Çfarë është herpesi gjenital, si transmetohet dhe cilat gra janë më të rrezikuara?
Herpesi Gjenital – Herpesi gjenital është një nga infeksionet seksualisht të transmetueshme më të zakonshme në botë. Ai shkaktohet nga virusi Herpes Simplex (HSV) dhe karakterizohet nga shfaqja e flluskave të vogla, të dhimbshme dhe ulcerave në zonën gjenitale. Megjithëse nuk ekziston një kurë që eliminon plotësisht virusin nga organizmi, trajtimet antivirale ndihmojnë në lehtësimin e simptomave, shkurtojnë kohëzgjatjen e episodeve dhe ulin rrezikun e transmetimit.
Herpesi Gjenital – Një veçori e rëndësishme e herpesit gjenital është se virusi mbetet në organizëm gjatë gjithë jetës. Pas infeksionit të parë ai kalon në gjendje “të fjetur” në ganglionet nervore dhe mund të riaktivizohet herë pas here, duke shkaktuar rikthime të simptomave.
Njohja e mënyrës së transmetimit, simptomave dhe trajtimit është thelbësore për diagnostikimin e hershëm dhe menaxhimin e saktë të kësaj sëmundjeje.
Çfarë është herpesi gjenital?
Herpesi gjenital është një infeksion viral i shkaktuar nga:
● Herpes Simplex Virus tipi 1 (HSV-1)
● Herpes Simplex Virus tipi 2 (HSV-2)
Historikisht:
● HSV-1 shkaktonte kryesisht herpesin e buzëve.
● HSV-2 shkaktonte kryesisht herpesin gjenital.
Megjithatë, sot të dy viruset mund të shkaktojnë infeksione në zonën gjenitale për shkak të transmetimit gjatë seksit oral.
Cili është ndryshimi midis HSV-1 dhe HSV-2?
HSV-1
● Shpesh transmetohet përmes kontaktit oral.
● Mund të shkaktojë herpes gjenital pas seksit oral.
● Rikthimet janë zakonisht më të rralla.
HSV-2
● Transmetohet kryesisht gjatë marrëdhënieve seksuale.
● Është shkaktari më i zakonshëm i herpesit gjenital.
● Ka më shumë gjasa të japë rikthime të shpeshta.
Pavarësisht tipit të virusit, simptomat mund të jenë të ngjashme.
Sa i përhapur është herpesi gjenital?
Herpesi gjenital është një nga infeksionet seksualisht të transmetueshme më të zakonshme.
Miliona njerëz në botë janë të infektuar me HSV-2, ndërsa një numër gjithnjë e më i madh i rasteve të herpesit gjenital lidhen edhe me HSV-1.
Shumë persona nuk janë të vetëdijshëm që e kanë virusin, sepse:
● nuk kanë simptoma;
● simptomat janë shumë të lehta;
● i ngatërrojnë me irritime ose infeksione të tjera.
Kjo bën që virusi të transmetohet pa dijeninë e personit të infektuar.
Si transmetohet herpesi gjenital?
Virusi transmetohet përmes kontaktit të drejtpërdrejtë me lëkurën ose mukozën e infektuar.
Transmetimi mund të ndodhë gjatë:
● marrëdhënieve vaginale;
● marrëdhënieve anale;
● seksit oral;
● kontaktit të ngushtë gjenital, edhe pa penetrim.
Virusi hyn në organizëm përmes çarjeve mikroskopike të lëkurës ose mukozave.
A transmetohet edhe kur nuk ka plagë?
Po.
Kjo është një nga karakteristikat më të rëndësishme të herpesit gjenital.
Virusi mund të eliminohet nga lëkura edhe kur:
● nuk ka flluska;
● nuk ka plagë;
● nuk ka dhimbje;
● personi ndihet plotësisht mirë.
Ky fenomen quhet eliminim asimptomatik i virusit dhe është një nga arsyet pse herpesi përhapet lehtësisht.
A e parandalon prezervativi infeksionin?
Prezervativi ul ndjeshëm rrezikun e transmetimit, por nuk e eliminon plotësisht.
Kjo ndodh sepse:
● virusi mund të gjendet edhe në lëkurën përreth organeve gjenitale;
● jo e gjithë zona e infektuar mbulohet nga prezervativi.
Megjithatë, përdorimi korrekt dhe i vazhdueshëm i prezervativit mbetet një nga mënyrat më të mira për të ulur rrezikun e transmetimit.
Kush rrezikohet më shumë?
Çdo person seksualisht aktiv mund të infektohet.
Rreziku është më i lartë tek gratë që:
● kanë partnerë të shumtë seksualë;
● kanë partner me histori të infeksioneve seksualisht të transmetueshme;
● kanë filluar jetën seksuale në moshë të hershme;
● nuk përdorin masa mbrojtëse gjatë marrëdhënieve seksuale;
● kanë sistem imunitar të dobësuar.
Faktorët që favorizojnë infeksionin
Disa faktorë mund të rrisin mundësinë e infektimit ose të rikthimeve:
● stresi kronik;
● lodhja fizike;
● mungesa e gjumit;
● sëmundjet që dobësojnë imunitetin;
● përdorimi i medikamenteve imunosupresive;
● infeksionet e tjera seksualisht të transmetueshme;
● menstruacionet tek disa gra;
● ekspozimi i zgjatur ndaj diellit (më shpesh për HSV-1).
Çfarë ndodh pasi virusi hyn në organizëm?
Pas kontaktit me virusin:
1. HSV depërton në qelizat e lëkurës ose mukozës.
2. Shumëzohet në vendin e infeksionit.
3. Shfaqen simptomat e para tek disa persona.
4. Virusi udhëton përgjatë nervave periferikë.
5. Vendoset në ganglionet nervore ku mbetet gjatë gjithë jetës.
6. Në periudha të caktuara mund të riaktivizohet dhe të shkaktojë rikthime.
Ky është një mekanizëm karakteristik i të gjithë viruseve të familjes Herpes.
A do të thotë infektimi se simptomat do të jenë gjithmonë të pranishme?
Jo.
Shumë gra:
● nuk zhvillojnë kurrë simptoma;
● kanë vetëm një episod gjatë jetës;
● përjetojnë rikthime të rralla.
Tek disa të tjera, episodet mund të përsëriten disa herë në vit, veçanërisht gjatë viteve të para pas infektimit.
Me kalimin e kohës, rikthimet zakonisht bëhen:
● më të rralla;
● më të lehta;
● me kohëzgjatje më të shkurtër.
Infeksioni primar dhe rikthimet
Infeksioni primar
Është episodi i parë pas kontaktit me virusin.
Zakonisht është më i rëndë dhe mund të shoqërohet me:
● temperaturë;
● dhimbje muskujsh;
● lodhje;
● flluska të shumta;
● ulcera të dhimbshme;
● zmadhim të nyjeve limfatike në ijë.
Ky episod mund të zgjasë 2–4 javë.
Rikthimet (recidivat)
Pas infeksionit të parë, virusi mbetet në organizëm dhe mund të riaktivizohet.
Rikthimet zakonisht janë:
● më të lehta;
● me më pak flluska;
● shërohen më shpejt;
● zgjasin rreth 5–10 ditë.
Shumë gra ndiejnë shenja paralajmëruese përpara rikthimit, si:
● ndjesi shpimi;
● djegie;
● kruarje;
● ndjesi pickimi në zonën ku do të shfaqen lezionet.
Pse është i rëndësishëm diagnostikimi i hershëm?
Herpesi gjenital mund të ngatërrohet me:
● kandidiazën vaginale;
● vaginozën bakteriale;
● sifilizin;
● ulçerat e tjera gjenitale;
● alergjitë ose dermatitet.
Për këtë arsye, çdo grua që vëren:
● flluska;
● plagë;
● dhimbje të forta në zonën intime;
● djegie gjatë urinimit;
● ulçera gjenitale,
duhet të konsultohet me gjinekologun për një diagnozë të saktë dhe fillimin e trajtimit sa më shpejt.
Cilat janë simptomat e herpesit gjenital?
Simptomat ndryshojnë nga një grua tek tjetra. Disa nuk kanë asnjë shenjë, ndërsa të tjera përjetojnë episode të dhimbshme, sidomos gjatë infeksionit të parë.
Shenjat më të zakonshme janë:
● Flluska të vogla të mbushura me lëng.
● Plagë (ulçera) të dhimbshme në zonën gjenitale.
● Djegie ose kruarje.
● Dhimbje gjatë urinimit.
● Dhimbje gjatë marrëdhënieve seksuale.
● Skuqje dhe ënjtje e zonës intime.
● Ndjesi shpimi ose pickimi përpara shfaqjes së plagëve.
Si fillon episodi i parë?
Infeksioni i parë (episodi primar) është zakonisht më i rëndë.
Simptomat mund të shfaqen 2–12 ditë pas kontaktit me virusin, megjithëse tek disa persona virusi mund të qëndrojë i fshehur për muaj apo vite.
Në fillim mund të shfaqen:
● temperaturë;
● lodhje;
● dhimbje koke;
● dhimbje muskujsh;
● humbje oreksi;
● zmadhim i nyjeve limfatike në ijë.
Më pas shfaqen flluskat karakteristike.
Si duken lezionet?
Fillimisht shfaqen pika të vogla të kuqe.
Më pas ato kthehen në:
● flluska të mbushura me lëng;
● flluska që çahen pas pak ditësh;
● plagë të vogla dhe të dhimbshme;
● kore që shërohen gradualisht pa lënë zakonisht shenja.
Lezionet mund të jenë të vetme ose të shumta.
Ku shfaqen më shpesh?
Tek gratë, herpesi mund të lokalizohet në:
● vulvë;
● buzët e mëdha dhe të vogla;
● hyrjen e vaginës;
● qafën e mitrës;
● perineum;
● anus;
● pjesën e sipërme të kofshëve;
● vithe.
Në disa raste lezionet mund të jenë të vendosura brenda vaginës ose në qafën e mitrës dhe të mos jenë të dukshme nga vetë pacientja.
Simptomat gjatë urinimit
Shumë gra ankohen për:
● djegie të fortë gjatë urinimit;
● dhimbje kur urina prek plagët;
● vështirësi në urinim për shkak të dhimbjes.
Në raste të rralla, dhimbja mund të jetë aq e fortë sa kërkon trajtim spitalor.
Sa zgjasin simptomat?
Episodi i parë
Zakonisht zgjat:
● 2–4 javë.
Shërimi është gradual dhe plagët mbyllen pa ndërhyrje kirurgjikale.
Rikthimet
Janë më të shkurtra.
Zakonisht zgjasin:
● 5–10 ditë.
Shenjat paralajmëruese të rikthimit
Shumë gra ndiejnë simptoma disa orë ose 1–2 ditë përpara se të shfaqen flluskat.
Këto quhen simptoma prodromale dhe përfshijnë:
● djegie;
● kruarje;
● ndjesi shpimi;
● pickime;
● dhimbje të lehta në zonën ku do të dalin lezionet.
Fillimi i trajtimit antiviral në këtë fazë mund të shkurtojë kohëzgjatjen e episodit.
Si diagnostikohet herpesi gjenital?
Diagnoza bazohet në:
● historinë klinike;
● ekzaminimin gjinekologjik;
● analizat laboratorike.
Ekzaminimi klinik
Gjinekologu vlerëson:
● pamjen e plagëve;
● numrin e tyre;
● vendndodhjen;
● fazën e shërimit;
● praninë e infeksioneve të tjera.
Shpesh, lezionet tipike janë të mjaftueshme për të ngritur dyshimin për herpes gjenital.
Testi PCR
PCR është metoda më e saktë për diagnostikimin e herpesit.
Mostra merret nga lëngu i flluskës ose nga ulçera.
Avantazhet:
● ndjeshmëri shumë e lartë;
● specifikë e lartë;
● dallon HSV-1 nga HSV-2;
● jep rezultate të besueshme edhe në fazat e hershme.
Kultura virale
Në disa raste mund të kryhet kulturë virale.
Megjithatë:
● është më pak e ndjeshme se PCR;
● funksionon më mirë kur plagët janë të freskëta.
Analizat e gjakut
Analizat serologjike kërkojnë antitrupat kundër HSV.
Ato ndihmojnë për të kuptuar nëse personi ka pasur kontakt me virusin në të kaluarën.
Megjithatë, ato:
● nuk tregojnë vendin e infeksionit;
● nuk tregojnë nëse episodi është aktiv.
Për këtë arsye nuk përdoren si analiza kryesore për diagnostikimin e një episodi akut.
Pse është i rëndësishëm diagnostikimi korrekt?
Herpesi mund të ngatërrohet me:
● kandidiazën;
● sifilizin;
● aftat;
● dermatitin alergjik;
● ulçerat traumatike;
● sëmundje të tjera seksualisht të transmetueshme.
Një diagnozë e saktë ndihmon në zgjedhjen e trajtimit të duhur dhe shmang përdorimin e panevojshëm të antibiotikëve.
Si trajtohet herpesi gjenital?
Aktualisht nuk ekziston një trajtim që eliminon plotësisht virusin nga organizmi.
Trajtimi synon:
● uljen e simptomave;
● përshpejtimin e shërimit;
● zvogëlimin e rikthimeve;
● uljen e transmetimit tek partneri.
Medikamentet antivirale
Barnat më të përdorura janë:
● Acikloviri (Acyclovir);
● Valacikloviri (Valacyclovir);
● Famcikloviri (Famciclovir).
Këto barna:
● pengojnë shumimin e virusit;
● nuk e eliminojnë atë nga organizmi;
● janë më efektive kur fillohen brenda 72 orëve nga shfaqja e simptomave ose gjatë fazës prodromale.
Trajtimi i episodit të parë
Infeksioni i parë zakonisht trajtohet me terapi antivirale për 7–10 ditë, sipas rekomandimit të mjekut.
Në disa raste trajtimi mund të zgjatet nëse plagët nuk janë shëruar plotësisht.
Trajtimi i rikthimeve
Kur episodet përsëriten, mjeku mund të rekomandojë:
● trajtim vetëm gjatë rikthimit (terapi episodike), ose
● trajtim të përditshëm për disa muaj (terapi supresive), tek gratë me rikthime të shpeshta ose simptoma të rëndësishme.
Terapia supresive mund të ulë ndjeshëm numrin e episodeve dhe rrezikun e transmetimit të virusit.
Kujdesi gjatë episodit akut
Përveç trajtimit me barna, rekomandohet:
● mbajtja e zonës intime të pastër dhe të thatë;
● përdorimi i të brendshmeve prej pambuku;
● shmangia e veshjeve shumë të ngushta;
● pirja e mjaftueshme e ujit;
● përdorimi i qetësuesve kundër dhimbjes sipas këshillës së mjekut;
● shmangia e marrëdhënieve seksuale derisa plagët të jenë shëruar plotësisht.
Kur duhet të kontaktoni menjëherë mjekun?
Kërkoni vlerësim mjekësor nëse:
● është episodi juaj i parë i herpesit;
● plagët janë shumë të shumta ose shumë të dhimbshme;
● keni temperaturë të lartë që nuk kalon;
● nuk mund të urinoni për shkak të dhimbjes;
● jeni shtatzënë dhe dyshoni për herpes gjenital;
● keni sistem imunitar të dobësuar.
Diagnostikimi dhe trajtimi në kohë ndihmojnë në lehtësimin e simptomave dhe në uljen e rrezikut të komplikacioneve.
Herpesi gjenital dhe shtatzënia
Një nga shqetësimet më të mëdha të grave është nëse herpesi gjenital mund të ndikojë në shtatzëni ose tek foshnja.
Në shumicën e rasteve, gratë që kanë pasur herpes gjenital përpara shtatzënisë lindin foshnja të shëndetshme. Rreziku më i madh shfaqet kur infeksioni i parë ndodh në javët e fundit të shtatzënisë, sepse organizmi nuk ka pasur kohë të krijojë antitrupa mbrojtës që kalojnë tek fetusi.
Për këtë arsye është shumë e rëndësishme që çdo grua shtatzënë të informojë obstetër-gjinekologun nëse ka pasur ndonjëherë herpes gjenital ose nëse partneri është i infektuar.
A ndikon herpesi në fertilitet?
Jo.
Herpesi gjenital nuk shkakton infertilitet dhe nuk dëmton vezoret, mitrën apo tubat fallopiane.
Një grua me herpes mund të:
● mbetet shtatzënë;
● ketë një shtatzëni normale;
● lindë një foshnjë të shëndetshme, me ndjekjen e duhur mjekësore.
Rreziku për foshnjën
Transmetimi i virusit nga nëna tek foshnja quhet herpes neonatal.
Edhe pse është i rrallë, ai mund të jetë serioz.
Rreziku është më i lartë kur:
● infeksioni i parë ndodh afër lindjes;
● nëna ka lezione aktive gjatë lindjes vaginale;
● nuk diagnostikohet dhe nuk trajtohet në kohë.
Kur infeksioni është i njohur dhe menaxhohet sipas udhëzimeve të mjekut, rreziku për foshnjën ulet ndjeshëm.
Si menaxhohet herpesi gjatë shtatzënisë?
Nëse gruaja ka histori të herpesit gjenital:
● ndiqet rregullisht nga obstetër-gjinekologu;
● në javët e fundit të shtatzënisë mund të rekomandohet terapi antivirale për të ulur rrezikun e rikthimit;
● para lindjes kontrollohet për praninë e lezioneve aktive.
Nëse në momentin e lindjes ka plagë ose simptoma të një episodi aktiv, mjeku mund të rekomandojë lindje me operacion cezarian për të ulur rrezikun e transmetimit tek foshnja.
Komplikacionet e mundshme
Tek shumica e grave të shëndetshme, herpesi gjenital nuk shkakton komplikacione serioze.
Megjithatë, në disa raste mund të shfaqen:
● infeksione bakteriale të plagëve;
● vështirësi në urinim për shkak të dhimbjes;
● inflamacion i qafës së mitrës (cervicit);
● dhimbje nervore të përkohshme;
● rikthime të shpeshta që ndikojnë në cilësinë e jetës.
Tek gratë me sistem imunitar të dobësuar, infeksioni mund të jetë më i rëndë dhe të zgjasë më shumë.
Ndikimi në jetën seksuale
Shumë gra ndihen të pasigurta pas diagnostikimit me herpes gjenital.
Shqetësimet më të zakonshme janë:
● frika nga transmetimi tek partneri;
● ulja e dëshirës seksuale;
● dhimbja gjatë marrëdhënieve gjatë episodeve aktive;
● ndjenja e turpit ose fajit.
Është e rëndësishme të dihet se me trajtimin e duhur dhe masat parandaluese, shumica e grave vazhdojnë të kenë një jetë intime normale.
Gjatë episodeve aktive me flluska ose plagë, rekomandohet shmangia e marrëdhënieve seksuale derisa lezionet të jenë shëruar plotësisht.
Ndikimi psikologjik
Diagnoza e herpesit gjenital mund të shoqërohet me:
● ankth;
● stres;
● depresion;
● ulje të vetëbesimit;
● frikë nga refuzimi.
Këto reagime janë të kuptueshme, sidomos pas episodit të parë.
Mbështetja nga partneri, komunikimi i hapur me mjekun dhe informacioni i saktë ndihmojnë në përballimin e diagnozës.
Duhet kujtuar se herpesi është një infeksion shumë i zakonshëm dhe nuk përcakton vlerën apo cilësinë e jetës së një personi.
Si mund të parandalohet transmetimi?
Megjithëse nuk është e mundur të eliminohet plotësisht rreziku, disa masa e ulin ndjeshëm atë.
1. Shmangni marrëdhëniet seksuale gjatë episodeve aktive
Kur ka flluska, plagë ose ndjesi djegieje, virusi transmetohet më lehtë.
2. Përdorni prezervativ
Prezervativi ul ndjeshëm rrezikun e transmetimit, edhe pse nuk e eliminon plotësisht.
3. Ndiqni trajtimin antiviral
Tek gratë me rikthime të shpeshta, terapia supresive e përditshme mund të ulë edhe rrezikun e transmetimit tek partneri.
4. Informoni partnerin
Komunikimi i hapur ndihmon në marrjen e vendimeve të përbashkëta për mbrojtjen gjatë marrëdhënieve seksuale.
5. Forconi sistemin imunitar
Një stil jetese i shëndetshëm mund të ndihmojë në uljen e shpeshtësisë së rikthimeve.
Rekomandohet:
● ushqyerje e ekuilibruar;
● aktivitet fizik i rregullt;
● gjumë i mjaftueshëm;
● menaxhim i stresit;
● shmangia e duhanit.
Mite dhe fakte
Miti 1: Herpesi gjenital prek vetëm personat me shumë partnerë seksualë.
Fakt: Mjafton një kontakt seksual me një person të infektuar për t’u infektuar.
Miti 2: Nëse nuk kam plagë, nuk mund ta transmetoj virusin.
Fakt: Virusi mund të transmetohet edhe kur nuk ka simptoma (eliminim asimptomatik).
Miti 3: Herpesi gjenital shërohet plotësisht me antibiotikë.
Fakt: Antibiotikët nuk veprojnë ndaj viruseve. Trajtimi bëhet me barna antivirale.
Miti 4: Herpesi gjenital shkakton gjithmonë infertilitet.
Fakt: Herpesi nuk ndikon në aftësinë për të mbetur shtatzënë.
Miti 5: Çdo episod është njësoj i rëndë.
Fakt: Episodi i parë është zakonisht më i rëndë. Rikthimet janë zakonisht më të lehta dhe më të shkurtra.
Miti 6: Nuk mund të kem një jetë normale nëse kam herpes.
Fakt: Me trajtimin dhe kujdesin e duhur, shumica e grave bëjnë një jetë normale, përfshirë jetën intime dhe shtatzëninë.
Miti 7: Nëse partneri nuk ka simptoma, nuk ka herpes.
Fakt: Shumë persona janë bartës të virusit pa pasur asnjë shenjë klinike.
Kur duhet të kërkoni menjëherë ndihmë mjekësore?
Kontaktoni gjinekologun nëse:
● është episodi juaj i parë i herpesit;
● plagët janë shumë të dhimbshme ose të përhapura;
● nuk mund të urinoni normalisht;
● simptomat zgjasin më shumë se zakonisht;
● jeni shtatzënë dhe dyshoni për herpes gjenital;
● keni sistem imunitar të dobësuar;
● shfaqni temperaturë të lartë ose gjendje të rënduar.
Diagnostikimi dhe trajtimi i hershëm janë thelbësorë për të reduktuar simptomat, për të shmangur komplikacionet dhe për të mbrojtur partnerin dhe, në rast shtatzënie, edhe foshnjën.
Këshilla nga Klinika Tradita
Diagnoza e herpesit gjenital mund të shkaktojë ankth, frikë dhe pasiguri, por është e rëndësishme të dini se kjo është një sëmundje që mund të menaxhohet me sukses. Me trajtimin e duhur, kontrollet periodike dhe një stil jetese të shëndetshëm, shumica e grave vazhdojnë të kenë një jetë normale.
1. Mos u vetëdiagnostikoni
Jo çdo plagë, flluskë apo irritim në zonën intime është herpes. Infeksione të tjera, alergjitë ose sëmundje të tjera seksualisht të transmetueshme mund të japin simptoma të ngjashme. Vizita gjinekologjike dhe analizat laboratorike janë mënyra më e sigurt për një diagnozë të saktë.
2. Filloni trajtimin sa më shpejt
Barnat antivirale janë më efektive kur merren në orët ose ditët e para të shfaqjes së simptomave. Mos prisni që plagët të përkeqësohen përpara se të konsultoheni me mjekun.
3. Mos prekni lezionet
Shmangni prekjen ose kruarjen e flluskave, pasi kjo mund të:
● rrisë rrezikun e infeksionit bakterial;
● përhapë virusin në zona të tjera të trupit;
● zgjasë kohën e shërimit.
Lani gjithmonë duart pas kontaktit me zonën e prekur.
4. Mbani higjienë të mirë intime
Gjatë episodit akut:
● lani zonën intime me ujë të vakët;
● shmangni sapunët me parfum ose produkte irrituese;
● thani zonën me kujdes, pa fërkim.
Një higjienë e mirë ndihmon në uljen e parehatisë dhe në shërimin më të shpejtë.
5. Vishni të brendshme pambuku
Rrobat shumë të ngushta dhe materialet sintetike mund të rrisin fërkimin dhe irritimin.
Preferoni:
● të brendshme pambuku;
● veshje të lirshme;
● mbajtjen e zonës intime të thatë.
6. Shmangni marrëdhëniet seksuale gjatë episodeve aktive
Mos kryeni marrëdhënie seksuale kur keni:
● flluska;
● plagë;
● djegie;
● kruarje;
● ndjesi pickimi.
Edhe pas zhdukjes së simptomave, përdorimi i prezervativit ndihmon në uljen e rrezikut të transmetimit.
7. Kujdesuni për sistemin imunitar
Rikthimet mund të favorizohen nga:
● stresi;
● mungesa e gjumit;
● lodhja fizike;
● sëmundjet që dobësojnë imunitetin.
Përpiquni të:
● flini mjaftueshëm;
● ushqeheni shëndetshëm;
● bëni aktivitet fizik të rregullt;
● menaxhoni stresin.
8. Informoni partnerin
Komunikimi i hapur me partnerin është pjesë e kujdesit të përgjegjshëm. Kjo ndihmon në marrjen e masave mbrojtëse dhe ul ankthin në marrëdhënie.
9. Mos e ndërprisni trajtimin pa këshillën e mjekut
Nëse ju është rekomanduar terapi antivirale, ndiqni dozën dhe kohëzgjatjen e përshkruar. Ndërprerja e parakohshme mund të ulë efektivitetin e trajtimit.
10. Kryeni kontrolle të rregullta gjinekologjike
Nëse episodet përsëriten shpesh ose simptomat ndryshojnë, konsultohuni përsëri me gjinekologun. Kontrolli periodik ndihmon në vlerësimin e ecurisë së sëmundjes dhe përjashtimin e patologjive të tjera.
Pyetjet më të shpeshta (FAQ)
1. A shërohet plotësisht herpesi gjenital?
Jo. Virusi mbetet në organizëm gjatë gjithë jetës, por trajtimi antiviral kontrollon simptomat dhe ul shpeshtësinë e rikthimeve.
2. A mund të kem herpes pa simptoma?
Po. Shumë persona janë bartës të virusit pa pasur asnjë shenjë klinike.
3. A mund ta transmetoj virusin edhe kur ndihem mirë?
Po. Virusi mund të transmetohet edhe në mungesë të simptomave përmes eliminimit asimptomatik.
4. A mund të mbetem shtatzënë nëse kam herpes gjenital?
Po. Herpesi nuk ndikon në fertilitet dhe shumica e grave kanë shtatzëni normale.
5. A është i rrezikshëm herpesi gjatë shtatzënisë?
Rreziku më i madh është kur infeksioni i parë ndodh afër lindjes. Me ndjekje të rregullt obstetrikale dhe trajtim sipas nevojës, shumica e shtatzënive përfundojnë me lindjen e një foshnje të shëndetshme.
6. A duhet të bëj lindje me operacion cezarian?
Jo gjithmonë. Operacioni cezarian rekomandohet zakonisht vetëm nëse ka lezione aktive ose simptoma të herpesit në momentin e lindjes.
7. A mund të rikthehet herpesi?
Po. Rikthimet janë të zakonshme, por zakonisht janë më të lehta dhe zgjasin më pak se episodi i parë.
8. Çfarë i shkakton rikthimet?
Rikthimet mund të nxiten nga stresi, lodhja, mungesa e gjumit, menstruacionet, sëmundjet ose dobësimi i sistemit imunitar.
9. A ekziston vaksinë kundër herpesit gjenital?
Aktualisht nuk ka një vaksinë të miratuar për përdorim rutinë kundër herpesit gjenital.
10. A më mbron plotësisht prezervativi?
Jo. Ai ul ndjeshëm rrezikun e transmetimit, por nuk e eliminon plotësisht.
11. A duhet të trajtohet partneri?
Nëse partneri ka simptoma ose diagnostikohet me herpes, ai duhet të vlerësohet dhe trajtohet sipas rekomandimit të mjekut.
12. A mund të bëj jetë seksuale normale?
Po. Me trajtimin e duhur, komunikimin me partnerin dhe masat mbrojtëse, shumica e grave vazhdojnë të kenë një jetë seksuale normale.
13. A ndihmojnë antibiotikët?
Jo. Antibiotikët nuk veprojnë ndaj viruseve. Trajtimi i herpesit bëhet me barna antivirale.
14. Kur duhet të konsultohem me gjinekologun?
Sa herë që shfaqen flluska, plagë, dhimbje të forta në zonën intime, episode të përsëritura ose nëse jeni shtatzënë dhe dyshoni për herpes.
15. A rrit herpesi rrezikun për infeksione të tjera?
Po. Prania e plagëve gjenitale mund të rrisë rrezikun e marrjes ose transmetimit të infeksioneve të tjera seksualisht të transmetueshme, përfshirë HIV-in.
Përfundim
Herpesi gjenital është një infeksion viral kronik, por i menaxhueshëm. Edhe pse virusi mbetet në organizëm gjatë gjithë jetës, trajtimet moderne antivirale ndihmojnë në kontrollin e simptomave, reduktimin e rikthimeve dhe uljen e rrezikut të transmetimit.
Diagnoza e hershme, ndjekja e këshillave të gjinekologut, përdorimi korrekt i trajtimit dhe një stil jetese i shëndetshëm janë faktorët kryesorë që ndihmojnë gratë të jetojnë normalisht me këtë infeksion. Informimi i saktë dhe shmangia e paragjykimeve janë po aq të rëndësishme sa edhe trajtimi mjekësor.
Literaturë
1. World Health Organization (WHO). Herpes simplex virus (HSV) Fact Sheet. Geneva: WHO.
2. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines – Genital Herpes.
3. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Management of Genital Herpes in Pregnancy.
4. Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG). Management of Genital Herpes in Pregnancy. Green-top Guideline.
5. European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC). Guidance on Sexually Transmitted Infections.
6. Johnston C, Corey L. Current Concepts for Genital Herpes Simplex Virus Infection. New England Journal of Medicine.
7. Jameson JL, Fauci AS, et al. Harrison’s Principles of Internal Medicine. 21st Edition.
8. Berek JS. Berek & Novak’s Gynecology. 16th Edition. Wolters Kluwer.
9. Hoffman BL, et al. Williams Gynecology. 5th Edition. McGraw-Hill.
10. Centers for Disease Control and Prevention. Genital Herpes – Clinical Overview.
11. European Society for Clinical Microbiology and Infectious Diseases (ESCMID). Guidelines for the Management of Genital Herpes.
12. British Association for Sexual Health and HIV (BASHH). UK National Guideline for the Management of Genital Herpes.
13. Kimberlin DW, Whitley RJ. Herpes Simplex Viruses. Clinical Infectious Diseases.
14. American Sexual Health Association (ASHA). Genital Herpes Resource Center.
Ju keshillojme te merrni informacione profesionale nga IUGA.