Kontrollet dhe ekografite gjate shtatzenise

Udhëzues informues për kontrollet, analizat dhe ekografitë nga fillimi deri në fund të shtatzënisë

KONTROLLET DHE EKOGRAFITË GJATË SHTATZËNISË -Shtatzënia është një periudhë e rëndësishme e jetës së gruas, gjatë së cilës organizmi pëson ndryshime të shumta fizike, hormonale dhe metabolike. Ndjekja e rregullt mjekësore gjatë kësaj periudhe ka një rol të rëndësishëm në ruajtjen e shëndetit të nënës dhe në monitorimin e rritjes dhe zhvillimit të fetusit.

KONTROLLET DHE EKOGRAFITË GJATË SHTATZËNISË -Kontrollet prenatale nuk kanë vetëm qëllim zbulimin e komplikacioneve. Ato shërbejnë gjithashtu për të vlerësuar zhvillimin normal të shtatzënisë, për të identifikuar faktorët e riskut, për të kryer analizat dhe ekzaminimet në momentin e duhur dhe për t’i dhënë gruas informacion mbi mënyrën e kujdesit gjatë shtatzënisë.

KONTROLLET DHE EKOGRAFITË GJATË SHTATZËNISË– Ekografitë janë ndër ekzaminimet më të rëndësishme të ndjekjes së shtatzënisë. Në varësi të javës së shtatzënisë, ekografia mund të përdoret për të konfirmuar vendosjen e shtatzënisë, për të përcaktuar moshën gestacionale, për të vlerësuar aktivitetin kardiak, zhvillimin anatomik të fetusit, placentën dhe, kur është e nevojshme, qarkullimin e gjakut nëpërmjet Doppler-it.

Gjithashtu, gjatë shtatzënisë kryhen analiza të ndryshme laboratorike dhe teste screening-u. Është shumë e rëndësishme të kuptohet ndryshimi midis një testi screening dhe një testi diagnostik. Screening-u vlerëson probabilitetin që një problem i caktuar të jetë i pranishëm, ndërsa një test diagnostik përdoret për të konfirmuar ose përjashtuar një diagnozë.

Qëllimi i këtij artikulli është të shpjegojë, në mënyrë të qartë dhe të kuptueshme, kontrollet dhe ekografitë kryesore që mund të kryhen gjatë shtatzënisë, kohën e tyre dhe rëndësinë e tyre.

VIZITA E PARË E SHTATZËNISË – KUR DUHET BËRË?

1.1. Kur duhet të kryhet vizita e parë? – KONTROLLET DHE EKOGRAFITË GJATË SHTATZËNISË

Vizita e parë duhet të planifikohet sa më herët pasi shtatzënia të jetë konfirmuar. Vizita e hershme i jep mjekut mundësinë të vlerësojë gjendjen e përgjithshme të gruas, të përcaktojë moshën e shtatzënisë dhe të identifikojë faktorët që mund të ndikojnë në ecurinë e saj.

Gjatë kësaj vizite përcaktohet edhe data e pritshme e lindjes, zakonisht duke u bazuar në ditën e parë të menstruacioneve të fundit dhe, kur është e nevojshme, në matjet ekografike.

1.2. Çfarë vlerësohet gjatë vizitës së parë? – KONTROLLET DHE EKOGRAFITË GJATË SHTATZËNISË

Mjeku mund të vlerësojë:

• historinë mjekësore;
• historinë gjinekologjike dhe obstetrikale;
• datën e menstruacioneve të fundit;
• moshën gestacionale;
• peshën dhe BMI;
• tensionin arterial;
• sëmundjet kronike;
• medikamentet që përdoren;
• alergjitë;
• historinë familjare;
• shtatzënitë dhe lindjet e mëparshme.

Nëse gruaja ka pasur komplikacione në shtatzëni të mëparshme, këto duhet t’i komunikohen mjekut.

1.3. Çfarë duhet t’i tregojë gruaja mjekut?

KONTROLLET DHE EKOGRAFITË GJATË SHTATZËNISË

Është e rëndësishme të tregohen të gjitha sëmundjet kronike, medikamentet, suplementet, alergjitë dhe ndërhyrjet kirurgjikale të mëparshme.

Gjithashtu, mjeku duhet të informohet për historinë e shtatzënive të mëparshme, abortet, lindjet premature, hipertensionin, diabetin gestacional apo komplikacione të tjera.

ÇFARË ANALIZASH BËHEN NË FILLIM TË SHTATZËNISË?

KONTROLLET DHE EKOGRAFITË GJATË SHTATZËNISË

Analizat e para ndihmojnë në vlerësimin e gjendjes shëndetësore të nënës dhe në identifikimin e disa problemeve që mund të ndikojnë në shtatzëni.

2.1. Analizat bazë të gjakut

Mund të përfshihen:

• hemograma;
• hemoglobina;
• grupi i gjakut;
• faktori Rh;
• vlerësimi për anemi;
• glukoza, sipas rastit.

Hemograma është veçanërisht e rëndësishme për identifikimin e anemisë.

2.2. Kontrolli për infeksione

Në fillim të shtatzënisë zakonisht kryhet screening për disa infeksione të rëndësishme, përfshirë:

• HIV;
• hepatitin B;
• sifilizin.

Teste të tjera mund të rekomandohen në varësi të historisë së gruas, faktorëve të riskut dhe protokolleve të përdorura.

2.3. Analizat e urinës

Analiza e urinës dhe, kur indikohet, urokultura mund të ndihmojnë në zbulimin e infeksioneve urinare.

Infeksionet urinare gjatë shtatzënisë nuk duhet të neglizhohen dhe duhet të trajtohen sipas vlerësimit të mjekut.

2.4. Analiza të tjera sipas rastit

Në varësi të historisë personale dhe klinike mund të kërkohen:

• funksioni i tiroides;
• analiza të tjera metabolike;
• teste për hemoglobinopati;
• analiza të tjera të përcaktuara nga mjeku.

Jo çdo grua ka nevojë për të njëjtin panel analizash.

EKOGRAFIA E PARË E SHTATZËNISË

KONTROLLET DHE EKOGRAFITË GJATË SHTATZËNISË

Ekografia është një nga ekzaminimet kryesore të përdorura gjatë shtatzënisë.

3.1. Kur kryhet ekografia e parë?

Koha e ekografisë së parë ndryshon në varësi të situatës klinike dhe qëllimit të ekzaminimit.

Në shtatzëninë e hershme mund të përdoret për të konfirmuar vendosjen e shtatzënisë dhe për të vlerësuar zhvillimin fillestar.

3.2. Çfarë mund të vlerësohet?

Ekografia mund të ndihmojë në vlerësimin e:

• qeses gestacionale;
• embrionit;
• numrit të embrioneve/fetuseve;
• aktivitetit kardiak kur është i dukshëm;
• madhësisë së embrionit;
• moshës së shtatzënisë;
• vendosjes së shtatzënisë.

3.3. Ekografia transvaginale dhe abdominale

Në javët e para ekografia transvaginale mund të japë pamje më të detajuar të strukturave shumë të vogla.

Më vonë, ekografia abdominale përdoret gjerësisht për monitorimin e fetusit.

Ekografia obstetrikale konsiderohet një ekzaminim i sigurt kur përdoret në mënyrë të përshtatshme dhe nga personel i trajnuar.

KUR DËGJOHEN RRAHJET E ZEMRËS SË FETUSIT?

KONTROLLET DHE EKOGRAFITË GJATË SHTATZËNISË

Një nga momentet më emocionuese për prindërit është identifikimi i aktivitetit kardiak të fetusit.

4.1. Kur shfaqet aktiviteti kardiak?

Aktiviteti kardiak mund të identifikohet gjatë ekografisë në fazat e hershme të shtatzënisë, por koha e saktë varet nga mosha gestacionale dhe mënyra e ekzaminimit.

Duhet bërë dallimi midis shikimit të aktivitetit kardiak në ekografi dhe dëgjimit të rrahjeve me Doppler. Këto nuk janë e njëjta gjë dhe Doppler-i me dorë mund të mos jetë në gjendje t’i identifikojë rrahjet shumë herët.

4.2. Çfarë ndodh nëse nuk dëgjohen menjëherë?

Nëse shtatzënia është shumë e hershme, mungesa e rrahjeve të dëgjueshme nuk do të thotë automatikisht se ka problem.

Mund të ketë ndryshim midis datës së llogaritur dhe moshës reale të shtatzënisë për shkak të ovulacionit të vonshëm ose cikleve jo të rregullta.

Mjeku mund të rekomandojë një ekografi të përsëritur pas një intervali të përshtatshëm.

4.3. Kur duhet të shqetësohet gruaja?

Një rezultat duhet të interpretohet gjithmonë në lidhje me javën e shtatzënisë, matjet ekografike dhe gjendjen klinike.

Në rast dyshimi, vendimi duhet të merret nga obstetër-gjinekologu dhe jo vetëm nga një matje e vetme.

TRANSLUCENCA NUCALE – KUR BËHET DHE ÇFARË TREGON?

KONTROLLET DHE EKOGRAFITË GJATË SHTATZËNISË

Translucenca nukale është një matje ekografike e trashësisë së një hapësire me lëng në pjesën e pasme të qafës së fetusit.

5.1. Çfarë është translucenca nukale?

Matja kryhet gjatë një periudhe specifike të tremujorit të parë dhe duhet të bëhet sipas kritereve të përcaktuara.

5.2. Kur kryhet?

Zakonisht kryhet rreth javëve 11–13+6, në varësi të protokollit dhe gjatësisë së fetusit.

5.3. Çfarë mund të tregojë?

Një translucencë nukale e rritur mund të shoqërohet me rritje të riskut për disa anomali kromozomale dhe strukturore.

Ajo mund të përdoret në kombinim me faktorë të tjerë për të vlerësuar riskun për:

• trisominë 21;
• trisominë 18;
• trisominë 13.

5.4. Çfarë do të thotë një translucencë e rritur?

Një rezultat i rritur nuk do të thotë automatikisht se fetusi ka një anomali.

Mund të nevojiten ekzaminime të tjera, këshillim gjenetik, teste screening-u ose teste diagnostikuese, në varësi të situatës.

NIPT – KUR BËHET DHE ÇFARË ZBULON?

KONTROLLET DHE EKOGRAFITË GJATË SHTATZËNISË

NIPT është një test prenatal jo-invaziv që analizon ADN-në fetale të lirë që qarkullon në gjakun e nënës.

6.1. Çfarë është NIPT?

NIPT kryhet me marrjen e një mostre gjaku nga nëna dhe përdoret kryesisht për screening të disa anomalive kromozomale.

6.2. Kur mund të kryhet?

NIPT mund të kryhet duke filluar nga rreth java e 10-të e shtatzënisë, sipas testit dhe laboratorit që përdoret.

6.3. Çfarë anomalish kromozomale screenon?

Në varësi të panelit, mund të screenojë:

• trisominë 21 – Sindroma Down;
• trisominë 18 – Sindroma Edwards;
• trisominë 13 – Sindroma Patau;
• disa ndryshime të kromozomeve seksuale.

6.4. A është NIPT test diagnostik?

Jo.

NIPT është test screening-u, jo test diagnostik.

Një rezultat me risk të lartë duhet të konfirmohet me test diagnostik, si CVS ose amniocenteza, sipas rekomandimit të mjekut dhe këshillimit gjenetik.

Po ashtu, një rezultat me risk të ulët nuk garanton që fetusi nuk ka asnjë problem gjenetik ose strukturor.

MORFOLOGJIA FETALE – KUR BËHET?

KONTROLLET DHE EKOGRAFITË GJATË SHTATZËNISË

Morfologjia fetale është ekografia e detajuar anatomike e fetusit.

7.1. Çfarë është morfologjia fetale?

Është një ekzaminim ekografik i detajuar që kontrollon strukturat dhe organet kryesore të fetusit.

7.2. Kur kryhet?

Zakonisht kryhet rreth javëve 18–22 të shtatzënisë.

7.3. Çfarë kontrollohet?

Mund të vlerësohen:

• truri;
• fytyra;
• shtylla kurrizore;
• zemra;
• abdomeni;
• stomaku;
• veshkat;
• fshikëza urinare;
• gjymtyrët;
• placenta;
• lëngu amniotik;
• rritja fetale.

Morfologjia nuk mund të zbulojë çdo problem të mundshëm, por është një ekzaminim shumë i rëndësishëm për identifikimin e shumë anomalive strukturore.

DOPPLER-I NË SHTATZËNI

8.1. Çfarë është Doppler-i?

KONTROLLET DHE EKOGRAFITË GJATË SHTATZËNISË

Doppler-i është një teknikë ekografike që mundëson vlerësimin e qarkullimit të gjakut në enë të ndryshme.

8.2. Çfarë vlerëson?

Në varësi të situatës mund të vlerësohet qarkullimi në:

• arteriet uterine;
• arterien umbilikale;
• enë të tjera fetale.

8.3. Kur rekomandohet?

Doppler-i nuk është domosdoshmërisht i nevojshëm në çdo shtatzëni.

Mund të përdoret kur ekziston një indikacion klinik, për shembull:

• dyshim për rritje të kufizuar fetale;
• probleme placentare;
• hipertension ose preeklampsi;
• shtatzëni me risk;
• shqetësime mbi mirëqenien fetale.

Vendimi për kryerjen e Doppler-it merret nga mjeku në bazë të gjendjes së nënës dhe fetusit.

TESTI I DIABETIT GESTACIONAL

9.1. Çfarë është diabeti gestacional?

Diabeti gestacional është çrregullim i metabolizmit të glukozës që diagnostikohet gjatë shtatzënisë.

Ai mund të mos shkaktojë simptoma të dukshme, ndaj screening-u është i rëndësishëm.

9.2. Kur bëhet screening-u?

Zakonisht bëhet rreth javëve 24–28.

Gratë me faktorë të caktuar risku mund të kenë nevojë për vlerësim më të hershëm.

9.3. Si kryhet?

Në varësi të protokollit përdoret testi i tolerancës së glukozës, i cili përfshin marrjen e mostrave të gjakut dhe administrimin e një sasie të përcaktuar glukoze.

9.4. Pse është i rëndësishëm?

Diagnostikimi dhe trajtimi i diabetit gestacional ndihmojnë në uljen e rreziqeve për nënën dhe fetusin.

Nëse diagnostikohet, mjeku mund të rekomandojë ndryshime në ushqyerje, aktivitet fizik, monitorim të glukozës dhe, kur është e nevojshme, trajtim medikamentoz.

ANALIZAT E TREMUJORIT TË TRETË

10.1. Çfarë kontrollohet?

Në tremujorin e tretë mund të përsëriten ose të kryhen:

• hemograma;
• analiza e urinës;
• kontrolli i tensionit arterial;
• analiza të tjera sipas gjendjes së gruas.

10.2. Kontrolli për infeksione

Në varësi të protokollit dhe faktorëve të riskut mund të kryhen teste për infeksione të ndryshme.

Në disa protokolle kryhet edhe screening për Streptococcus të grupit B (GBS) në fund të shtatzënisë.

10.3. Vlerësimi i fetusit

Në kontrollet e tremujorit të tretë mund të vlerësohen:

• rritja fetale;
• pozicioni i fetusit;
• placenta;
• lëngu amniotik;
• lëvizjet fetale;
• qarkullimi fetal kur indikohet.

10.4. Përgatitja për lindjen

Gjatë kësaj periudhe diskutohen edhe:

• shenjat e lindjes;
• kur duhet të paraqitet gruaja në maternitet;
• mënyra e lindjes;
• dokumentacioni;
• përgatitjet për lindje;
• kujdesi pas lindjes.

SA SHPESH DUHET KONTROLLUAR SHTATZËNIA?

KONTROLLET DHE EKOGRAFITË GJATË SHTATZËNISË

Frekuenca e kontrolleve ndryshon sipas gjendjes së gruas dhe fetusit.

11.1. Kontrollet sipas tremujorëve

Tremujori i parë

• Vizita fillestare;
• analizat bazë;
• ekografia;
• screening-u prenatal.

Tremujori i dytë

• Monitorimi i nënës;
• morfologjia fetale;
• screening-u për diabetin gestacional;
• vlerësimi i rritjes fetale.

Tremujori i tretë

• Kontrolle më të shpeshta;
• monitorimi i tensionit;
• vlerësimi i rritjes dhe pozicionit fetal;
• kontrollet e nevojshme laboratorike;
• përgatitja për lindjen.

WHO rekomandon një model me të paktën 8 kontakte prenatale gjatë shtatzënisë, ndërsa numri dhe shpeshtësia konkrete përshtaten sipas gjendjes individuale.

11.2. A janë të njëjta kontrollet për çdo grua?

KONTROLLET DHE EKOGRAFITË GJATË SHTATZËNISË

Jo.

Shtatzënitë ndryshojnë nga njëra-tjetra. Një grua me shtatzëni me risk të ulët mund të ketë një plan tjetër kontrollesh nga një grua me:

• hipertension;
• diabet;
• shtatzëni multiple;
• probleme placentare;
• histori obstetrikale të komplikuar;
• rritje të kufizuar fetale;
• sëmundje kronike.

KËSHILLA NGA KLINIKA TRADITA DURRËS

Kontrollet gjatë shtatzënisë janë një pjesë e rëndësishme e kujdesit për nënën dhe foshnjën. Çdo shtatzëni është individuale dhe plani i ndjekjes duhet të përshtatet sipas nevojave të gruas.

Këshillat kryesore:

KONTROLLET DHE EKOGRAFITË GJATË SHTATZËNISË

• Mos e shtyni vizitën e parë pas konfirmimit të shtatzënisë.
• Mbani një kalendar të kontrolleve dhe analizave.
• Kryeni analizat dhe ekografitë në periudhën e rekomanduar nga mjeku.
• Mos kryeni analiza vetëm sepse janë kryer nga një person tjetër; nevojat ndryshojnë nga një shtatzëni në tjetrën.
• Mos u alarmoni nga një rezultat i vetëm pa u konsultuar me gjinekologun.
• Mbani me vete rezultatet e analizave dhe ekografive të mëparshme.
• Tregojini mjekut për çdo medikament ose suplement që përdorni.
• Informoni mjekun për sëmundjet kronike dhe alergjitë.
• Mos e neglizhoni tensionin arterial gjatë shtatzënisë.
• Kontaktoni mjekun në rast gjakderdhjeje, dhimbjeje të fortë, humbjeje të lëngjeve, dhimbje koke të fortë me çrregullime të shikimit, ënjtje të papritur ose ndryshim të rëndësishëm të lëvizjeve fetale.
• Mos e krahasoni ecurinë e shtatzënisë suaj me shtatzëninë e një gruaje tjetër.
• Mbani komunikim të rregullt me obstetër-gjinekologun që ndjek shtatzëninë.

FAQ – PYETJE TË SHPESHTA

KONTROLLET DHE EKOGRAFITË GJATË SHTATZËNISË

1. Kur duhet të bëj vizitën e parë pasi testi i shtatzënisë del pozitiv?

Vizita e parë duhet planifikuar sa më herët pasi shtatzënia të jetë konfirmuar. Mjeku do të vlerësojë historinë shëndetësore, do të përcaktojë moshën e shtatzënisë dhe do të vendosë cilat analiza dhe ekzaminime janë të nevojshme.

Nëse gruaja ka dhimbje të forta abdominale, gjakderdhje, marramendje të rëndë ose simptoma të tjera shqetësuese, duhet të kërkojë vlerësim mjekësor pa pritur kontrollin rutinë.

2. A duhet bërë ekografia menjëherë pas testit pozitiv?

Jo domosdoshmërisht. Nëse ekografia kryhet shumë herët, mund të mos jetë ende e mundur të shihen të gjitha strukturat që priten.

Koha e ekografisë përcaktohet sipas javës së shtatzënisë dhe qëllimit të ekzaminimit. Në disa raste, mjeku mund të rekomandojë një ekografi të hershme për të konfirmuar vendosjen e shtatzënisë ose për të vlerësuar situata të caktuara klinike.

Aktiviteti kardiak mund të identifikohet gjatë ekografisë në shtatzëninë e hershme, por koha ndryshon në varësi të moshës reale të shtatzënisë dhe llojit të ekzaminimit.

3. Në cilën javë mund të shihen rrahjet e zemrës së fetusit?

Është e rëndësishme të mos ngatërrohet identifikimi i aktivitetit kardiak në ekografi me dëgjimin e rrahjeve me Doppler. Nëse shtatzënia është shumë e hershme, rrahjet mund të mos dëgjohen me Doppler edhe pse shtatzënia po zhvillohet normalisht.

4. A është e dhimbshme ekografia transvaginale?

Ekografia transvaginale zakonisht nuk duhet të shkaktojë dhimbje të fortë. Mund të shkaktojë një ndjesi presioni ose shqetësim të lehtë gjatë vendosjes së sondës.

Nëse gruaja ndien dhimbje, duhet t’ia tregojë menjëherë mjekut ose personelit që kryen ekzaminimin.

5. A është e sigurt ekografia gjatë shtatzënisë?

Ekografia obstetrikale përdor valë zanore dhe nuk përdor rrezatim jonizues si radiografia.

Kur kryhet për arsye mjekësore dhe nga personel i trajnuar, konsiderohet një metodë e sigurt dhe përdoret gjerësisht gjatë ndjekjes së shtatzënisë.

6. Çfarë është translucenca nukale?

Translucenca nukale është një matje ekografike e hapësirës me lëng në pjesën e pasme të qafës së fetusit gjatë tremujorit të parë.

Ajo përdoret si pjesë e vlerësimit të riskut për disa anomali kromozomale dhe strukturore. Rezultati duhet të interpretohet së bashku me faktorë të tjerë dhe nuk përbën vetë një diagnozë.

7. A do të thotë translucenca nukale e rritur që foshnja ka Sindromën Down?

Jo.

Një translucencë nukale e rritur mund të shoqërohet me një risk më të lartë, por nuk do të thotë automatikisht se fetusi ka Sindromën Down.

Në një situatë të tillë, mjeku mund të rekomandojë ekzaminime të mëtejshme, si teste screening-u gjenetik, ekografi të detajuar, këshillim gjenetik ose teste diagnostikuese.

8. A është NIPT i detyrueshëm?

NIPT nuk është domosdoshmërisht i detyrueshëm për çdo grua shtatzënë.

Ai është një test screening-u që mund të ofrohet për vlerësimin e riskut për disa anomali kromozomale. Vendimi për ta kryer duhet të merret pas informimit të duhur dhe diskutimit me mjekun.

9. A mund të zëvendësojë NIPT ekografinë morfologjike?

Jo.

NIPT dhe morfologjia fetale kanë qëllime të ndryshme.

NIPT screenon kryesisht për disa anomali kromozomale, ndërsa morfologjia fetale vlerëson në mënyrë të detajuar anatominë dhe strukturat e fetusit.

Edhe një NIPT me rezultat “low risk” nuk e zëvendëson ekografinë anatomike të tremujorit të dytë.

10. Çfarë ndodh nëse NIPT del me risk të lartë?

Një rezultat me risk të lartë nuk konsiderohet diagnozë përfundimtare.

Mjeku mund të rekomandojë konsultim me specialist të mjekësisë fetale ose këshillim gjenetik dhe, sipas rastit, një test diagnostik si biopsia e vileve korionike (CVS) ose amniocenteza.

Vendimi duhet të merret me informacion të plotë mbi përfitimet dhe kufizimet e secilit ekzaminim.

11. Në cilën javë bëhet morfologjia fetale?

Morfologjia fetale zakonisht kryhet rreth javëve 18–22 të shtatzënisë.

Gjatë saj ekzaminohen strukturat kryesore të fetusit, duke përfshirë trurin, zemrën, shtyllën kurrizore, abdomenin, veshkat, gjymtyrët dhe struktura të tjera.

12. A duhet të bëhet Doppler-i në çdo shtatzëni?

Jo domosdoshmërisht.

Doppler-i përdoret sipas indikacionit dhe mund të jetë veçanërisht i dobishëm në situata ku mjeku dëshiron të vlerësojë qarkullimin uteroplacentar ose fetal.

Nuk duhet të konsiderohet si një ekzaminim që duhet kryer automatikisht në çdo kontroll.

13. Kur bëhet testi i diabetit gestacional?

Screening-u për diabetin gestacional zakonisht kryhet në periudhën 24–28 javë të shtatzënisë.

Në gratë me faktorë të caktuar risku mund të rekomandohet vlerësim më i hershëm.

Nëse rezultati është jonormal, mjeku përcakton hapat e mëtejshëm të diagnostikimit dhe trajtimit.

14. Çfarë analizash bëhen në tremujorin e tretë?

Në tremujorin e tretë mund të kryhen ose përsëriten hemograma, analiza e urinës dhe ekzaminime të tjera sipas nevojës.

Mund të kryhet gjithashtu screening për infeksione të caktuara, përfshirë GBS në protokollet ku rekomandohet.

Në varësi të situatës mund të nevojiten edhe ekografi, vlerësim i rritjes fetale dhe Doppler.

15. Sa shpesh duhet të vizitohet një grua shtatzënë?

Frekuenca ndryshon sipas gjendjes së shtatzënisë.

Në një shtatzëni me risk të ulët, vizitat planifikohen përgjatë të tre tremujorëve. Në shtatzënitë me risk më të lartë, kontrollet mund të jenë më të shpeshta.

WHO rekomandon një model me të paktën tetë kontakte prenatale gjatë shtatzënisë.

16. A ndryshon numri i kontrolleve në një shtatzëni me risk të lartë?

Po.

Nëse gruaja ka hipertension, diabet, shtatzëni multiple, probleme të placentës, rritje të kufizuar fetale, sëmundje kronike ose histori obstetrikale të komplikuar, mjeku mund të rekomandojë kontrolle më të shpeshta.

Qëllimi është monitorimi më i afërt i nënës dhe fetusit dhe identifikimi në kohë i komplikacioneve.

17. Çfarë duhet të marr me vete në çdo vizitë?

Është e dobishme të merrni:

• analizat e mëparshme;
• ekografitë e mëparshme;
• listën e medikamenteve dhe suplementeve;
• dokumentacionin e shtatzënisë;
• informacion mbi simptomat e reja;
• pyetjet që dëshironi t’i bëni mjekut.

Mbajtja e dokumentacionit në mënyrë të organizuar e ndihmon mjekun të ndjekë më mirë ecurinë e shtatzënisë.

18. Kur duhet të kontaktoj menjëherë mjekun gjatë shtatzënisë?

Duhet të kërkohet vlerësim mjekësor urgjent ose të kontaktohet mjeku në rast të simptomave shqetësuese, si:

• gjakderdhje vaginale;
• dhimbje e fortë abdominale;
• rrjedhje e lëngut amniotik;
• dhimbje koke e fortë ose e pazakontë;
• çrregullime të shikimit;
• ënjtje e papritur dhe e theksuar;
• vështirësi në frymëmarrje;
• temperaturë e lartë;
• ulje ose ndryshim i dukshëm i lëvizjeve fetale;
• kontraksione të rregullta para terminit.

Në këto raste nuk duhet pritur kontrolli i radhës.

PËRFUNDIM

Kontrollet dhe ekografitë gjatë shtatzënisë janë një pjesë themelore e kujdesit prenatal. Ato mundësojnë monitorimin e shëndetit të nënës, rritjes dhe zhvillimit të fetusit dhe identifikimin e hershëm të shumë komplikacioneve.

Nga vizita e parë dhe analizat fillestare, te translucenca nukale, NIPT, morfologjia fetale, testi i diabetit gestacional dhe kontrollet e tremujorit të tretë, çdo ekzaminim ka një qëllim të veçantë dhe kryhet në një periudhë të caktuar të shtatzënisë.

Është e rëndësishme të kuptohet se jo çdo analizë ose ekografi është e nevojshme për çdo grua. Plani i ndjekjes përcaktohet individualisht nga obstetër-gjinekologu në bazë të moshës gestacionale, historisë mjekësore, faktorëve të riskut dhe ecurisë së shtatzënisë.

Në veçanti, testet screening si NIPT dhe translucenca nukale nuk duhet të interpretohen si diagnoza përfundimtare. Rezultatet duhet të diskutohen me mjekun dhe, kur është e nevojshme, të ndiqen me ekzaminime diagnostikuese.

Një shtatzëni e ndjekur rregullisht i jep nënës dhe ekipit mjekësor mundësinë të marrin vendime të informuara dhe të reagojnë në kohë ndaj çdo ndryshimi.

LITERATURA

1. World Health Organization (WHO). WHO recommendations on antenatal care for a positive pregnancy experience. Geneva: World Health Organization.
2. World Health Organization (WHO). Recommendations on interventions along the life course – Maternal and newborn health.
3. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Prenatal Genetic Screening Tests.
4. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Current ACOG Guidance – Non-Invasive Prenatal Testing.
5. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Screening for Fetal Chromosomal Abnormalities – Practice Advisory.
6. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Antenatal care – Recommendations.
7. American College of Obstetricians and Gynecologists. Prenatal Diagnostic Testing for Genetic Disorders.
8. Society for Maternal-Fetal Medicine (SMFM). Noninvasive Prenatal Testing for Genetic Conditions.
9. International Society of Ultrasound in Obstetrics and Gynecology (ISUOG). Practice Guidelines for Performance of the Routine Mid-Trimester Fetal Ultrasound Scan.
10. International Society of Ultrasound in Obstetrics and Gynecology (ISUOG). Practice Guidelines for Performance of the First-Trimester Fetal Ultrasound Scan.
11. World Health Organization. WHO recommendations on care of the mother and newborn during pregnancy, childbirth and the postnatal period.
12. Cunningham FG, Leveno KJ, Bloom SL, et al. Williams Obstetrics. McGraw-Hill Education.

Ju keshillojm te merrni informacione profesionale nga IUGA.ORG.