Çfarë është PID, shkaqet, mënyra e zhvillimit dhe faktorët e rrezikut

Sëmundja Inflamatore Pelvike – Sëmundja Inflamatore Pelvike (Pelvic Inflammatory Disease – PID) është një infeksion i organeve riprodhuese të sipërme tek femrat. Ajo përfshin inflamacionin e mitrës, tubave fallopiane, vezoreve dhe indeve përreth legenit. PID konsiderohet një nga komplikacionet më serioze të infeksioneve gjinekologjike, pasi nëse nuk diagnostikohet dhe trajtohet në kohë, mund të shkaktojë infertilitet, shtatzëni ektopike dhe dhimbje kronike pelvike.

Sëmundja Inflamatore Pelvike – Në shumicën e rasteve, infeksioni fillon në vaginë ose në qafën e mitrës dhe më pas ngjitet drejt organeve të sipërme riprodhuese. Sa më herët të diagnostikohet dhe trajtohet, aq më i vogël është rreziku i komplikacioneve afatgjata.

Çfarë është Sëmundja Inflamatore Pelvike (PID)?

PID është një gjendje inflamatore që prek traktin riprodhues të sipërm të gruas. Infeksioni mund të përfshijë:

• endometriumin (shtresën e brendshme të mitrës);
• tubat fallopiane (salpingiti);
• vezoret;
• peritoneumin pelvik (pelvioperitoniti);
• indet përreth organeve riprodhuese.

Në disa raste, inflamacioni mund të jetë i lehtë dhe të kalojë pa u vënë re. Në raste të tjera, ai mund të jetë i rëndë dhe të kërkojë trajtim urgjent ose edhe ndërhyrje kirurgjikale.

Sëmundja Inflamatore Pelvike – Anatomia e organeve që preken

Për të kuptuar PID, është e rëndësishme të njihet funksioni i organeve që mund të preken.

Mitra

Mitra është organi ku zhvillohet shtatzënia. Kur bakteret arrijnë në zgavrën e saj, ato mund të shkaktojnë inflamacion të endometrit (endometrit).

Tubat fallopiane

Tubat fallopiane lidhin vezoret me mitrën dhe janë vendi ku zakonisht ndodh fekondimi. Inflamacioni i tyre (salpingiti) është një nga komponentët më të rëndësishëm të PID, pasi mund të lërë mbresa dhe bllokime që ndikojnë në fertilitet.

Vezoret

Në disa raste, infeksioni përhapet edhe në vezore, duke shkaktuar inflamacion ose formimin e abscesit tubo-ovarian.

Peritoneumi pelvik

Në rastet më të avancuara, inflamacioni mund të përhapet në indet që mbështjellin organet e legenit, duke shkaktuar dhimbje të forta dhe komplikacione serioze.

Sëmundja Inflamatore Pelvike – Si zhvillohet PID?

Në shumicën e rasteve, bakteret hyjnë fillimisht në vaginë ose në qafën e mitrës. Më pas ato ngjiten drejt:

1. qafës së mitrës;
2. zgavrës së mitrës;
3. tubave fallopiane;
4. vezoreve;
5. zgavrës së legenit.

Ky proces quhet infeksion ascendent.

Nëse nuk trajtohet në kohë, inflamacioni mund të shkaktojë:

• dëmtim të indeve;
• formim të mbresave (fibrozë);
• ngjitje (adezione);
• bllokim të tubave fallopiane.

Sëmundja Inflamatore Pelvike – Cilat baktere e shkaktojnë PID?

PID nuk shkaktohet gjithmonë nga një bakter i vetëm. Shpesh bëhet fjalë për një infeksion polimikrobial, ku marrin pjesë disa mikroorganizma njëkohësisht.

Shkaktarët më të zakonshëm janë:

Chlamydia trachomatis

Është një nga shkaqet më të shpeshta të PID. Shpesh infeksioni kalon pa simptoma, duke lejuar përhapjen drejt organeve të sipërme riprodhuese.

Neisseria gonorrhoeae

Bakteri që shkakton gonorrenë mund të përhapet shpejt dhe të shkaktojë inflamacion të rëndë të tubave fallopiane.

Mycoplasma genitalium

Studimet e fundit tregojnë se edhe Mycoplasma genitalium mund të jetë një shkaktar i PID, veçanërisht në rastet e cervicitit ose uretritit të vazhdueshëm.

Bakteret anaerobe

Mikroorganizma si:

• Bacteroides spp.;
• Prevotella spp.;
• Peptostreptococcus spp.;

mund të kontribuojnë në zhvillimin e infeksionit, sidomos kur flora normale vaginale është e çrregulluar.

Mikroorganizma të tjerë

Në disa raste mund të përfshihen edhe:

• Gardnerella vaginalis;
• baktere enterike si Escherichia coli;
• streptokokë;
• mikroorganizma të tjerë të florës vaginale.

A është PID (Sëmundja Inflamatore Pelvike) një infeksion seksualisht i transmetueshëm?

Jo gjithmonë.

Megjithëse shumica e rasteve lidhen me infeksione seksualisht të transmetueshme, PID mund të zhvillohet edhe pas:

• vaginozës bakteriale;
• procedurave gjinekologjike invazive;
• vendosjes së pajisjeve intrauterine (në raste të rralla dhe kryesisht gjatë javëve të para pas vendosjes);
• abortit ose lindjes, kur bakteret depërtojnë në traktin riprodhues.

Prandaj, jo çdo rast i PID është pasojë e një infeksioni seksualisht të transmetueshëm.

Sëmundja Inflamatore Pelvike – Faktorët e rrezikut

Disa gra kanë rrezik më të lartë për zhvillimin e PID.

Faktorët kryesorë përfshijnë:

• moshën nën 25 vjeç dhe aktivitetin seksual;
• partnerë të shumtë seksualë;
• marrëdhënie seksuale pa prezervativ;
• histori të mëparshme të PID;
• infeksione me klamidia ose gonorre;
• vaginozë bakteriale;
• procedura gjinekologjike invazive;
• vendosje e DIU-së në prani të një infeksioni cervikal të patrajtuar;
• sistem imunitar të dobësuar.

Si reagon organizmi?

Kur bakteret arrijnë në organet e sipërme riprodhuese, sistemi imunitar aktivizon një përgjigje inflamatore.

Qelizat mbrojtëse grumbullohen në zonën e infektuar për të luftuar mikroorganizmat. Ky proces ndihmon në eliminimin e infeksionit, por njëkohësisht mund të dëmtojë indet përreth.

Nëse inflamacioni zgjat, mund të krijohen:

• mbresa në tubat fallopiane;
• ngjitje ndërmjet organeve pelvike;
• deformime anatomike që ndikojnë në fertilitet.

Pse PID (Sëmundja Inflamatore Pelvike) është një urgjencë gjinekologjike?

Edhe një episod i vetëm i PID mund të lërë dëmtime të përhershme në tubat fallopiane.

Sa më shumë të vonohet trajtimi:

• aq më i madh është rreziku për infertilitet;
• rritet mundësia e shtatzënisë ektopike;
• shtohet rreziku për dhimbje kronike pelvike;
• mund të formohen abscese tubo-ovariale që kërkojnë shtrim në spital ose kirurgji.

Për këtë arsye, mjekët rekomandojnë fillimin e trajtimit sapo ekziston dyshimi klinik për PID, pa pritur domosdoshmërisht konfirmimin e të gjitha analizave.

A mund të parandalohet?

Shumë raste të PID mund të parandalohen përmes:

• diagnostikimit dhe trajtimit të hershëm të klamidias dhe gonorresë;
• përdorimit të prezervativit;
• kontrolleve gjinekologjike periodike;
• trajtimit në kohë të infeksioneve cervikale dhe vaginale;
• shmangies së vetëtrajtimit me antibiotikë.

Pse diagnostikimi i hershëm është kaq i rëndësishëm?

PID mund të fillojë me simptoma të lehta ose edhe të mungojë plotësisht në fazat e hershme. Megjithatë, edhe një infeksion me pak simptoma mund të shkaktojë dëmtime të rëndësishme në tubat fallopiane.

Prandaj, çdo grua që paraqet:

• dhimbje në fund të barkut;
• sekrecione vaginale të pazakonta;
• temperaturë;
• dhimbje gjatë marrëdhënieve seksuale;
• ose gjakderdhje të pazakontë,

duhet të vlerësohet sa më shpejt nga gjinekologu.

Simptomat, diagnostikimi, komplikacionet dhe trajtimi

Në pjesën e parë u shpjegua se çfarë është Sëmundja Inflamatore Pelvike (Pelvic Inflammatory Disease – PID), si zhvillohet dhe cilët janë faktorët e rrezikut. Në këtë pjesë do të trajtohen simptomat, metodat diagnostikuese, komplikacionet dhe trajtimi sipas udhëzimeve më të fundit ndërkombëtare.

Cilat janë simptomat e PID?

Simptomat mund të jenë të lehta, mesatare ose të rënda. Disa gra kanë shenja shumë të lehta ose aspak simptoma, ndërsa të tjera paraqiten me një gjendje akute që kërkon trajtim urgjent.

Shenjat më të zakonshme janë:

• dhimbje në fund të barkut ose në legen;
• sekrecione vaginale të pazakonta;
• temperaturë mbi 38°C;
• dhimbje gjatë marrëdhënieve seksuale (dispareuni);
• gjakderdhje ndërmjet cikleve menstruale;
• gjakderdhje pas marrëdhënieve seksuale;
• djegie gjatë urinimit;
• ndjesi lodhjeje dhe dobësie.

Sa më i avancuar të jetë infeksioni, aq më të forta bëhen simptomat.

Dhimbja pelvike

Dhimbja në fund të barkut është simptoma më karakteristike e PID.

Ajo mund të jetë:

• e vazhdueshme ose me ndërprerje;
• në njërën anë ose në të dyja anët;
• e lehtë në fillim dhe më intensive me kalimin e kohës;
• më e fortë gjatë ecjes, aktivitetit fizik ose marrëdhënieve seksuale.

Në rastet e rënda, dhimbja mund të jetë aq e fortë sa të kufizojë lëvizjen.

Sekrecionet vaginale

Inflamacioni i qafës së mitrës dhe i organeve të sipërme mund të shoqërohet me:

• sekrecione të verdha ose jeshile;
• sekrecione me erë të pakëndshme;
• rritje të sasisë së sekrecioneve.

Megjithatë, mungesa e sekrecioneve nuk e përjashton diagnozën e PID.

Temperatura dhe simptomat e përgjithshme

Kur infeksioni është më i rëndë, mund të shfaqen:

• temperaturë;
• të dridhura;
• lodhje;
• humbje oreksi;
• të përziera ose të vjella.

Këto simptoma tregojnë se infeksioni mund të jetë përhapur dhe kërkon vlerësim të menjëhershëm.

Dhimbja gjatë marrëdhënieve seksuale

Inflamacioni i organeve pelvike mund të shkaktojë:

• dhimbje gjatë penetrimit;
• dhimbje të thellë gjatë marrëdhënieve seksuale;
• parehati që vazhdon edhe pas marrëdhënies.

Kjo simptomë nuk duhet të neglizhohet, veçanërisht kur shoqërohet me dhimbje pelvike ose sekrecione të pazakonta.

Si diagnostikohet PID?

Nuk ekziston një analizë e vetme që konfirmon PID. Diagnoza vendoset duke kombinuar:

• historinë klinike;
• simptomat;
• ekzaminimin gjinekologjik;
• analizat laboratorike;
• ekzaminimet imazherike.

Për shkak se vonesa në trajtim rrit rrezikun e komplikacioneve, mjekët shpesh fillojnë trajtimin edhe vetëm mbi bazën e dyshimit klinik.

Ekzaminimi gjinekologjik

Gjatë vizitës, gjinekologu vlerëson:

• sekrecionet vaginale;
• gjendjen e qafës së mitrës;
• ndjeshmërinë e mitrës;
• dhimbjen gjatë lëvizjes së qafës së mitrës (cervical motion tenderness);
• ndjeshmërinë e vezoreve dhe tubave fallopiane.

Prania e dhimbjes gjatë këtyre manovrave është një nga kriteret kryesore klinike për PID.

Analizat laboratorike

Analizat ndihmojnë në mbështetjen e diagnozës dhe në identifikimin e shkaktarit.

Mund të kërkohen:

Hemograma

Shpesh tregon:

• rritje të leukociteve;
• shenja të inflamacionit.

Proteina C-reaktive (CRP)

CRP rritet në prani të inflamacionit dhe përdoret për të vlerësuar ashpërsinë e infeksionit.

Shpejtësia e eritrosedimentimit (ESR)

ESR mund të jetë e rritur në proceset inflamatore.

Testet për IST

Rekomandohen analiza për:

• Chlamydia trachomatis;
• Neisseria gonorrhoeae;
• sipas rastit, Mycoplasma genitalium dhe mikroorganizma të tjerë.

Ekografia transvaginale

Ekografia është ekzaminimi imazherik më i përdorur.

Ajo mund të tregojë:

• zmadhim të tubave fallopiane;
• lëng në legen;
• absces tubo-ovarian;
• inflamacion të organeve pelvike.

Në fazat e hershme, ekografia mund të jetë normale, prandaj një rezultat normal nuk e përjashton PID.

Laparoskopia

Në raste të veçanta, laparoskopia mund të përdoret për të konfirmuar diagnozën, sidomos kur:

• diagnoza është e paqartë;
• pacientja nuk përmirësohet me trajtim;
• dyshohet për komplikacione.

Megjithatë, ajo nuk kryhet rutinisht.

Komplikacionet e PID

Nëse trajtimi vonohet ose infeksioni është i rëndë, mund të zhvillohen komplikacione serioze.

1. Abscesi tubo-ovarian

Ky është një grumbullim qelbi në tubat fallopiane dhe vezore.

Simptomat përfshijnë:

• temperaturë të lartë;
• dhimbje shumë të forta;
• gjendje të rënduar të përgjithshme.

Në disa raste kërkohet drenazh ose ndërhyrje kirurgjikale.

2. Peritoniti pelvik

Infeksioni mund të përhapet në zgavrën e legenit dhe të shkaktojë inflamacion të peritoneumit.

Kjo është një gjendje serioze që kërkon trajtim urgjent në spital.

3. Dhimbja kronike pelvike

Edhe pas shërimit të infeksionit, disa gra vazhdojnë të kenë dhimbje për muaj ose vite për shkak të mbresave dhe ngjitjeve të krijuara nga inflamacioni.

4. Ngjitjet (adezionet)

Inflamacioni mund të krijojë ngjitje ndërmjet organeve pelvike, të cilat:

• kufizojnë lëvizjen normale të organeve;
• shkaktojnë dhimbje;
• ndikojnë në fertilitet.

Si trajtohet PID?

PID trajtohet me antibiotikë me spektër të gjerë, të cilët mbulojnë bakteret më të zakonshme përgjegjëse për infeksionin.

Trajtimi duhet të fillojë sa më shpejt që vendoset dyshimi klinik, pa pritur domosdoshmërisht rezultatet përfundimtare të analizave.

Trajtimi medikamentoz

Regjimet e trajtimit përfshijnë kombinime antibiotikësh që mbulojnë:

• Chlamydia trachomatis;
• Neisseria gonorrhoeae;
• bakteret anaerobe dhe mikroorganizma të tjerë që mund të shkaktojnë PID.

Në varësi të gjendjes klinike, trajtimi mund të jetë:

• oral;
• intramuskular;
• intravenoz.

Zgjedhja e antibiotikëve dhe kohëzgjatja e trajtimit përcaktohen nga mjeku sipas udhëzimeve aktuale dhe gjendjes së pacientes.

Kur nevojitet shtrimi në spital?

Hospitalizimi rekomandohet kur:

• diagnoza është e pasigurt dhe duhet përjashtuar urgjenca kirurgjikale;
• pacientja është shtatzënë;
• ka absces tubo-ovarian;
• simptomat janë shumë të rënda;
• temperatura është e lartë dhe gjendja e përgjithshme është e rënduar;
• pacientja nuk mund të marrë trajtim oral;
• nuk ka përmirësim pas 48–72 orësh trajtim ambulator.

Trajtimi kirurgjikal

Kirurgjia nuk është e nevojshme në shumicën e rasteve.

Ajo merret në konsideratë kur:

• abscesi nuk përgjigjet ndaj antibiotikëve;
• abscesi çahet;
• ekziston dyshimi për një patologji tjetër kirurgjikale;
• infeksioni vazhdon të përkeqësohet pavarësisht trajtimit.

Trajtimi i partnerit seksual

Nëse PID lidhet me një infeksion seksualisht të transmetueshëm, partnerët seksualë duhet të vlerësohen dhe trajtohen sipas rekomandimeve mjekësore. Kjo ndihmon në uljen e rrezikut të riinfektimit dhe në ndërprerjen e zinxhirit të transmetimit.

Kontrolli pas trajtimit

Pacientja duhet të rivlerësohet zakonisht brenda 72 orëve nga fillimi i trajtimit për të parë nëse simptomat po përmirësohen.

Nëse nuk ka përmirësim, mjeku mund të:

• rishikojë diagnozën;
• ndryshojë trajtimin;
• rekomandojë ekzaminime shtesë ose shtrim në spital.

PID dhe fertiliteti

Një nga komplikacionet më të rëndësishme të PID është ndikimi në fertilitet. Tubat fallopiane janë struktura shumë delikate dhe inflamacioni mund të shkaktojë dëmtime të përhershme në to.

Kur bakteret arrijnë në tubat fallopiane, organizmi reagon me një proces inflamator për të luftuar infeksionin. Megjithëse ky reagim është mbrojtës, ai mund të lërë pas:

• mbresa (fibrozë);
• ngjitje (adezione);
• ngushtim të tubave;
• bllokim të pjesshëm ose të plotë të tubave fallopiane.

Këto ndryshime mund ta bëjnë më të vështirë fekondimin ose kalimin normal të vezës drejt mitrës.

A shkakton gjithmonë infertilitet?

Jo.

Shumica e grave që diagnostikohen dhe trajtohen herët shërohen pa pasoja të rëndësishme.

Megjithatë, rreziku për infertilitet rritet:

• kur trajtimi vonohet;
• pas episodeve të përsëritura të PID;
• në rastet me infeksion të rëndë;
• kur zhvillohet absces tubo-ovarian.

Sa më shumë episode të PID të kalojë një grua, aq më i madh është rreziku i dëmtimit të tubave fallopiane.

PID dhe shtatzënia ektopike

Shtatzënia ektopike ndodh kur veza e fekonduar implantohet jashtë zgavrës së mitrës, më shpesh në tubin fallopian.

Nëse tubi është dëmtuar nga PID:

• veza mund të mos arrijë në mitër;
• mund të ngecë në tub;
• mund të zhvillohet një shtatzëni ektopike.

Kjo është një urgjencë mjekësore që kërkon trajtim të menjëhershëm, pasi mund të shkaktojë gjakderdhje të brendshme të rrezikshme për jetën.

PID dhe shtatzënia

PID zhvillohet rrallë gjatë një shtatzënie të vendosur, sepse tapa mukoze e qafës së mitrës dhe membranat amniotike ofrojnë një mbrojtje natyrale kundër përhapjes së baktereve.

Megjithatë, infeksionet e patrajtuara përpara shtatzënisë mund të ndikojnë në shëndetin riprodhues dhe të vështirësojnë arritjen e një shtatzënie.

Gratë që kanë kaluar PID dhe planifikojnë një shtatzëni duhet të kryejnë një kontroll gjinekologjik për të vlerësuar gjendjen e traktit riprodhues.

Dhimbja kronike pelvike

Edhe pas zhdukjes së infeksionit, disa gra vazhdojnë të përjetojnë dhimbje në legen për muaj ose vite.

Kjo ndodh për shkak të:

• ngjitjeve ndërmjet organeve;
• mbresave në tubat fallopiane;
• inflamacionit të mbetur;
• dëmtimit të indeve nervore.

Dhimbja mund të përkeqësohet gjatë:

• menstruacioneve;
• marrëdhënieve seksuale;
• aktivitetit fizik.

Rikthimi i PID

Një grua që ka kaluar një episod të PID ka një rrezik më të lartë për ta zhvilluar përsëri.

Riinfektimi mund të ndodhë nëse:

• partneri seksual nuk trajtohet kur është e nevojshme;
• vazhdojnë marrëdhëniet e pambrojtura;
• ndodh një infeksion i ri seksualisht i transmetueshëm;
• nuk përfundon trajtimi me antibiotikë.

Çdo episod i ri rrit rrezikun e komplikacioneve afatgjata.

Si mund të parandalohet PID?

Shumë raste të PID mund të shmangen me masa të thjeshta parandaluese.

1. Përdorni prezervativin

Prezervativi ul ndjeshëm rrezikun e transmetimit të infeksioneve seksualisht të transmetueshme, veçanërisht klamidias dhe gonorresë, të cilat janë shkaktarët kryesorë të PID.

2. Trajtoni infeksionet në kohë

Sekrecionet e pazakonta, djegia gjatë urinimit ose gjakderdhja pas marrëdhënieve seksuale nuk duhen neglizhuar.

Vizita e hershme tek gjinekologu mund të parandalojë përhapjen e infeksionit drejt organeve të sipërme.

3. Kryeni kontrolle gjinekologjike periodike

Kontrollet e rregullta ndihmojnë në zbulimin e hershëm të infeksioneve, edhe kur simptomat janë të lehta ose mungojnë.

4. Mos përdorni antibiotikë pa këshillën e mjekut

Vetëtrajtimi mund të:

• maskojë simptomat;
• favorizojë rezistencën bakteriale;
• vonojë diagnozën e saktë.

5. Trajtoni partnerin kur është e nevojshme

Kur PID lidhet me një infeksion seksualisht të transmetueshëm, trajtimi i partnerit është një hap i rëndësishëm për të shmangur riinfektimin.

6. Kujdes pas procedurave gjinekologjike

Pas vendosjes së një pajisjeje intrauterine (DIU), biopsive ose procedurave të tjera gjinekologjike, ndiqni me kujdes udhëzimet e mjekut dhe paraqituni menjëherë nëse shfaqen temperaturë, dhimbje të forta ose sekrecione me erë të pakëndshme.

Ndikimi psikologjik

Diagnoza e PID mund të shkaktojë:

• ankth;
• frikë për fertilitetin;
• stres emocional;
• ulje të dëshirës seksuale;
• shqetësime në marrëdhënien me partnerin.

Mbështetja psikologjike dhe komunikimi i hapur me mjekun ndihmojnë në përballimin e këtyre shqetësimeve.

Mite dhe fakte

Miti 1: PID shkaktohet vetëm nga klamidia.

Fakt: Edhe gonorrea, bakteret anaerobe, Mycoplasma genitalium dhe mikroorganizma të tjerë mund të jenë përgjegjës.

Miti 2: Nëse nuk kam temperaturë, nuk kam PID.

Fakt: Shumë gra me PID nuk kanë temperaturë, sidomos në fazat e hershme.

Miti 3: Antibiotikët e marrë për disa ditë mjaftojnë.

Fakt: Trajtimi duhet të përfundojë sipas skemës së përshkruar nga mjeku, edhe nëse simptomat përmirësohen.

Miti 4: PID prek vetëm gratë e reja.

Fakt: Edhe pse është më e shpeshtë tek gratë e reja seksualisht aktive, PID mund të zhvillohet në çdo moshë riprodhuese.

Miti 5: Pas trajtimit nuk mund të rikthehet më.

Fakt: Riinfektimi është i mundur nëse ndodh një ekspozim i ri ndaj infeksioneve seksualisht të transmetueshme.

Miti 6: Çdo dhimbje pelvike është PID.

Fakt: Dhimbja pelvike mund të shkaktohet edhe nga endometrioza, kistet ovariane, infeksionet urinare, shtatzënia ektopike ose patologji të tjera.

Miti 7: Nëse simptomat zhduken vetë, nuk kam nevojë për vizitë.

Fakt: Edhe PID me simptoma të lehta mund të shkaktojë dëmtime të përhershme në tubat fallopiane. Vlerësimi nga gjinekologu është gjithmonë i rëndësishëm.

Kur duhet të kërkoni ndihmë urgjente?

Drejtohuni menjëherë në urgjencë ose tek gjinekologu nëse keni:

• dhimbje të forta në fund të barkut;
• temperaturë të lartë dhe të dridhura;
• të vjella të vazhdueshme;
• gjendje të rënduar të përgjithshme;
• gjakderdhje të rëndë vaginale;
• marramendje ose humbje të vetëdijes.

Këto simptoma mund të tregojnë një komplikacion serioz, si absces tubo-ovarian ose shtatzëni ektopike, dhe kërkojnë trajtim të menjëhershëm.

Këshilla nga Klinika Tradita

Sëmundja Inflamatore Pelvike (PID) është një nga infeksionet më serioze gjinekologjike, por edhe një nga ato që mund të trajtohet me sukses nëse diagnostikohet herët. Mos e neglizhoni asnjë simptomë të pazakontë, pasi trajtimi në kohë është çelësi për të mbrojtur fertilitetin dhe shëndetin riprodhues.

1. Mos i injoroni dhimbjet pelvike

Dhimbja në fund të barkut nuk është gjithmonë “normale”. Nëse është e vazhdueshme, përkeqësohet ose shoqërohet me sekrecione apo temperaturë, duhet të konsultoheni menjëherë me gjinekologun.

2. Trajtoni menjëherë infeksionet seksualisht të transmetueshme

Infeksione si klamidia dhe gonorrea janë ndër shkaqet më të zakonshme të PID. Diagnostikimi dhe trajtimi i hershëm ndihmojnë në parandalimin e përhapjes së infeksionit në mitër dhe tubat fallopiane.

3. Mos përdorni antibiotikë pa recetë

Marrja e antibiotikëve pa këshillën e mjekut mund të:

• maskojë simptomat;
• favorizojë rezistencën bakteriale;
• mos eliminojë plotësisht infeksionin.

Trajtimi duhet të përshkruhet gjithmonë nga mjeku.

4. Përfundoni të gjithë terapinë

Edhe nëse simptomat përmirësohen pas disa ditësh, terapia duhet të vazhdojë deri në fund sipas udhëzimeve të mjekut. Ndërprerja e parakohshme mund të çojë në rikthimin e infeksionit.

5. Shmangni marrëdhëniet seksuale gjatë trajtimit

Gjatë trajtimit rekomandohet të shmangen marrëdhëniet seksuale deri në përfundimin e terapisë dhe përmirësimin e plotë të simptomave, sipas këshillës së mjekut.

6. Partneri duhet të vlerësohet kur PID lidhet me një IST

Nëse PID është shkaktuar nga një infeksion seksualisht i transmetueshëm, partneri duhet të kontrollohet dhe trajtohet sipas rekomandimeve mjekësore për të parandaluar riinfektimin.

7. Kryeni kontrolle gjinekologjike periodike

Vizitat e rregullta gjinekologjike ndihmojnë në zbulimin e hershëm të infeksioneve dhe në trajtimin e tyre përpara se të shkaktojnë komplikacione.

8. Përdorni prezervativin

Përdorimi korrekt i prezervativit ul ndjeshëm rrezikun e infeksioneve seksualisht të transmetueshme dhe, si pasojë, edhe rrezikun për PID.

9. Mos e shtyni vizitën tek gjinekologu

Sa më shpejt të fillojë trajtimi, aq më i vogël është rreziku për:

• infertilitet;
• shtatzëni ektopike;
• dhimbje kronike pelvike;
• absces tubo-ovarian.

10. Kujdesuni për shëndetin tuaj riprodhues

Një stil jetese i shëndetshëm, higjiena intime e përshtatshme, kontrollet periodike dhe trajtimi në kohë i çdo infeksioni janë mënyrat më të mira për të mbrojtur fertilitetin dhe mirëqenien gjinekologjike.

Pyetjet më të shpeshta (FAQ)

1. Çfarë është PID?

PID është një infeksion i organeve riprodhuese të sipërme, që mund të prekë mitrën, tubat fallopiane, vezoret dhe indet përreth.

2. Cilat janë shkaqet më të zakonshme?

Më shpesh shkaktohet nga Chlamydia trachomatis dhe Neisseria gonorrhoeae, por mund të përfshihen edhe baktere të tjera.

3. A është PID gjithmonë seksualisht i transmetueshme?

Jo. Shumica e rasteve lidhen me infeksione seksualisht të transmetueshme, por PID mund të zhvillohet edhe nga baktere të florës vaginale ose pas disa procedurave gjinekologjike.

4. Cila është simptoma kryesore?

Dhimbja në fund të barkut ose në legen është simptoma më karakteristike.

5. A mund të kem PID pa simptoma?

Po. Disa gra kanë simptoma shumë të lehta ose aspak simptoma, por infeksioni mund të shkaktojë dëmtime në organet riprodhuese.

6. Si diagnostikohet?

Diagnoza bazohet në simptomat, ekzaminimin gjinekologjik, analizat laboratorike dhe, sipas rastit, ekografinë transvaginale.

7. Si trajtohet?

Me antibiotikë të përshkruar nga mjeku. Në rastet e rënda mund të nevojitet trajtim në spital ose ndërhyrje kirurgjikale.

8. A mund të shkaktojë infertilitet?

Po. Nëse nuk trajtohet në kohë, PID mund të dëmtojë tubat fallopiane dhe të ulë mundësinë për një shtatzëni natyrale.

9. A rrit rrezikun për shtatzëni ektopike?

Po. Dëmtimi i tubave fallopiane rrit rrezikun që veza e fekonduar të implantohet jashtë mitrës.

10. A mund të rikthehet?

Po. Një episod i mëparshëm i PID rrit rrezikun për episode të tjera, veçanërisht nëse ndodh një infeksion i ri seksualisht i transmetueshëm.

11. A duhet të trajtohet partneri?

Nëse PID lidhet me një infeksion seksualisht të transmetueshëm, partneri duhet të vlerësohet dhe trajtohet sipas rekomandimeve të mjekut.

12. A mund të parandalohet?

Po. Përdorimi i prezervativit, diagnostikimi dhe trajtimi i hershëm i infeksioneve dhe kontrollet gjinekologjike periodike ndihmojnë në uljen e rrezikut.

13. Kur duhet të shkoj në urgjencë?

Nëse keni dhimbje shumë të forta, temperaturë të lartë, të vjella të vazhdueshme, marramendje ose dyshim për shtatzëni ektopike.

14. A mund të mbetem shtatzënë pas PID?

Po. Shumë gra mbeten shtatzëna pas trajtimit, veçanërisht kur infeksioni është diagnostikuar dhe trajtuar herët.

15. Pse është kaq i rëndësishëm trajtimi i hershëm?

Sepse trajtimi në kohë ul ndjeshëm rrezikun e komplikacioneve afatgjata dhe ndihmon në ruajtjen e fertilitetit.

Përfundim

Sëmundja Inflamatore Pelvike (PID) është një infeksion serioz i organeve riprodhuese femërore, por në shumicën e rasteve mund të trajtohet me sukses kur diagnostikohet herët. Dhimbja pelvike, sekrecionet e pazakonta, temperatura dhe gjakderdhja jashtë ciklit menstrual janë shenja që nuk duhen neglizhuar.

Trajtimi i hershëm me antibiotikë, ndjekja e rekomandimeve të gjinekologut dhe trajtimi i partnerit kur është i nevojshëm ndihmojnë në parandalimin e komplikacioneve si infertiliteti, shtatzënia ektopike dhe dhimbja kronike pelvike.

Ruajtja e një jete seksuale të sigurt, kontrollet gjinekologjike periodike dhe kërkimi i ndihmës mjekësore sapo shfaqen simptomat janë hapat më të rëndësishëm për mbrojtjen e shëndetit riprodhues.

Literaturë

1. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021 – Pelvic Inflammatory Disease (PID).
2. World Health Organization (WHO). Sexually Transmitted Infections – Fact Sheets.
3. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Pelvic Inflammatory Disease. Practice Bulletin.
4. Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG). Management of Pelvic Inflammatory Disease.
5. European Society for Clinical Microbiology and Infectious Diseases (ESCMID). Guidelines for the Diagnosis and Management of PID.
6. European Society of Human Reproduction and Embryology (ESHRE). Guideline on Female Reproductive Tract Infections.
7. Berek JS. Berek & Novak’s Gynecology. 16th Edition.
8. Hoffman BL, Schorge JO, et al. Williams Gynecology. 5th Edition.
9. Haggerty CL, Taylor BD. Pelvic Inflammatory Disease: Current Concepts in Pathogenesis, Diagnosis and Treatment. Clinical Infectious Diseases.
10. Sweet RL. Pelvic Inflammatory Disease. Infectious Disease Clinics of North America.
11. European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC). Guidance on Prevention and Control of Sexually Transmitted Infections.
12. Murray PR, Rosenthal KS, Pfaller MA. Medical Microbiology. 10th Edition.

Ju keshillojme te merrni informacione profesionale nga IUGA.