma mund të jenë të paprekur, por pacienti nuk arrin të përfundojë procesin për shkak të pengesave të tjera.

Si ndryshon nga llojet e tjera të inkontinencës?

Lloji i inkontinencës    Shkaku kryesor

Inkontinenca e stresit Dobësimi i mbështetjes së uretrës dhe muskujve pelvikë

Inkontinenca urgjente Kontraktimet e pavullnetshme të fshikëzës

Inkontinenca mikse     Kombinim i stresit dhe urgjencës

Inkontinenca funksionale       Pamundësia për të arritur ose përdorur tualetin në kohë

Ky dallim është shumë i rëndësishëm, sepse trajtimi nuk fokusohet vetëm tek sistemi urinar, por edhe tek përmirësimi i lëvizshmërisë, funksioneve njohëse dhe kushteve të jetesës.

Pse ndodh inkontinenca funksionale?

Shkaku kryesor është se personi:

●          nuk arrin të ecë mjaftueshëm shpejt drejt tualetit;

●          nuk arrin të heqë rrobat në kohë;

●          nuk e kupton ose nuk e interpreton si duhet nevojën për të urinuar;

●          nuk mund të komunikojë se ka nevojë për ndihmë;

●          përballet me pengesa fizike ose mjedisore.

Në shumë raste bashkëjetojnë disa faktorë.

Shkaqet kryesore

1. Kufizimet në lëvizje

Ky është shkaku më i zakonshëm.

Pacientët mund të kenë vështirësi për shkak të:

●          artritit të rëndë;

●          frakturave;

●          dhimbjeve kronike;

●          dobësisë muskulore;

●          përdorimit të karrocës me rrota;

●          periudhës pas operacionit.

Edhe nëse fshikëza funksionon normalisht, vonesa për të arritur në tualet mund të çojë në rrjedhje të urinës.

2. Sëmundjet neurologjike

Sëmundje si:

●          sëmundja e Parkinsonit;

●          goditja në tru (AVC);

●          skleroza multiple;

●          dëmtimet e palcës kurrizore;

●          neuropatitë;

mund të ndikojnë në lëvizje, koordinim dhe aftësinë për të reaguar shpejt ndaj nevojës për urinim.

3. Demenca dhe çrregullimet njohëse

Personat me:

●          sëmundjen e Alzheimerit;

●          demencë vaskulare;

●          çrregullime të tjera të kujtesës;

mund të:

●          harrojnë vendndodhjen e tualetit;

●          mos e njohin nevojën për të urinuar;

●          mos kuptojnë se duhet të kërkojnë ndihmë.

Ky është një shkak shumë i zakonshëm tek të moshuarit.

4. Problemet e shikimit

Pacientët me dëmtime të shikimit mund të kenë vështirësi:

●          të gjejnë tualetin;

●          të lëvizin në errësirë;

●          të shmangin pengesat në shtëpi.

Kjo rrit rrezikun e vonesës dhe rrjedhjes së urinës.

5. Pengesat mjedisore

Edhe ambienti ku jeton pacienti mund të ndikojë.

Shembuj:

●          tualeti është larg dhomës;

●          shkallë të shumta;

●          ndriçim i dobët;

●          dyer të ngushta;

●          mungesë mbështetësesh pranë tualetit;

●          vështirësi për të përdorur karrocën ose bastunin.

Në këto raste, përshtatja e ambientit mund të përmirësojë ndjeshëm situatën.

6. Medikamentet

Disa barna mund të rrisin rrezikun e inkontinencës funksionale.

Për shembull:

●          diuretikët rrisin prodhimin e urinës;

●          qetësuesit mund të shkaktojnë përgjumje;

●          disa medikamente ndikojnë në përqendrimin ose koordinimin.

Mjeku mund të vlerësojë nëse është e nevojshme rregullimi i trajtimit.

7. Gjendjet akute

Edhe situata të përkohshme mund të shkaktojnë inkontinencë funksionale, si:

●          infeksionet;

●          ethet;

●          gjendjet pas operacionit;

●          dobësia e përgjithshme;

●          shtrimi në spital.

Në këto raste, simptomat mund të përmirësohen pasi të trajtohet shkaku.

Faktorët e rrezikut

Rreziku është më i lartë tek personat që kanë:

●          moshë të avancuar;

●          kufizim të lëvizshmërisë;

●          sëmundje neurologjike;

●          demencë;

●          dëmtime të shikimit;

●          përdorim të shumë medikamenteve;

●          histori të rrëzimeve;

●          qëndrim të zgjatur në shtrat;

●          artrit ose sëmundje të kyçeve.

Kush preket më shpesh?

Inkontinenca funksionale është më e zakonshme tek:

●          të moshuarit;

●          pacientët në qendra rezidenciale ose azile;

●          personat me sëmundje neurologjike kronike;

●          pacientët pas goditjes në tru;

●          personat me demencë;

●          individët me kufizime të rënda fizike.

Megjithatë, ajo mund të shfaqet edhe tek të rinjtë pas traumave, operacioneve ose dëmtimeve të sistemit nervor.

Pse është e rëndësishme të njihet ky lloj inkontinence?

Shpesh, inkontinenca funksionale ngatërrohet me format e tjera të inkontinencës urinare. Nëse shkaku i vërtetë është pamundësia për të arritur në kohë në tualet, përdorimi i medikamenteve për fshikëzën mund të mos japë rezultatet e pritura.

Për këtë arsye, është thelbësore një vlerësim i plotë i gjendjes fizike, neurologjike dhe funksionale të pacientit. Identifikimi i shkakut lejon ndërhyrje të thjeshta, si fizioterapia, përdorimi i pajisjeve ndihmëse ose përshtatja e ambientit, të cilat shpesh përmirësojnë ndjeshëm cilësinë e jetës.

Qëllimi i artikullit

Ky artikull synon të shpjegojë se çfarë është inkontinenca funksionale, cilët janë faktorët që e shkaktojnë, si diagnostikohet dhe cilat janë mënyrat më efektive të trajtimit dhe parandalimit. Njohja e këtij lloji të inkontinencës ndihmon pacientët dhe familjarët të kërkojnë ndihmën e duhur dhe të përmirësojnë pavarësinë dhe cilësinë e jetës.

Shenjat, simptomat dhe diagnostikimi i inkontinencës funksionale

Inkontinenca funksionale diagnostikohet ndryshe nga format e tjera të inkontinencës urinare. Në këtë rast, qëllimi kryesor nuk është vetëm të vlerësohet funksioni i fshikëzës, por edhe të identifikohen pengesat fizike, neurologjike, mendore ose mjedisore që e bëjnë të vështirë arritjen në kohë në tualet. Një vlerësim i plotë ndihmon në zgjedhjen e trajtimit më të përshtatshëm dhe në përmirësimin e pavarësisë së pacientit.

Shenjat e para

Në fillim, simptomat mund të jenë të lehta dhe të shfaqen vetëm në situata të caktuara.

Pacienti ose familjarët mund të vërejnë:

●          rrjedhje urine gjatë përpjekjes për të arritur në tualet;

●          vështirësi për të ecur mjaftueshëm shpejt;

●          vonesë në heqjen e rrobave;

●          aksidente urinare kryesisht gjatë natës;

●          nevojë të shpeshtë për ndihmë nga familjarët ose kujdestarët.

Në këtë fazë, është e rëndësishme të kuptohet se problemi nuk është domosdoshmërisht tek fshikëza, por tek aftësia për të reaguar në kohë.

Simptomat kryesore

Pacientët me inkontinencë funksionale mund të paraqesin:

●          humbje urine para se të arrijnë në tualet;

●          episode të përsëritura të lagies së rrobave;

●          pamundësi për të përdorur tualetin pa ndihmë;

●          vështirësi në lëvizje;

●          konfuzion ose çorientim;

●          vështirësi në komunikimin e nevojës për të urinuar.

Në shumë raste, pacienti e ndien nevojën për të urinuar, por nuk arrin të veprojë mjaftueshëm shpejt.

Shenja që tregojnë një shkak funksional

Mjeku mund të dyshojë për inkontinencë funksionale kur:

●          rrjedhja ndodh vetëm sepse pacienti nuk arrin në kohë në tualet;

●          nuk ka rrjedhje gjatë kollitjes ose teshtitjes;

●          nuk ka urgjencë të fortë urinare si tek fshikëza hiperaktive;

●          simptomat përkeqësohen pas një dëmtimi fizik ose neurologjik;

●          problemet janë më të theksuara në ambiente të panjohura.

Si ndikon në jetën e përditshme?

Inkontinenca funksionale mund të kufizojë ndjeshëm pavarësinë e pacientit.

Pasojat më të zakonshme janë:

●          varësia nga familjarët ose kujdestarët;

●          kufizimi i aktiviteteve sociale;

●          frika nga daljet jashtë shtëpisë;

●          izolimi social;

●          ulja e vetëbesimit;

●          rritja e rrezikut për infeksione të lëkurës dhe plagë nga lagështia e vazhdueshme.

Tek të moshuarit, kjo gjendje mund të shoqërohet edhe me rrezik më të lartë për rrëzime, sidomos gjatë përpjekjeve të nxituara për të arritur në tualet.

Kur duhet të konsultoheni me mjekun?

Vizita specialistike rekomandohet nëse:

●          rrjedhja e urinës është bërë e shpeshtë;

●          pacienti ka humbur pavarësinë në përdorimin e tualetit;

●          simptomat janë shfaqur pas një goditjeje në tru, operacioni ose dëmtimi;

●          ka ndryshime në kujtesë ose orientim;

●          shfaqen infeksione urinare të përsëritura;

●          inkontinenca ndikon në cilësinë e jetës së pacientit ose kujdestarit.

Si vendoset diagnoza?

Diagnoza e inkontinencës funksionale kërkon një vlerësim multidisiplinar.

Mjeku analizon:

●          funksionin e traktit urinar;

●          aftësinë për të ecur;

●          gjendjen neurologjike;

●          funksionet njohëse;

●          mjedisin ku jeton pacienti;

●          barnat që përdor.

Historia mjekësore

Mjeku mund të pyesë:

●          Kur kanë filluar simptomat?

●          A e ndieni nevojën për të urinuar?

●          A arrini të shkoni vetë në tualet?

●          A përdorni bastun, paterica ose karrocë?

●          A keni pasur goditje në tru ose sëmundje neurologjike?

●          A vuani nga demenca ose çrregullime të kujtesës?

●          Çfarë medikamentesh përdorni?

●          A jetoni vetëm apo me familjarë?

Këto informacione ndihmojnë në identifikimin e shkakut kryesor të problemit.

Ekzaminimi fizik

Gjatë vizitës vlerësohen:

●          forca muskulore;

●          ekuilibri;

●          ecja;

●          lëvizshmëria e kyçeve;

●          koordinimi;

●          aftësia për t’u ngritur nga karrigia ose krevati.

Ky ekzaminim ndihmon në përcaktimin e kufizimeve fizike që ndikojnë në arritjen në kohë në tualet.

Vlerësimi neurologjik

Nëse dyshohet një shkak neurologjik, mjeku mund të vlerësojë:

●          reflekset;

●          ndjeshmërinë;

●          koordinimin;

●          forcën e gjymtyrëve;

●          funksionin e nervave periferikë.

Në disa raste mund të kërkohen ekzaminime neurologjike shtesë.

Vlerësimi i funksioneve njohëse

Tek pacientët me dyshim për demencë ose çrregullime të kujtesës, mund të kryhen teste për të vlerësuar:

●          kujtesën;

●          orientimin në kohë dhe hapësirë;

●          aftësinë për të kuptuar udhëzimet;

●          vendimmarrjen.

Ky hap është veçanërisht i rëndësishëm tek të moshuarit.

Analizat laboratorike

Analizat ndihmojnë në përjashtimin e shkaqeve të tjera të inkontinencës.

Mund të rekomandohen:

●          analiza e përgjithshme e urinës;

●          urinokultura;

●          glicemia;

●          funksioni i veshkave;

●          analiza të tjera sipas gjendjes klinike.

Ekografia

Ekografia e aparatit urinar mund të përdoret për të vlerësuar:

●          fshikëzën urinare;

●          urinën e mbetur pas urinimit;

●          gurët ose masa në traktin urinar;

●          patologji të tjera që mund të ndikojnë në urinim.

Në shumicën e rasteve, ekografia shërben për të përjashtuar probleme të tjera dhe jo për të konfirmuar inkontinencën funksionale.

Vlerësimi i ambientit

Një pjesë shumë e rëndësishme e diagnostikimit është analiza e kushteve ku jeton pacienti.

Mjeku ose ekipi multidisiplinar mund të vlerësojnë:

●          distancën deri te tualeti;

●          ndriçimin;

●          praninë e shkallëve;

●          qilimat ose pengesat që rrisin rrezikun e rrëzimit;

●          praninë e mbështetëseve pranë tualetit;

●          aksesin për karrocë ose mjete ndihmëse.

Shpesh, ndryshime të thjeshta në ambient përmirësojnë ndjeshëm simptomat.

Diagnostikimi diferencial

Përpara vendosjes së diagnozës së inkontinencës funksionale, duhet të përjashtohen:

●          inkontinenca urinare e stresit;

●          inkontinenca urgjente;

●          inkontinenca mikse;

●          infeksionet urinare;

●          retencioni urinar me rrjedhje nga mbingarkesa (overflow incontinence);

●          diabeti mellitus;

●          sëmundjet neurologjike të padiagnostikuara.

Tabela – Ekzaminimet kryesore

Ekzaminimi     Qëllimi

Histori mjekësore       Identifikimi i kufizimeve fizike dhe njohëse

Ekzaminim fizik           Vlerësimi i ecjes, ekuilibrit dhe forcës muskulore

Vlerësim neurologjik  Identifikimi i sëmundjeve neurologjike

Vlerësim i funksioneve njohëse         Diagnostikimi i demencës ose çrregullimeve të kujtesës

Analiza e urinës          Përjashtimi i infeksioneve urinare

Urinokultura   Konfirmimi i infeksioneve bakteriale

Ekografia         Vlerësimi i traktit urinar dhe urinës së mbetur

Vlerësimi i ambientit  Identifikimi i pengesave që kufizojnë përdorimin e tualetit

Trajtimi i inkontinencës funksionale

Ndryshe nga format e tjera të inkontinencës urinare, trajtimi i inkontinencës funksionale nuk fokusohet vetëm tek fshikëza urinare, por mbi të gjitha tek eliminimi i pengesave që e bëjnë të vështirë arritjen në kohë në tualet. Për këtë arsye, trajtimi kërkon një qasje multidisiplinare, ku mund të përfshihen mjeku, fizioterapisti, neurologu, geriatri, infermieri dhe familjarët.

Qëllimet kryesore të trajtimit janë:

●          ruajtja e pavarësisë së pacientit;

●          reduktimi i episodeve të rrjedhjes së urinës;

●          përmirësimi i lëvizshmërisë;

●          ulja e rrezikut të rrëzimeve;

●          përmirësimi i cilësisë së jetës.

Trajtimi sipas shkakut

Hapi i parë është identifikimi i shkakut kryesor.

Për shembull:

●          nëse problemi është artriti, trajtohet dhimbja dhe përmirësohet lëvizshmëria;

●          nëse shkaku është një infeksion urinar, trajtohet infeksioni;

●          nëse pacienti ka demencë, fokusi vendoset tek kujdesi dhe mbështetja e përditshme;

●          nëse problemi lidhet me medikamentet, mjeku mund të rishikojë terapinë.

Trajtimi i shkakut shpesh çon në përmirësim të ndjeshëm të simptomave.

Fizioterapia dhe rehabilitimi

Fizioterapia është një nga trajtimet më të rëndësishme.

Programi mund të përfshijë:

●          ushtrime për forcimin e muskujve;

●          përmirësimin e ekuilibrit;

●          ushtrime për koordinimin;

●          stërvitje për ecjen;

●          rehabilitim pas goditjes në tru ose operacioneve.

Sa më e mirë të jetë lëvizshmëria, aq më i vogël është rreziku që pacienti të mos arrijë në kohë në tualet.

Trajnimi i tualetit (Scheduled Toileting)

Tek pacientët me vështirësi në kujtesë ose lëvizje, mund të përdoret një program i planifikuar i urinimit.

Pacienti dërgohet në tualet në intervale të caktuara, për shembull:

●          çdo 2 orë;

●          çdo 3 orë;

●          para gjumit;

●          menjëherë pas zgjimit.

Kjo metodë ul ndjeshëm numrin e episodeve të inkontinencës, sidomos tek të moshuarit dhe pacientët me demencë.

Prompted Voiding (Kujtesa për urinim)

Kjo teknikë përdoret shpesh në qendrat rezidenciale dhe tek pacientët me çrregullime njohëse.

Kujdestari ose familjari:

●          kujton pacientin të urinojë;

●          e pyet rregullisht nëse ka nevojë për tualet;

●          e shoqëron nëse është e nevojshme.

Studimet tregojnë se kjo metodë mund të reduktojë ndjeshëm episodet e inkontinencës.

Përshtatja e ambientit

Në shumë raste, ndryshimet në shtëpi japin rezultate të menjëhershme.

Rekomandohen:

●          ndriçim i mirë gjatë natës;

●          heqja e qilimave që pengojnë ecjen;

●          instalimi i mbështetëseve pranë tualetit;

●          ngritëse për WC;

●          karrige-tualet pranë shtratit për pacientët me lëvizshmëri shumë të kufizuar;

●          rroba që hiqen lehtë (me zinxhir ose llastik).

Këto masa rrisin sigurinë dhe pavarësinë e pacientit.

Pajisjet ndihmëse

Në varësi të gjendjes, mund të rekomandohen:

●          bastun;

●          paterica;

●          këmbalec (walker);

●          karrocë me rrota;

●          karrige për dush;

●          pajisje ndihmëse për transferimin nga krevati në karrige.

Përdorimi i duhur i tyre mund të zvogëlojë kohën e nevojshme për të arritur në tualet.

Roli i familjarëve dhe kujdestarëve

Tek pacientët me demencë ose kufizime të rënda fizike, familjarët kanë një rol thelbësor.

Ata mund të ndihmojnë duke:

●          krijuar një rutinë të rregullt për urinimin;

●          siguruar akses të lehtë në tualet;

●          ndihmuar pacientin gjatë lëvizjes;

●          vëzhguar ndryshimet në simptomat urinare;

●          inkurajuar ruajtjen e pavarësisë sa herë që është e mundur.

Menaxhimi tek të moshuarit

Tek të moshuarit, trajtimi duhet të jetë i individualizuar.

Objektivat janë:

●          ulja e episodeve të inkontinencës;

●          parandalimi i rrëzimeve;

●          ruajtja e dinjitetit dhe pavarësisë;

●          përmirësimi i cilësisë së jetës.

Në shumë raste, një kombinim i rehabilitimit, përshtatjes së ambientit dhe mbështetjes familjare është më efektiv sesa medikamentet.

Kur nevojiten pecetat absorbente?

Pecetat absorbente nuk trajtojnë shkakun e inkontinencës, por ndihmojnë në menaxhimin e përditshëm.

Ato rekomandohen:

●          gjatë periudhës së trajtimit;

●          tek pacientët me simptoma të rënda;

●          kur inkontinenca nuk mund të eliminohet plotësisht.

Është e rëndësishme që ato të ndërrohen rregullisht për të shmangur irritimin e lëkurës dhe infeksionet.

Kur përdoret kateteri?

Kateteri urinar nuk rekomandohet si zgjidhje rutinë për inkontinencën funksionale.

Ai përdoret vetëm në situata të veçanta, si:

●          retencioni urinar;

●          disa gjendje neurologjike të rënda;

●          pacientët kritikë në spital;

●          situata të përkohshme pas ndërhyrjeve kirurgjikale.

Përdorimi afatgjatë i kateterit rrit rrezikun e infeksioneve urinare dhe komplikacioneve të tjera, ndaj vendoset vetëm kur përfitimet tejkalojnë rreziqet.

A nevojiten medikamente?

Në shumicën e rasteve, nuk ekziston një medikament specifik për inkontinencën funksionale.

Megjithatë, mjeku mund të trajtojë:

●          infeksionet urinare;

●          kapsllëkun;

●          dhimbjet që kufizojnë lëvizjen;

●          sëmundjet neurologjike;

●          çrregullimet e gjumit ose të humorit, kur ndikojnë në aftësinë funksionale.

Trajtimi gjithmonë përshtatet sipas shkakut të inkontinencës.

Prognoza

Prognoza varet nga shkaku bazë.

Rezultatet janë më të mira kur:

●          shkaku është i përkohshëm dhe i trajtueshëm;

●          rehabilitimi fillon herët;

●          ambienti përshtatet sipas nevojave të pacientit;

●          familjarët përfshihen aktivisht në kujdes.

Tek pacientët me sëmundje kronike neurologjike ose demencë të avancuar, qëllimi kryesor është menaxhimi i simptomave dhe ruajtja e cilësisë së jetës.

Tabela – Metodat kryesore të trajtimit

Trajtimi           Qëllimi Kur rekomandohet

Fizioterapia     Përmirësimi i lëvizshmërisë   Pacientët me kufizime fizike

Rehabilitimi neurologjik         Rikthimi i funksionit   Pas AVC ose sëmundjeve neurologjike

Urinimi i planifikuar   Parandalimi i episodeve         Demencë, të moshuar

Prompted Voiding      Kujtesë për urinim      Çrregullime njohëse

Përshtatja e ambientit Lehtësimi i aksesit në tualet   Të gjitha rastet me pengesa mjedisore

Pajisjet ndihmëse       Rritja e pavarësisë      Kufizime në ecje

Pecetat absorbente    Menaxhimi i përkohshëm i simptomave        Kur simptomat janë të shpeshta

Trajtimi i sëmundjes bazë       Eliminimi i shkakut     Në të gjitha rastet kur është e mundur

Si mund të parandalohet inkontinenca funksionale?

Jo të gjitha rastet e inkontinencës funksionale mund të parandalohen, veçanërisht kur lidhen me sëmundje neurologjike progresive ose demencë. Megjithatë, shumë masa praktike mund të zvogëlojnë rrezikun e episodeve të rrjedhjes së urinës dhe të ndihmojnë pacientin të ruajë pavarësinë sa më gjatë.

Ruani lëvizshmërinë

Aktiviteti fizik i rregullt ndihmon në:

●          forcimin e muskujve;

●          përmirësimin e ekuilibrit;

●          rritjen e shpejtësisë së ecjes;

●          uljen e rrezikut të rrëzimeve.

Edhe ecja e përditshme ose ushtrimet e lehta mund të kenë ndikim pozitiv.

Përshtatni ambientin e shtëpisë

Një ambient i sigurt dhe funksional është shumë i rëndësishëm.

Rekomandohet:

●          ndriçim i mirë gjatë natës;

●          heqja e qilimave që mund të shkaktojnë rrëzim;

●          vendosja e mbështetëseve pranë tualetit;

●          përdorimi i një ngritëseje për WC nëse është e nevojshme;

●          mbajtja e rrugës drejt tualetit të lirë nga pengesat.

Vishni rroba praktike

Rrobat që hapen lehtë (me llastik ose zinxhir) ndihmojnë pacientin të përdorë më shpejt tualetin dhe reduktojnë rrezikun e rrjedhjes së urinës.

Ndiqni një orar të rregullt urinimi

Tek pacientët me çrregullime të kujtesës ose lëvizshmëri të kufizuar, urinimi në intervale të planifikuara mund të parandalojë shumë episode të inkontinencës.

Kontrolloni sëmundjet kronike

Menaxhimi i mirë i:

●          diabetit;

●          sëmundjes së Parkinsonit;

●          artritit;

●          insuficiencës kardiake;

●          çrregullimeve neurologjike;

mund të ndikojë pozitivisht edhe në kontrollin e urinimit.

Këshilla nga Klinika Tradita, klinike gjinekollogjike

Në Klinikën Tradita, inkontinenca funksionale trajtohet duke identifikuar shkakun që pengon pacientin të arrijë në kohë në tualet. Në shumë raste, zgjidhja nuk është vetëm një trajtim për fshikëzën urinare, por një plan i plotë që përfshin rehabilitimin, përshtatjen e ambientit dhe trajtimin e sëmundjes bazë.

Ju rekomandojmë të konsultoheni me mjekun nëse:

●          një i afërm ka filluar të humbasë urinë pas një goditjeje në tru ose një operacioni;

●          pacienti ka vështirësi në ecje ose përdorimin e tualetit;

●          ka probleme me kujtesën ose orientimin;

●          episodet e inkontinencës janë bërë më të shpeshta;

●          inkontinenca shoqërohet me infeksione urinare ose dëmtime të lëkurës.

Një vlerësim i hershëm mund të ndihmojë në ruajtjen e pavarësisë dhe të cilësisë së jetës së pacientit.

Mitet dhe faktet

Miti 1: “Inkontinenca funksionale është e njëjtë me inkontinencën e stresit.”

Fakt: Jo. Tek inkontinenca funksionale, problemi kryesor nuk është fshikëza ose uretra, por pamundësia për të arritur ose përdorur tualetin në kohë.

Miti 2: “Nuk ka asgjë që mund të bëhet.”

Fakt: Shumë pacientë përmirësohen ndjeshëm me rehabilitim, përshtatje të ambientit dhe trajtim të shkakut bazë.

Miti 3: “Kateteri është zgjidhja më e mirë.”

Fakt: Kateteri përdoret vetëm në raste të veçanta. Përdorimi i panevojshëm rrit rrezikun e infeksioneve dhe komplikacioneve.

Miti 4: “Vetëm të moshuarit preken.”

Fakt: Edhe personat më të rinj mund të zhvillojnë inkontinencë funksionale pas traumave, operacioneve ose sëmundjeve neurologjike.

Miti 5: “Pecetat absorbente e zgjidhin problemin.”

Fakt: Ato ndihmojnë në menaxhimin e përditshëm të simptomave, por nuk trajtojnë shkakun e inkontinencës.

Pyetjet më të shpeshta (FAQ)

A është inkontinenca funksionale një sëmundje e fshikëzës?

Jo domosdoshmërisht. Në shumë raste, fshikëza funksionon normalisht, por pacienti nuk arrin të përdorë tualetin në kohë për shkak të kufizimeve fizike ose njohëse.

A mund të përmirësohet?

Po. Nëse shkaku është i trajtueshëm, si një infeksion, rehabilitimi pas një operacioni ose përshtatja e ambientit, simptomat mund të përmirësohen ndjeshëm.

A nevojiten medikamente?

Jo gjithmonë. Trajtimi fokusohet kryesisht në eliminimin e shkakut bazë. Medikamentet përdoren vetëm kur trajtohet një sëmundje që kontribuon në inkontinencë.

A mund të ndihmojë fizioterapia?

Po. Fizioterapia është një nga trajtimet më efektive për pacientët me kufizime në lëvizje, sepse përmirëson forcën, ekuilibrin dhe aftësinë për të arritur në kohë në tualet.

Kur duhet të përdoret kateteri?

Vetëm në raste të veçanta dhe me rekomandim të mjekut, si në retencionin urinar, disa sëmundje neurologjike ose gjendje të caktuara spitalore.

Kur duhet të kërkoj ndihmë mjekësore?

Kontaktoni mjekun nëse:

●          inkontinenca shfaqet papritur;

●          shoqërohet me temperaturë ose djegie gjatë urinimit;

●          ka gjak në urinë;

●          pacienti nuk arrin të urinojë;

●          inkontinenca shoqërohet me rënie të shpeshta ose përkeqësim të shpejtë të gjendjes.

Përmbledhje

Inkontinenca funksionale është një formë e veçantë e inkontinencës urinare, ku problemi kryesor nuk është funksioni i fshikëzës, por pamundësia e pacientit për të arritur ose përdorur tualetin në kohë. Ajo haset më shpesh tek të moshuarit, pacientët me sëmundje neurologjike, demencë ose kufizime të lëvizshmërisë.

Diagnoza kërkon një vlerësim të plotë të gjendjes fizike, neurologjike, njohëse dhe të ambientit ku jeton pacienti. Trajtimi bazohet në rehabilitim, përmirësimin e lëvizshmërisë, përshtatjen e shtëpisë, përdorimin e pajisjeve ndihmëse dhe trajtimin e sëmundjes bazë.

Me një qasje multidisiplinare dhe mbështetjen e familjarëve, shumë pacientë arrijnë të reduktojnë ndjeshëm episodet e inkontinencës, të ruajnë pavarësinë dhe të përmirësojnë cilësinë e jetës.

Literaturë

1.         European Association of Urology (EAU). Guidelines on Non-neurogenic Female Lower Urinary Tract Symptoms.

2.         International Continence Society (ICS). Standardisation of Terminology of Lower Urinary Tract Function.

3.         American Urological Association (AUA). Diagnosis and Treatment of Urinary Incontinence.

4.         National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Urinary Incontinence and Pelvic Organ Prolapse in Women (NG123).

5.         American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Urinary Incontinence in Women.

6.         Abrams P, Cardozo L, Wagg A, Wein A. Incontinence. 6th International Consultation on Incontinence.

7.         StatPearls. Urinary Incontinence dhe Functional Urinary Incontinence. National Center for Biotechnology Information (NCBI Bookshelf).

8.         Campbell-Walsh-Wein Urology. Elsevier.

9.         Dumoulin C, et al. Conservative Management of Urinary Incontinence in Adults. Cochrane Database of Systematic Reviews.

10.       World Health Organization (WHO). Healthy Ageing and Integrated Care for Older People.

Merrni info ne IUGA