SHTATZËNIA – SIMPTOMAT DHE SHENJAT E ALARMIT

Udhëzues informues për simptomat e zakonshme, shenjat paralajmëruese dhe rastet kur kërkohet vlerësim mjekësor

SHTATZËNIA – SIMPTOMAT DHE SHENJAT E ALARMIT – Shtatzënia është një periudhë e shoqëruar me shumë ndryshime fizike dhe hormonale. Për këtë arsye, është normale që gjatë muajve të shtatzënisë të shfaqen simptoma të ndryshme si të përziera, të vjella, lodhje, dhimbje të lehta të shpinës, urinim më i shpeshtë, kapsllëk, urth ose ënjtje të lehtë të këmbëve.

Megjithatë, jo çdo simptomë duhet konsideruar automatikisht si pjesë normale e shtatzënisë.

SHTATZËNIA – SIMPTOMAT DHE SHENJAT E ALARMIT – Disa shenja mund të tregojnë komplikacione që kërkojnë vlerësim të shpejtë nga obstetri-gjinekologu ose shërbimi urgjent. Ndër shenjat që duhet të merren seriozisht përfshihen gjakderdhja vaginale, dhimbja e fortë e barkut, dhimbja e fortë e kokës sidomos kur shoqërohet me turbullim të shikimit, temperaturë e lartë, vështirësi në frymëmarrje, ulje ose mungesë e lëvizjeve të fetusit dhe rrjedhja e lëngut nga vagina.

Qëllimi i këtij artikulli është të ndihmojë gruan shtatzënë të kuptojë ndryshimin midis simptomave të zakonshme dhe shenjave që kërkojnë konsultë mjekësore.

Ky informacion nuk zëvendëson kontrollin obstetrikal. Në rast dyshimi, veçanërisht kur një simptomë është e re, e fortë ose po përkeqësohet, është më e sigurt të kërkohet vlerësim profesional.

SHTATZËNIA – SIMPTOMAT DHE SHENJAT E ALARMIT – TË PËRZIERAT DHE TË VJELLAT NË SHTATZËNI

Të përzierat dhe të vjellat janë ndër simptomat më të zakonshme të shtatzënisë, veçanërisht në tremujorin e parë.

Edhe pse shpesh quhen “morning sickness”, ato nuk shfaqen vetëm në mëngjes. Një grua mund të ndihet e përzier në çdo moment të ditës.

1.1 Pse shfaqen të përzierat dhe të vjellat?

Ndryshimet hormonale të shtatzënisë luajnë rol të rëndësishëm në shfaqjen e të përzierave.

Ato mund të shoqërohen me:

• ndjeshmëri ndaj aromave;
• humbje të përkohshme të oreksit;
• shije të ndryshuar;
• të vjella;
• lodhje.

1.2 Kur konsiderohen normale?

Të përzierat e lehta ose të moderuara, sidomos në fillim të shtatzënisë, zakonisht nuk janë shenjë alarmi nëse gruaja mund të pijë lëngje dhe të konsumojë të paktën një pjesë të ushqimit.

Simptomat zakonisht përmirësohen me avancimin e shtatzënisë, megjithëse tek disa gra mund të zgjasin më shumë.

1.3 Çfarë mund të bëjë gruaja shtatzënë?

Mund të ndihmojnë:

• vakte të vogla dhe të shpeshta;
• shmangia e ushqimeve që shkaktojnë të përziera;
• ngrënia e një ushqimi të lehtë para se të ngrihet nga shtrati;
• pirja e lëngjeve në sasi të vogla dhe shpesh;
• shmangia e aromave të forta;
• pushimi i mjaftueshëm.

1.4 Kur të përzierat dhe të vjellat bëhen shqetësuese?

Duhet kontaktuar mjeku nëse:

• të vjellat janë shumë të shpeshta;
• gruaja nuk arrin të mbajë lëngjet;
• urinon shumë pak;
• ka marramendje ose dobësi të madhe;
• humbet peshë;
• ka shenja dehidratimi;
• ka gjak në të vjella.

1.5 Hyperemesis gravidarum

Në disa raste të vjellat janë shumë të rënda dhe mund të shkaktojnë dehidratim, humbje peshe dhe çrregullime të ekuilibrit të lëngjeve dhe elektroliteve.

Kjo gjendje kërkon vlerësim mjekësor dhe ndonjëherë trajtim spitalor.

SHTATZËNIA – SIMPTOMAT DHE SHENJAT E ALARMIT – DHIMBJET E BARKUT NË SHTATZËNI

Dhimbja e barkut mund të shfaqet gjatë shtatzënisë për shumë arsye.

Jo çdo dhimbje është shenjë e një problemi serioz, por intensiteti, kohëzgjatja, vendndodhja dhe simptomat shoqëruese kanë rëndësi.

2.1 Shkaqet e zakonshme

Dhimbje të lehta mund të lidhen me:

• zgjerimin e mitrës;
• shtrirjen e ligamenteve;
• gazrat;
• kapsllëkun;
• ndryshimet e tretjes;
• kontraksione të parregullta në fazat e avancuara.

2.2 Dhimbjet sipas periudhës së shtatzënisë

Në tremujorin e parë, dhimbjet mund të lidhen me ndryshimet e hershme të shtatzënisë, por dhimbja e fortë ose njëanshme duhet vlerësuar.

Në tremujorin e dytë dhe të tretë, zgjerimi i mitrës dhe presioni mbi organet përreth mund të shkaktojnë shqetësime.

Në fund të shtatzënisë, dhimbjet ritmike mund të jenë shenjë e kontraksioneve.

2.3 Dhimbjet nga ndryshimet e mitrës

Ndërsa mitra zmadhohet, ligamentet që e mbështesin mund të tendosen.

Kjo mund të shkaktojë dhimbje të shkurtra, sidomos gjatë:

• ngritjes së shpejtë;
• ndryshimit të pozicionit;
• kollitjes;
• teshtitjes;
• lëvizjeve të papritura.

2.4 Kur dhimbja nuk duhet neglizhuar?

Dhimbja kërkon vlerësim të shpejtë nëse është:

• shumë e fortë;
• e vazhdueshme;
• e shoqëruar me gjakderdhje;
• e shoqëruar me temperaturë;
• e shoqëruar me marramendje ose të fikët;
• e shoqëruar me rrjedhje lëngu;
• e shoqëruar me kontraksione të rregullta;
• e shoqëruar me ulje të lëvizjeve të fetusit.

Dhimbja e fortë abdominale është një nga shenjat që kërkojnë vlerësim të menjëhershëm gjatë shtatzënisë.

SHTATZËNIA – SIMPTOMAT DHE SHENJAT E ALARMIT – GJAKDERDHJA GJATË SHTATZËNISË

Çdo gjakderdhje gjatë shtatzënisë duhet marrë seriozisht, edhe pse shkaqet ndryshojnë sipas javës së shtatzënisë.

3.1 Gjakderdhja në tremujorin e parë

Në fillim të shtatzënisë mund të shfaqet gjakderdhje e lehtë për arsye të ndryshme.

Megjithatë, gjakderdhja mund të jetë edhe shenjë e:

• abortit spontan;
• shtatzënisë ektopike;
• problemeve të tjera të shtatzënisë.

Për këtë arsye, gjakderdhja duhet diskutuar me mjekun.

3.2 Gjakderdhja në tremujorin e dytë dhe të tretë

Në fazat më të avancuara të shtatzënisë, gjakderdhja mund të lidhet me probleme të placentës, qafës së mitrës ose fillimin e lindjes.

Në disa raste mund të jetë urgjencë obstetrikale.

3.3 Shkaqet e mundshme

Shkaqet ndryshojnë sipas moshës së shtatzënisë dhe mund të përfshijnë:

• ndryshime të qafës së mitrës;
• infeksione;
• abort spontan;
• shtatzëni ektopike;
• probleme të placentës;
• fillim të lindjes.

3.4 Kur kërkohet vlerësim urgjent?

Kërkohet ndihmë urgjente nëse gjakderdhja:

• është e bollshme;
• shoqërohet me dhimbje të forta;
• shoqërohet me marramendje;
• shoqërohet me dobësi ose të fikët;
• shoqërohet me kontraksione;
• shfaqet në tremujorin e dytë ose të tretë;
• shoqërohet me ulje të lëvizjeve të fetusit.

DHIMBJA E SHPINËS – SHTATZËNIA – SIMPTOMAT DHE SHENJAT E ALARMIT

Dhimbja e shpinës është shumë e zakonshme gjatë shtatzënisë.

4.1 Pse shfaqet?

Ndryshimet hormonale, rritja e peshës së barkut dhe ndryshimi i qendrës së gravitetit mund të ndikojnë në shpinë dhe legen.

4.2 Dhimbja normale e shpinës

Dhimbja e lehtë mund të shfaqet sidomos pas qëndrimit të gjatë në këmbë ose ulur.

4.3 Si mund të lehtësohet?

Mund të ndihmojnë:

• qëndrimi korrekt;
• këpucë të rehatshme;
• aktiviteti fizik i përshtatur;
• pushimet gjatë qëndrimit të gjatë në këmbë;
• ushtrimet e përshtatura për shtatzëninë;
• mbështetja e mirë gjatë gjumit.

4.4 Kur dhimbja e shpinës është shenjë alarmi?

Duhet kontaktuar mjeku nëse dhimbja:

• është shumë e fortë;
• shfaqet papritur;
• shoqërohet me temperaturë;
• shoqërohet me dhimbje barku;
• shoqërohet me kontraksione;
• shoqërohet me gjakderdhje;
• shoqërohet me rrjedhje lëngu.

Dhimbja e shpinës e shoqëruar me kontraksione para javës së 37-të mund të jetë shenjë e lindjes së parakohshme.

DHIMBJA E KOKËS – SHTATZËNIA – SIMPTOMAT DHE SHENJAT E ALARMIT

Dhimbja e kokës mund të jetë e zakonshme gjatë shtatzënisë, por disa karakteristika kërkojnë vlerësim të menjëhershëm.

5.1 Shkaqet e zakonshme

Mund të lidhet me:

• lodhjen;
• stresin;
• mungesën e gjumit;
• dehidratimin;
• ndryshimet hormonale;
• urinë e zgjatur;
• tërheqjen nga kafeina.

5.2 Dhimbja e kokës në shtatzëni

Një dhimbje e lehtë që përmirësohet me pushim, hidratim dhe ushqyerje mund të mos jetë shqetësuese.

Por një dhimbje e fortë, e re ose e vazhdueshme duhet vlerësuar.

5.3 Lidhja me tensionin e lartë

Dhimbja e fortë e kokës mund të shoqërohet me hipertension dhe çrregullime hipertensive të shtatzënisë.

Shenja të tjera alarmi janë:

• turbullimi i shikimit;
• dritat ose njollat para syve;
• dhimbja në pjesën e sipërme të barkut;
• ënjtja e papritur;
• presioni i lartë i gjakut.

5.4 Kur kërkohet kontroll urgjent?

Kërkohet vlerësim urgjent nëse dhimbja:

• është shumë e fortë;
• shfaqet papritur;
• nuk përmirësohet;
• shoqërohet me turbullim të shikimit;
• shoqërohet me marramendje të rëndë;
• shoqërohet me dhimbje të forta abdominale;
• shoqërohet me ënjtje të papritur.

ËNJTJA E KËMBËVE – SHTATZËNIA – SIMPTOMAT DHE SHENJAT E ALARMIT

Ënjtja e lehtë e këmbëve dhe kyçeve është e zakonshme gjatë shtatzënisë.

6.1 Ënjtja normale gjatë shtatzënisë

Ënjtja mund të jetë më e dukshme:

• në fund të ditës;
• pas qëndrimit të gjatë në këmbë;
• në mot të nxehtë;
• në tremujorin e tretë.

6.2 Pse shfaqet?

Rritja e lëngjeve në organizëm dhe presioni i mitrës mbi enët e gjakut të legenit mund të kontribuojnë në ënjtje.

6.3 Si mund të reduktohet?

Mund të ndihmojnë:

• ngritja e këmbëve;
• lëvizja e rregullt;
• shmangia e qëndrimit të gjatë në një pozicion;
• këpucët e rehatshme;
• hidratimi.

6.4 Kur ënjtja është shenjë alarmi?

Ënjtja duhet vlerësuar nëse:

• shfaqet papritur;
• është shumë e theksuar;
• prek fytyrën dhe duart;
• shoqërohet me dhimbje koke;
• shoqërohet me turbullim të shikimit;
• njëra këmbë është shumë më e enjtur dhe e dhimbshme;
• shoqërohet me vështirësi në frymëmarrje.

Ënjtja e papritur, veçanërisht kur shoqërohet me dhimbje koke ose çrregullime të shikimit, mund të jetë shenjë që kërkon vlerësim për hipertension/preeklampsi.

SEKRECIONET VAGINALE – SHTATZËNIA – SIMPTOMAT DHE SHENJAT E ALARMIT

Sekrecionet vaginale shpesh shtohen gjatë shtatzënisë.

7.1 Sekrecionet normale

Sekrecioni normal zakonisht është:

• i bardhë ose qumështor;
• relativisht i hollë;
• pa erë të fortë;
• pa kruajtje të rëndë.

7.2 Ndryshimet gjatë shtatzënisë

Rritja e qarkullimit të gjakut dhe ndryshimet hormonale ndikojnë në sekrecionet vaginale.

7.3 Shenjat e infeksionit

Duhet kërkuar vlerësim nëse sekrecioni:

• ka erë të fortë ose të pakëndshme;
• bëhet i gjelbër ose i verdhë;
• shoqërohet me kruajtje;
• shoqërohet me djegie;
• shoqërohet me dhimbje gjatë urinimit;
• shoqërohet me dhimbje pelvike.

7.4 Si dallohet sekrecioni nga lëngu amniotik?

Lëngu amniotik mund të jetë më i hollë dhe mund të rrjedhë vazhdimisht ose në mënyrë të papritur.

Nëse gruaja dyshon se po humbet lëng amniotik, nuk duhet të përpiqet ta diagnostikojë vetë. Duhet të kontaktojë menjëherë maternitetin ose mjekun.

URINIMI I SHPESHTË – SHTATZËNIA – SIMPTOMAT DHE SHENJAT E ALARMIT

Urinimi i shpeshtë është një simptomë e zakonshme gjatë shtatzënisë.

8.1 Pse urinon më shpesh gruaja shtatzënë?

Në fillim të shtatzënisë ndikojnë ndryshimet hormonale dhe rritja e qarkullimit të gjakut në veshka.

Më vonë, mitra e rritur ushtron presion mbi fshikëzën.

8.2 Kur është normale?

Nëse urinimi i shpeshtë nuk shoqërohet me dhimbje, djegie, temperaturë ose gjak, shpesh është pjesë e ndryshimeve normale.

8.3 Infeksionet urinare gjatë shtatzënisë

Infeksioni urinar mund të shkaktojë:

• djegie gjatë urinimit;
• nevojë urgjente për të urinuar;
• dhimbje në pjesën e poshtme të barkut;
• urinë me erë të pazakontë;
• gjak në urinë.

Nëse infeksioni përhapet në veshka mund të shfaqen temperaturë dhe dhimbje mesi/shpine.

8.4 Kur duhet kontaktuar mjeku?

Në prani të djegies gjatë urinimit, temperaturës, dhimbjes së shpinës, gjakut në urinë ose gjendjes së përgjithshme të keqe duhet kontaktuar mjeku.

KAPSLLËKU – SHTATZËNIA – SIMPTOMAT DHE SHENJAT E ALARMIT

Kapsllëku është një shqetësim i zakonshëm gjatë shtatzënisë.

9.1 Pse shfaqet?

Hormonet e shtatzënisë mund të ngadalësojnë lëvizjet e zorrëve.

Gjithashtu mund të ndikojnë:

• suplementet e hekurit;
• mungesa e aktivitetit;
• dieta me pak fibra;
• marrja e pamjaftueshme e lëngjeve.

9.2 Si parandalohet?

Ndihmojnë:

• ushqimet e pasura me fibra;
• frutat;
• perimet;
• drithërat integrale;
• bishtajoret;
• uji;
• aktiviteti fizik i përshtatur.

9.3 Ushqimet dhe hidratimi

Rritja graduale e fibrave dhe konsumimi i mjaftueshëm i lëngjeve mund të ndihmojnë në përmirësimin e jashtëqitjes.

9.4 Kur duhet kërkuar ndihmë?

Duhet konsultuar mjeku nëse kapsllëku është i rëndë, zgjat shumë, shoqërohet me dhimbje të forta barku, të vjella ose gjakderdhje rektale.

Nuk duhet përdorur laksativ pa këshillën e profesionistit shëndetësor.

URTHI – SHTATZËNIA – SIMPTOMAT DHE SHENJAT E ALARMIT

Urthi është shumë i zakonshëm gjatë shtatzënisë.

10.1 Pse shfaqet urthi?

Ndryshimet hormonale dhe presioni i mitrës në rritje mund të favorizojnë kthimin e acidit të stomakut drejt ezofagut.

10.2 Ushqimet që mund ta përkeqësojnë

Tek disa gra simptomat përkeqësohen nga:

• ushqimet pikante;
• ushqimet shumë të yndyrshme;
• çokollata;
• kafeina;
• vaktet e mëdha;
• ushqimi para gjumit.

10.3 Si mund të lehtësohet?

Mund të ndihmojnë:

• vakte më të vogla;
• shmangia e shtrirjes menjëherë pas ushqimit;
• ngritja e pjesës së sipërme të trupit gjatë gjumit;
• shmangia e ushqimeve që shkaktojnë simptoma.

10.4 Kur duhet konsultuar mjeku?

Nëse urthi është i fortë, i vazhdueshëm ose nuk përmirësohet me ndryshime të ushqyerjes, duhet diskutuar me mjekun.

Çdo medikament kundër urthit duhet përdorur vetëm pasi të jetë vlerësuar si i përshtatshëm gjatë shtatzënisë.

KUR DHIMBJA E BARKUT NË SHTATZËNI ËSHTË URGJENCË? – SHTATZËNIA – SIMPTOMAT DHE SHENJAT E ALARMIT

Dhimbja e barkut është urgjencë kur është e fortë, e papritur ose shoqërohet me shenja të tjera alarmi.

Kërkohet ndihmë urgjente në rast:

• dhimbjeje shumë të fortë;
• dhimbjeje të vazhdueshme;
• gjakderdhjeje;
• marramendjeje ose të fikëti;
• temperature të lartë;
• të vjellash të pakontrollueshme;
• kontraksionesh të rregullta;
• rrjedhjeje lëngu;
• uljeje të lëvizjeve të fetusit;
• dhimbjeje të fortë në pjesën e sipërme të barkut me dhimbje koke ose çrregullime të shikimit.

Në shtatzëninë e hershme, dhimbja e fortë, sidomos kur është e njëanshme dhe shoqërohet me gjakderdhje ose marramendje, kërkon vlerësim urgjent për të përjashtuar shtatzëninë ektopike.

KUR GJAKDERDHJA NË SHTATZËNI KËRKON URGJENCË? – SHTATZËNIA – SIMPTOMAT DHE SHENJAT E ALARMIT

Çdo gjakderdhje gjatë shtatzënisë duhet komunikuar me profesionistin shëndetësor.

Urgjenca është veçanërisht e rëndësishme kur:

• gjakderdhja është e bollshme;
• ka mpiksje të mëdha;
• ka dhimbje të forta;
• ka kontraksione;
• ka marramendje;
• ka dobësi ose të fikët;
• ka temperaturë;
• ka rrjedhje lëngu;
• ka ulje të lëvizjeve të fetusit.

Në tremujorin e dytë dhe të tretë, gjakderdhja duhet të vlerësohet pa vonesë.

ULJA E LËVIZJEVE TË FETUSIT – SHTATZËNIA – SIMPTOMAT DHE SHENJAT E ALARMIT

Lëvizjet e fetusit janë një nga mënyrat përmes të cilave gruaja mund të vërejë ndryshime në gjendjen e shtatzënisë.

13.1 Kur fillojnë të ndihen lëvizjet?

Shumë gra fillojnë t’i ndiejnë lëvizjet midis javëve 16–24 të shtatzënisë, megjithëse koha ndryshon nga një grua te tjetra.

13.2 Çfarë konsiderohet ndryshim?

Nuk ekziston një numër universal lëvizjesh që duhet të ketë çdo fetus çdo ditë.

Ajo që ka rëndësi është ndryshimi nga modeli i zakonshëm të lëvizjeve të fetusit.

Nëse gruaja vëren se foshnja po lëviz dukshëm më pak ose nuk po lëviz, kjo duhet marrë seriozisht.

13.3 Çfarë duhet bërë?

Nëse ka një ndryshim të dukshëm në lëvizjet e fetusit, duhet kontaktuar menjëherë materniteti ose profesionisti shëndetësor.

Nuk duhet pritur deri ditën tjetër për të parë nëse lëvizjet do të rikthehen.

13.4 Pse nuk duhet pritur?

Ulja ose mungesa e lëvizjeve mund të jetë shenjë se fetusi duhet të vlerësohet.

WHO thekson që ndryshimet në lëvizjet e fetusit kërkojnë vlerësim urgjent dhe se nuk duhet mbështetur vetëm te pajisjet e monitorimit në shtëpi për të kontrolluar rrahjet e zemrës së fetusit.

HUMBJA E LËNGut amniotik PARA LINDJES – SHTATZËNIA – SIMPTOMAT DHE SHENJAT E ALARMIT

14.1 Çfarë është lëngu amniotik?

Lëngu amniotik rrethon fetusin gjatë shtatzënisë dhe ndodhet brenda qeses amniotike.

14.2 Si mund të duket rrjedhja?

Rrjedhja mund të jetë:

• një rrjedhje e papritur;
• një rrjedhje e vazhdueshme;
• një sasi e vogël që vazhdon të dalë.

Mund të jetë e vështirë të dallohet nga sekrecionet vaginale ose urina.

14.3 Çfarë duhet bërë?

Nëse dyshohet për humbje të lëngut amniotik, gruaja duhet të kontaktojë menjëherë maternitetin ose mjekun.

Nuk duhet të presë shfaqjen e kontraksioneve.

14.4 Çfarë është këputja e parakohshme e membranave?

Kur membranat çahen dhe lëngu amniotik rrjedh para fillimit të lindjes, situata kërkon vlerësim obstetrikal.

Nëse ndodh para javës së 37-të, konsiderohet veçanërisht e rëndësishme për vlerësimin e rrezikut të lindjes së parakohshme.

SHENJAT E LINDJES SË PARAKOHSHME – SHTATZËNIA – SIMPTOMAT DHE SHENJAT E ALARMIT

15.1 Çfarë është lindja e parakohshme?

Lindja e parakohshme është lindja që ndodh para përfundimit të 37 javëve të shtatzënisë.

Ajo mund të ndodhë spontanisht ose për arsye mjekësore.

15.2 Shenjat kryesore

Shenjat mund të përfshijnë:

• kontraksione të rregullta;
• dhimbje ose presion në legen;
• dhimbje mesi që nuk largohet;
• dhimbje të ngjashme me menstruacionet;
• ndryshim ose shtim të sekrecioneve;
• rrjedhje lëngu;
• gjakderdhje vaginale.

Kontraksionet e dhimbshme dhe të rregullta para javës së 37-të duhet të vlerësohen.

15.3 Faktorët e rrezikut

Rreziku mund të ndikohet nga:

• shtatzënia multiple;
• infeksionet;
• disa probleme të qafës së mitrës;
• hipertensioni;
• diabeti;
• histori e mëparshme e lindjes së parakohshme;
• disa probleme të placentës.

Megjithatë, lindja e parakohshme mund të ndodhë edhe pa faktorë të njohur rreziku.

15.4 Çfarë duhet bërë?

Nëse një grua para javës së 37-të ka kontraksione të rregullta, rrjedhje lëngu, gjakderdhje ose presion të fortë pelvik, duhet të kontaktojë menjëherë maternitetin.

Nuk duhet të presë që simptomat të bëhen më të forta.

KËSHILLA NGA KLINIKA TRADITA DURRËS

SHTATZËNIA – SIMPTOMAT DHE SHENJAT E ALARMIT – shtatzënisë, është e rëndësishme që gruaja të njohë trupin e saj dhe të mos neglizhojë ndryshimet e papritura.

Këshillat kryesore:

• Mos u frikësoni nga çdo simptomë e lehtë, por mos e neglizhoni një simptomë të fortë ose të re.
• Mbani kontrollet e rregullta të shtatzënisë.
• Matni tensionin e gjakut sipas këshillës së mjekut.
• Mos merrni medikamente pa u konsultuar.
• Mos përdorni antibiotikë, qetësues ose preparate bimore në mënyrë të pakontrolluar.
• Pini mjaftueshëm ujë.
• Ushqehuni në mënyrë të ekuilibruar.
• Lëvizni në mënyrë të përshtatur me shtatzëninë.
• Mos qëndroni gjatë në këmbë nëse kjo përkeqëson ënjtjen ose dhimbjen.
• Vëzhgoni ndryshimet e sekrecioneve vaginale.
• Nëse dyshoni për rrjedhje të lëngut amniotik, kontaktoni menjëherë mjekun.
• Nëse vëreni ulje të lëvizjeve të fetusit, mos prisni deri në ditën tjetër.
• Gjakderdhja gjatë shtatzënisë nuk duhet vetëdiagnostikuar.
• Dhimbja e fortë e barkut kërkon vlerësim.
• Dhimbja e fortë e kokës, veçanërisht me turbullim të shikimit ose ënjtje të papritur, duhet kontrolluar urgjentisht.
• Nëse para javës së 37-të shfaqen kontraksione të rregullta, dhimbje mesi ose presion pelvik, kontaktoni maternitetin.
• Në rast dyshimi, është gjithmonë më e sigurt të kërkohet këshillë profesionale.

FAQ – PYETJE TË SHPESHTA – SHTATZËNIA – SIMPTOMAT DHE SHENJAT E ALARMIT

1. A janë normale të përzierat gjatë shtatzënisë?

Po. Të përzierat janë shumë të zakonshme, sidomos në tremujorin e parë.

Megjithatë, nëse gruaja nuk arrin të mbajë ushqime ose lëngje, urinon shumë pak, humbet peshë ose ndihet shumë e dobët, duhet të kontaktojë mjekun.

2. Kur të vjellat gjatë shtatzënisë bëhen urgjencë?

Kur janë të shpeshta dhe gruaja nuk mund të pijë lëngje ose të ushqehet, ka shenja dehidratimi, marramendje, dobësi të madhe ose humbje peshe.

Këto mund të jenë shenja të një forme të rëndë të të vjellave të shtatzënisë dhe kërkojnë vlerësim mjekësor.

3. A është normale të kem dhimbje barku gjatë shtatzënisë?

Dhimbje të lehta dhe të përkohshme mund të shfaqen për shkak të ndryshimeve normale të shtatzënisë.

Por dhimbja e fortë, e vazhdueshme, njëanësore ose e shoqëruar me gjakderdhje, temperaturë, marramendje, kontraksione ose rrjedhje lëngu kërkon vlerësim.

4. A është normale gjakderdhja gjatë shtatzënisë?

Gjakderdhja nuk duhet konsideruar automatikisht normale.

Edhe kur shkaku mund të jetë relativisht i padëmshëm, duhet komunikuar me mjekun për të përcaktuar nëse nevojitet kontroll.

Gjakderdhja e bollshme ose e shoqëruar me dhimbje të forta është urgjencë.

5. Çfarë do të thotë nëse kam dhimbje mesi gjatë shtatzënisë?

Dhimbja e lehtë e mesit është e zakonshme për shkak të ndryshimeve në trup dhe shtimit të ngarkesës mbi shpinë.

Por dhimbja e fortë e mesit, veçanërisht nëse shoqërohet me temperaturë, dhimbje barku, kontraksione ose rrjedhje lëngu, duhet kontrolluar.

6. Kur dhimbja e kokës në shtatzëni është shqetësuese?

Dhimbja e fortë, e papritur ose e vazhdueshme duhet vlerësuar.

Është veçanërisht e rëndësishme nëse shoqërohet me:

• turbullim të shikimit;
• drita ose njolla para syve;
• ënjtje të papritur;
• dhimbje në pjesën e sipërme të barkut;
• presion të lartë të gjakut.

7. A është normale ënjtja e këmbëve gjatë shtatzënisë?

Ënjtja e lehtë e të dyja këmbëve, veçanërisht në fund të ditës, është e zakonshme.

Por ënjtja e papritur e fytyrës ose duarve, ose ënjtja e njëanshme e këmbës me dhimbje, duhet vlerësuar.

8. Si mund ta kuptoj nëse sekrecionet vaginale janë normale?

Sekrecionet normale zakonisht janë të bardha ose qumështore dhe nuk kanë erë të fortë.

Nëse ka erë të pakëndshme, ngjyrë të pazakontë, kruajtje, djegie ose dhimbje, mund të ketë infeksion dhe duhet bërë kontroll.

9. Si ta kuptoj nëse po humbas lëngun amniotik?

Lëngu amniotik mund të rrjedhë papritur ose gradualisht dhe mund të jetë i vështirë për t’u dalluar nga urina apo sekrecionet.

Nëse dyshoni se membranat janë çarë, duhet të kontaktoni maternitetin ose mjekun për vlerësim.

10. A është normale të urinoj shumë shpesh gjatë shtatzënisë?

Po. Urinimi i shpeshtë është i zakonshëm.

Por nëse shoqërohet me djegie, dhimbje, temperaturë, gjak në urinë ose dhimbje mesi, duhet kontrolluar për infeksion urinar.

11. A është i rrezikshëm kapsllëku gjatë shtatzënisë?

Në shumicën e rasteve kapsllëku nuk është i rrezikshëm, por mund të jetë shumë shqetësues.

Uji, fibrat dhe aktiviteti fizik i përshtatur mund të ndihmojnë.

Në rast kapsllëku të rëndë ose dhimbjeje të fortë duhet kontaktuar mjeku.

12. Çfarë mund të bëj për urthin gjatë shtatzënisë?

Mund të ndihmojë:

• ngrënia e vakteve më të vogla;
• shmangia e ushqimeve që shkaktojnë urth;
• mosshtrirja menjëherë pas ushqimit;
• ngritja e pjesës së sipërme të trupit gjatë gjumit.

Nëse simptomat janë të forta ose të vazhdueshme, duhet diskutuar me mjekun.

13. Kur dhimbja e barkut është urgjencë?

Kur është shumë e fortë, e vazhdueshme ose shoqërohet me gjakderdhje, temperaturë, marramendje, të fikët, kontraksione, rrjedhje lëngu ose ulje të lëvizjeve të fetusit.

Në këto raste nuk duhet pritur në shtëpi.

14. Kur gjakderdhja kërkon urgjencë?

Sidomos kur është e bollshme, shoqërohet me dhimbje të forta, marramendje, dobësi, të fikët, kontraksione ose ulje të lëvizjeve të fetusit.

Në tremujorin e dytë dhe të tretë, çdo gjakderdhje duhet vlerësuar pa vonesë.

15. Çfarë duhet të bëj nëse foshnja lëviz më pak se zakonisht?

Duhet të kontaktoni menjëherë maternitetin ose profesionistin shëndetësor.

Mos prisni deri ditën tjetër dhe mos u mbështetni vetëm te një pajisje shtëpiake për të dëgjuar rrahjet e zemrës së fetusit.

Një ndryshim i dukshëm në modelin e zakonshëm të lëvizjeve duhet vlerësuar.

16. Çfarë duhet të bëj nëse më rrjedh lëng nga vagina?

Nëse dyshoni se është lëng amniotik, kontaktoni menjëherë maternitetin ose mjekun.

Mos prisni që të fillojnë kontraksionet.

17. Cilat janë shenjat e lindjes së parakohshme?

Shenjat mund të përfshijnë:

• kontraksione të rregullta;
• dhimbje të ngjashme me menstruacionet;
• dhimbje mesi;
• presion në legen;
• ndryshim të sekrecioneve;
• rrjedhje lëngu;
• gjakderdhje.

Nëse këto ndodhin para javës së 37-të, kërkohet vlerësim i menjëhershëm.

18. A mund të kem kontraksione të lehta pa qenë në lindje?

Po. Në fazat e avancuara të shtatzënisë mund të shfaqen kontraksione të parregullta.

Megjithatë, kontraksionet që bëhen gjithnjë e më të rregullta, më të forta dhe më të shpeshta duhet të vlerësohen, veçanërisht para javës së 37-të.

19. A është normale të kem ënjtje vetëm në njërën këmbë?

Ënjtja e njëanshme, sidomos nëse shoqërohet me dhimbje, skuqje ose ngrohtësi të këmbës, nuk duhet neglizhuar.

Duhet të kërkohet vlerësim mjekësor për të përjashtuar një problem vaskular, përfshirë trombozën.

Nëse shoqërohet me dhimbje gjoksi ose vështirësi në frymëmarrje, kërkohet ndihmë urgjente.

20. A duhet të pres nëse nuk jam e sigurt nëse një simptomë është serioze?

Jo.

Gjatë shtatzënisë, nëse një simptomë është e re, e fortë, e papritur ose ndryshe nga ajo që gruaja ka përjetuar më parë, është më e sigurt të kontaktohet mjeku.

Veçanërisht nuk duhet pritur në rast të:

• gjakderdhjes;
• dhimbjes së fortë të barkut;
• dhimbjes së fortë të kokës;
• turbullimit të shikimit;
• uljes së lëvizjeve të fetusit;
• rrjedhjes së lëngut;
• vështirësisë në frymëmarrje;
• kontraksioneve para javës së 37-të.

PËRFUNDIM

Shtatzënia shoqërohet me shumë ndryshime dhe jo çdo simptomë duhet të shkaktojë frikë. Të përzierat, urinimi i shpeshtë, kapsllëku, urthi, dhimbja e lehtë e shpinës dhe ënjtja e lehtë e këmbëve mund të jenë pjesë e ndryshimeve normale të shtatzënisë.

Megjithatë, është shumë e rëndësishme të njihen shenjat që kërkojnë vlerësim mjekësor.

Gjakderdhja vaginale, dhimbja e fortë abdominale, dhimbja e fortë e kokës me çrregullime të shikimit, ënjtja e papritur, temperatura e lartë, vështirësia në frymëmarrje, ulja e lëvizjeve të fetusit, rrjedhja e lëngut amniotik dhe shenjat e lindjes së parakohshme nuk duhet të neglizhohen.

Kujdesi antenatal i rregullt është thelbësor për monitorimin e shëndetit të nënës dhe fetusit dhe për identifikimin në kohë të komplikacioneve. WHO e përfshin vlerësimin e nënës dhe fetusit, parandalimin, edukimin shëndetësor dhe menaxhimin e simptomave të zakonshme si pjesë të kujdesit antenatal.

Një nga parimet më të rëndësishme është: nëse diçka duket ndryshe nga normalja ose simptomat po përkeqësohen, mos prisni – kërkoni këshillë profesionale.

LITERATURA

1. World Health Organization (WHO). WHO recommendations on antenatal care for a positive pregnancy experience.
2. World Health Organization (WHO). Getting the health services you need during pregnancy.
3. World Health Organization (WHO). Keeping well during pregnancy and after childbirth.
4. World Health Organization (WHO). Danger Signs in Pregnancy.
5. World Health Organization (WHO). Managing complications in pregnancy and childbirth.
6. World Health Organization (WHO). Preterm birth – Fact Sheet.
7. World Health Organization (WHO). Maternal and fetal assessment during antenatal care.
8. WHO. Antenatal care guidelines and recommendations for maternal and fetal health.

SHËNIM I RËNDËSISHËM

Ky artikull ka karakter informues dhe edukues. Informacioni nuk zëvendëson konsultën, ekzaminimin fizik, analizat, ekografinë ose vlerësimin e obstetër-gjinekologut. Në rast të një shenje alarmi, gruaja shtatzënë duhet të kërkojë ndihmë mjekësore pa vonesë.

informacion profesional merrni ne ACOG