Çfarë është gonorreja? Shkaktari, transmetimi, faktorët e rrezikut dhe zhvillimi i infeksionit
Çfarë është gonorreja? Gonorreja është një nga infeksionet seksualisht të transmetueshme (IST) më të zakonshme dhe më të rëndësishme në praktikën gjinekologjike. Ajo shkaktohet nga bakteri Neisseria gonorrhoeae, i njohur edhe si gonokoku. Ky bakter infekton kryesisht mukozat e traktit gjenital, por mund të prekë edhe rektumin, faringun dhe sytë.
Çfarë është gonorreja? Tek gratë, gonorreja është veçanërisht shqetësuese sepse në shumë raste zhvillohet pa simptoma ose me simptoma të lehta, duke vonuar diagnostikimin. Nëse nuk trajtohet në kohë, infeksioni mund të përhapet në organet e sipërme të sistemit riprodhues dhe të shkaktojë komplikacione serioze si sëmundja inflamatore pelvike (PID), infertiliteti, shtatzënia ektopike dhe dhimbja kronike pelvike.
Për këtë arsye, diagnostikimi i hershëm, trajtimi korrekt dhe edukimi për shëndetin seksual janë thelbësorë për mbrojtjen e shëndetit riprodhues të gruas.
Çfarë është Neisseria gonorrhoeae?
Çfarë është gonorreja? Shkaktari i gonorrese – Neisseria gonorrhoeae është një bakter Gram-negativ, me formë karakteristike diplokoku, që jeton dhe shumëzohet në mukozat e organizmit të njeriut.
Ai infekton më shpesh:
● qafën e mitrës (cerviksin);
● uretrën;
● rektumin;
● faringun;
● konjuktivën e syrit.
Bakteri ngjitet në qelizat epiteliale të mukozave dhe shkakton inflamacion, duke dëmtuar indet lokale. Në mungesë të trajtimit, infeksioni mund të përhapet në organet e sipërme të legenit.
Sa e shpeshtë është gonorreja?
Gonorreja është një nga infeksionet bakteriale seksualisht të transmetueshme më të zakonshme në nivel botëror.
Karakteristikat epidemiologjike përfshijnë:
● miliona raste të reja çdo vit;
● incidencë më të lartë tek të rinjtë seksualisht aktivë;
● rrezik më të madh tek personat me partnerë të shumtë seksualë;
● bashkëshoqërim të shpeshtë me infeksione të tjera seksualisht të transmetueshme, veçanërisht klamidian.
Një shqetësim i madh global është rritja e rezistencës së gonokokut ndaj antibiotikëve, gjë që e bën edhe më të rëndësishëm diagnostikimin dhe trajtimin sipas udhëzimeve të përditësuara.
Si transmetohet gonorreja?
Gonorreja transmetohet kryesisht përmes:
● marrëdhënieve seksuale vaginale;
● marrëdhënieve seksuale anale;
● marrëdhënieve seksuale orale me një partner të infektuar.
Një grua shtatzënë e infektuar mund ta transmetojë bakterin tek foshnja gjatë lindjes vaginale.
Transmetimi ndodh përmes kontaktit të drejtpërdrejtë me sekrecionet e infektuara të mukozave.
A transmetohet nga tualeti publik?
Jo.
Gonorreja nuk transmetohet nga:
● tualetet publike;
● pishinat;
● vaskat;
● peshqirët;
● çarçafët;
● përqafimet;
● puthjet e zakonshme;
● përdorimi i përbashkët i enëve.
Bakteri mbijeton shumë pak jashtë trupit të njeriut dhe kërkon kontakt të drejtpërdrejtë me mukozat për t’u transmetuar.
Si zhvillohet infeksioni?
Pas ekspozimit ndaj bakterit, Neisseria gonorrhoeae ngjitet në qelizat e mukozës së qafës së mitrës ose uretrës.
Procesi zhvillohet në disa faza:
1. Bakteri lidhet me qelizat epiteliale.
2. Depërton në mukozë dhe fillon të shumëzohet.
3. Aktivizon përgjigjen inflamatore të organizmit.
4. Shfaqen sekrecione dhe inflamacion lokal.
5. Në mungesë të trajtimit, infeksioni mund të përhapet drejt mitrës dhe tubave fallopiane.
Në raste të rralla, bakteri mund të kalojë në qarkullimin e gjakut dhe të shkaktojë infeksion të përhapur (gonorre e diseminuar).
Periudha e inkubacionit
Periudha e inkubacionit është zakonisht:
2–14 ditë pas kontaktit seksual me një partner të infektuar.
Megjithatë, shumë gra mund të mbeten pa simptoma edhe pas kësaj periudhe.
Faktorët e rrezikut
Rreziku për t’u infektuar me gonorre rritet në prani të:
● marrëdhënieve seksuale pa prezervativ;
● partnerëve seksualë të shumtë;
● partnerit të ri seksual;
● historisë së mëparshme të infeksioneve seksualisht të transmetueshme;
● moshës së re seksualisht aktive;
● mungesës së kontrolleve periodike.
Prania e klamidias ose infeksioneve të tjera seksualisht të transmetueshme rrit gjithashtu rrezikun për gonorre.
Kush preket më shpesh?
Gonorreja mund të prekë çdo person seksualisht aktiv, por është më e zakonshme tek:
● gratë nën moshën 25 vjeç;
● adoleshentet seksualisht aktive;
● gratë me partnerë të shumtë seksualë;
● gratë që nuk përdorin rregullisht prezervativ;
● partnerët seksualë të personave të diagnostikuar me gonorre.
Organet që mund të preken tek femrat
Infeksioni mund të prekë:
● qafën e mitrës (cervicit);
● uretrën (uretrit);
● mitrën (endometrit);
● tubat fallopiane (salpingit);
● vezoret, në kuadër të sëmundjes inflamatore pelvike;
● rektumin;
● faringun;
● sytë, në raste të rralla.
Në mungesë të trajtimit, dëmtimi i tubave fallopiane mund të ketë pasoja afatgjata në fertilitet.
Gonorreja dhe infeksionet e tjera seksualisht të transmetueshme
Gonorreja shpesh diagnostikohet njëkohësisht me:
● klamidian;
● trikomoniazën;
● sifilizin;
● HIV;
● Mycoplasma genitalium.
Për këtë arsye, kur diagnostikohet gonorreja, mjeku mund të rekomandojë analiza edhe për infeksione të tjera seksualisht të transmetueshme.
A krijon imunitet?
Jo.
Kalimi i gonorresë nuk krijon imunitet. Një grua mund të infektohet përsëri nëse ekspozohet ndaj një partneri të infektuar.
Prandaj, trajtimi i partnerit seksual dhe përdorimi i masave parandaluese janë pjesë thelbësore e menaxhimit të kësaj sëmundjeje.
Pse është e rëndësishme diagnoza e hershme?
Gonorreja mund të kalojë pa simptoma për një kohë të gjatë, ndërkohë që vazhdon të shkaktojë inflamacion dhe dëmtim të traktit riprodhues.
Diagnostikimi dhe trajtimi i hershëm:
● parandalojnë përhapjen e infeksionit;
● ulin rrezikun e sëmundjes inflamatore pelvike;
● mbrojnë fertilitetin;
● zvogëlojnë rrezikun e shtatzënisë ektopike;
● reduktojnë transmetimin tek partnerët seksualë.
A mund të jetë gonorreja pa simptoma?
Po.
Vlerësohet se shumë gra me gonorre nuk kanë simptoma, veçanërisht në fazat e hershme të infeksionit.
Megjithatë, edhe pa simptoma, ato:
● mund ta transmetojnë infeksionin tek partneri seksual;
● mund të zhvillojnë komplikacione serioze;
● mund të kenë dëmtime të traktit riprodhues pa e kuptuar.
Për këtë arsye, testimi është shumë i rëndësishëm tek gratë me faktorë rreziku.
Çfarë është gonorreja? Shenjat dhe simptomat
Kur simptomat janë të pranishme, ato mund të përfshijnë:
● sekrecione vaginale të shtuara;
● sekrecione të verdha ose jeshile;
● sekrecione me përmbajtje purulente;
● djegie gjatë urinimit;
● urinim të shpeshtë;
● dhimbje në fund të barkut;
● dhimbje gjatë marrëdhënieve seksuale;
● gjakosje pas marrëdhënieve seksuale;
● gjakosje ndërmjet cikleve menstruale;
● ndjesi presioni ose parehatie në legen.
Simptomat ndryshojnë nga një paciente tek tjetra dhe nuk janë gjithmonë karakteristike.
Si janë sekrecionet në gonorre?
Sekrecionet mund të jenë:
● të verdha;
● jeshile;
● mukopurulente;
● më të shumta se zakonisht;
● ndonjëherë me erë jo specifike.
Megjithatë, mungesa e sekrecioneve nuk e përjashton diagnozën.
Shenjat gjatë ekzaminimit gjinekologjik
Gjatë vizitës, gjinekologu mund të vërejë:
● cervicit (inflamacion të qafës së mitrës);
● skuqje të cerviksit;
● sekrecione purulente nga kanali i qafës së mitrës;
● gjakosje të lehtë gjatë prekjes së cerviksit;
● ndjeshmëri gjatë ekzaminimit bimanual.
Në rastet më të avancuara mund të evidentohen shenja të sëmundjes inflamatore pelvike (PID).
Çfarë është gonorreja? Si diagnostikohet?
Diagnoza vendoset duke kombinuar:
● historinë klinike;
● ekzaminimin gjinekologjik;
● analizat laboratorike.
Simptomat e vetme nuk mjaftojnë për të vendosur diagnozën.
Historia mjekësore
Mjeku pyet për:
● simptomat;
● kohën e fillimit të tyre;
● partnerët seksualë;
● përdorimin e prezervativit;
● infeksione të mëparshme seksualisht të transmetueshme;
● shtatzëninë;
● trajtime të mëparshme.
Testi NAAT
NAAT (Nucleic Acid Amplification Test) është metoda më e ndjeshme dhe më specifike për diagnostikimin e gonorresë.
Mostrat mund të merren nga:
● tampon vaginal;
● tampon cervikal;
● urinë;
● tampon rektal;
● tampon faringeal, kur ka ekspozim oral.
Ky test mund të zbulojë edhe infeksionet pa simptoma.
Kultura bakteriale
Kultura përdoret në raste të veçanta, sidomos kur:
● dyshohet rezistencë ndaj antibiotikëve;
● trajtimi nuk ka dhënë rezultat;
● nevojitet testimi i ndjeshmërisë ndaj antibiotikëve.
Kjo është e rëndësishme për shkak të rritjes së rezistencës së Neisseria gonorrhoeae ndaj disa antibiotikëve.
Çfarë është gonorreja? Diagnoza diferenciale
Gonorreja duhet të diferencohet nga:
Klamidia
Shpesh bashkëekziston me gonorren.
Karakterizohet nga:
● cervicit;
● uretrit;
● simptoma më të lehta.
Trikomoniaza
Karakterizohet nga:
● sekrecione të verdha ose jeshile;
● kruajtje;
● djegie;
● inflamacion vaginal.
Vaginoza bakteriale
Karakterizohet nga:
● sekrecione gri;
● erë karakteristike “si peshk”;
● mungesë e inflamacionit të rëndë të cerviksit.
Kandidoza vaginale
Karakterizohet nga:
● kruajtje intensive;
● sekrecione të bardha si gjizë;
● skuqje të vulvës.
Çfarë është gonorreja? Trajtimi i gonorresë
Gonorreja trajtohet me antibiotikë, sipas udhëzimeve më të fundit ndërkombëtare dhe në varësi të lokalizimit të infeksionit.
Mjeku përcakton:
● antibiotikun më të përshtatshëm;
● dozën;
● mënyrën e administrimit;
● nevojën për trajtim shtesë nëse dyshohet edhe klamidia.
Është shumë e rëndësishme:
● të mos përdoren antibiotikë pa recetë;
● të mos ndërpritet trajtimi para kohe;
● të ndiqen të gjitha udhëzimet e mjekut.
Trajtimi i partnerit seksual
Partneri seksual duhet të trajtohet, edhe nëse nuk ka simptoma.
Kjo ndihmon në:
● parandalimin e riinfektimit;
● ndërprerjen e zinxhirit të transmetimit;
● rritjen e suksesit të trajtimit.
Gjatë trajtimit rekomandohet shmangia e marrëdhënieve seksuale deri në përfundimin e trajtimit për të dy partnerët.
Gonorreja në shtatzëni
Gjatë shtatzënisë, gonorreja duhet të diagnostikohet dhe trajtohet sa më shpejt.
Në mungesë të trajtimit, mund të rrisë rrezikun për:
● këputje të parakohshme të membranave;
● lindje të parakohshme;
● infeksione pas lindjes.
Foshnja mund të infektohet gjatë lindjes vaginale dhe të zhvillojë:
● konjuktivit neonatal;
● infeksione të tjera serioze, nëse nuk trajtohet në kohë.
Komplikacionet
Nëse nuk trajtohet, gonorreja mund të shkaktojë pasoja serioze.
Sëmundja inflamatore pelvike (PID)
Infeksioni mund të përhapet në:
● mitër;
● tubat fallopiane;
● vezore.
PID është komplikacioni më i zakonshëm dhe më i rëndësishëm tek gratë.
Infertiliteti
Inflamacioni kronik mund të shkaktojë:
● ngjitje (adherenca);
● bllokim të tubave fallopiane;
● infertilitet tubar.
Shtatzënia ektopike
Dëmtimi i tubave rrit rrezikun e implantimit të embrionit jashtë mitrës.
Shtatzënia ektopike është një urgjencë mjekësore që kërkon trajtim të menjëhershëm.
Dhimbja kronike pelvike
Inflamacioni i përsëritur mund të shkaktojë:
● dhimbje të vazhdueshme në legen;
● ulje të cilësisë së jetës;
● vështirësi në aktivitetet e përditshme.
Çfarë është gonorreja e diseminuar
Në raste të rralla, bakteri mund të përhapet në gjak dhe të shkaktojë:
● temperaturë;
● skuqje të lëkurës;
● dhimbje kyçesh;
● artrit;
● infeksione të organeve të tjera.
Kjo formë kërkon trajtim urgjent spitalor.
Riinfektimi
Edhe pas një trajtimi të suksesshëm, një grua mund të infektohet përsëri.
Rreziku rritet nëse:
● partneri nuk është trajtuar;
● rifillohen marrëdhëniet seksuale shumë shpejt;
● nuk përdoret prezervativi;
● ka partnerë të rinj seksualë.
Për këtë arsye, mjeku mund të rekomandojë ritestim rreth 3 muaj pas trajtimit, veçanërisht tek personat me rrezik të lartë.
Kur duhet të konsultoheni menjëherë me gjinekologun?
Duhet të kërkoni ndihmë mjekësore nëse:
● keni sekrecione purulente ose të pazakonta;
● ndjeni djegie gjatë urinimit;
● keni dhimbje të forta pelvike;
● keni gjakosje pas marrëdhënieve seksuale;
● jeni shtatzënë dhe dyshoni për infeksion;
● partneri juaj është diagnostikuar me gonorre ose një IST tjetër.
Si mund të parandalohet gonorreja?
Nuk ekziston një vaksinë kundër Neisseria gonorrhoeae, ndaj masat parandaluese janë shumë të rëndësishme.
Rekomandohet:
● përdorimi korrekt dhe i vazhdueshëm i prezervativit;
● kufizimi i numrit të partnerëve seksualë;
● marrëdhënie seksuale reciprokisht monogame me një partner të testuar;
● kryerja e analizave para fillimit të një marrëdhënieje të re seksuale;
● trajtimi i menjëhershëm në rast diagnoze;
● trajtimi i partnerit seksual.
Këto masa reduktojnë ndjeshëm rrezikun e infektimit dhe të riinfektimit.
Rëndësia e testimit
Për shkak se gonorreja shpesh nuk shkakton simptoma, testimi laboratorik është mënyra më e besueshme për ta zbuluar.
Testimi rekomandohet për:
● gratë seksualisht aktive me faktorë rreziku;
● gratë me partner të ri seksual;
● gratë me më shumë se një partner seksual;
● gratë që kanë pasur marrëdhënie seksuale të pambrojtura;
● gratë shtatzëna me faktorë rreziku;
● partnerët seksualë të personave të diagnostikuar me gonorre.
Diagnostikimi i hershëm ndihmon në parandalimin e komplikacioneve afatgjata.
Marrëdhëniet seksuale gjatë trajtimit
Nëse diagnostikoheni me gonorre:
● shmangni marrëdhëniet seksuale gjatë trajtimit;
● rifilloni aktivitetin seksual vetëm pasi trajtimi të ketë përfunduar sipas rekomandimit të mjekut;
● sigurohuni që edhe partneri seksual të ketë përfunduar trajtimin.
Kjo ul ndjeshëm rrezikun e riinfektimit dhe transmetimit të infeksionit.
Pse ndodh riinfektimi?
Riinfektimi është një nga arsyet më të zakonshme të rikthimit të gonorresë.
Ai ndodh kur:
● partneri seksual nuk është trajtuar;
● rifillohen marrëdhëniet seksuale para përfundimit të trajtimit;
● ka kontakt seksual me një partner të infektuar;
● nuk përdoret prezervativi.
Për këtë arsye, trajtimi duhet të përfshijë gjithmonë edhe partnerin seksual.
Ritestimi pas trajtimit
Pas trajtimit, mjeku mund të rekomandojë ritestim rreth 3 muaj më vonë, veçanërisht tek gratë me rrezik të lartë për riinfektim.
Ritestimi ndihmon në:
● identifikimin e riinfeksionit;
● parandalimin e komplikacioneve;
● mbrojtjen e fertilitetit.
Çfarë është gonorreja? Gonorreja dhe fertiliteti
Një nga pasojat më serioze të gonorresë së patrajtuar është dëmtimi i fertilitetit.
Infeksioni mund të shkaktojë:
● inflamacion të tubave fallopiane;
● formim të adherencave (ngjitjeve);
● bllokim të tubave;
● infertilitet tubar.
Megjithatë, nëse diagnostikohet dhe trajtohet në kohë, rreziku i këtyre komplikacioneve ulet ndjeshëm.
Gonorreja dhe shtatzënia
Një grua me gonorre mund të mbetet shtatzënë, por infeksioni duhet të trajtohet përpara ose gjatë shtatzënisë sipas rekomandimit të mjekut.
Në mungesë të trajtimit mund të rritet rreziku për:
● lindje të parakohshme;
● këputje të parakohshme të membranave;
● infeksione pas lindjes;
● infektim të foshnjës gjatë lindjes.
Prandaj, diagnostikimi dhe trajtimi në kohë janë shumë të rëndësishëm.
Gonorreja dhe infeksionet e tjera seksualisht të transmetueshme
Personat me gonorre kanë rrezik më të lartë të kenë edhe:
● klamidia;
● HIV;
● sifiliz;
● trikomoniazë;
● infeksione të tjera seksualisht të transmetueshme.
Për këtë arsye, mjeku shpesh rekomandon analiza shtesë për IST të tjera.
Higjiena intime
Higjiena e mirë intime ndihmon në mirëqenien e përgjithshme të zonës gjenitale, por nuk parandalon gonorrenë.
Rekomandohet:
● larja e përditshme me ujë të vakët ose produkte të buta;
● shmangia e larjeve të brendshme vaginale (douching), të cilat mund të ndryshojnë florën normale vaginale;
● përdorimi i të brendshmeve prej pambuku;
● mbajtja e zonës intime të pastër dhe të thatë.
Mite dhe fakte
Miti 1: Nëse nuk kam simptoma, nuk kam gonorre.
Fakt: Shumë gra me gonorre nuk kanë simptoma, por mund ta transmetojnë infeksionin dhe të zhvillojnë komplikacione.
Miti 2: Gonorreja transmetohet nga tualeti publik.
Fakt: Jo. Gonorreja transmetohet kryesisht përmes kontaktit seksual.
Miti 3: Gonorreja prek vetëm gratë.
Fakt: Edhe burrat mund të infektohen dhe ta transmetojnë bakterin, shpesh pa simptoma.
Miti 4: Pas trajtimit nuk mund të infektohem më.
Fakt: Nuk krijohet imunitet. Riinfektimi është i mundur nëse ekspozoheni përsëri ndaj bakterit.
Miti 5: Higjiena intime e mirë mbron nga gonorreja.
Fakt: Higjiena është e rëndësishme, por nuk parandalon një infeksion seksualisht të transmetueshëm.
Miti 6: Vetëm personat me shumë partnerë seksualë preken nga gonorreja.
Fakt: Edhe një marrëdhënie e vetme seksuale me një partner të infektuar mund të jetë e mjaftueshme për transmetimin e infeksionit.
Kur duhet të vizitoheni tek gjinekologu?
Duhet të konsultoheni me gjinekologun nëse:
● keni sekrecione vaginale të pazakonta;
● ndjeni djegie gjatë urinimit;
● keni gjakosje pas marrëdhënieve seksuale;
● keni dhimbje në fund të barkut;
● partneri juaj është diagnostikuar me gonorre ose një IST tjetër;
● planifikoni një shtatzëni dhe keni faktorë rreziku;
● keni pasur marrëdhënie seksuale të pambrojtura me një partner të ri.
Vizita dhe analizat në kohë ndihmojnë në zbulimin e hershëm të infeksionit dhe parandalimin e komplikacioneve.
Këshilla nga Klinika Tradita
Në Klinikën Tradita, klinike gjinekologjike ne Durres, trajtimi i gonorresë nuk kufizohet vetëm në eliminimin e infeksionit. Qëllimi është diagnostikimi i hershëm, trajtimi i plotë i pacientes dhe partnerit seksual, parandalimi i komplikacioneve dhe ruajtja e shëndetit riprodhues të gruas. Ndjekja e rekomandimeve mjekësore është thelbësore për të shmangur riinfektimin dhe pasojat afatgjata.
1. Mos i neglizhoni simptomat
Sekrecionet vaginale të pazakonta, djegia gjatë urinimit, gjakosja pas marrëdhënieve seksuale ose dhimbja në fund të barkut nuk duhet të injorohen. Edhe nëse simptomat janë të lehta, ato mund të jenë shenjë e një infeksioni seksualisht të transmetueshëm.
2. Mos u vetëmjekoni
Mos merrni antibiotikë pa u konsultuar me mjekun. Përdorimi i gabuar i antibiotikëve mund të mos eliminojë infeksionin dhe të favorizojë zhvillimin e rezistencës bakteriale, e cila është një problem gjithnjë e më i madh në trajtimin e gonorresë.
3. Kryeni analizat e nevojshme
Diagnoza e saktë vendoset vetëm me analiza laboratorike. Testi NAAT është metoda më e ndjeshme për diagnostikimin e gonorresë dhe mund të zbulojë infeksionin edhe tek gratë pa simptoma.
4. Trajtoni edhe partnerin seksual
Partneri seksual duhet të trajtohet edhe nëse ndihet mirë dhe nuk ka simptoma.
Kjo ndihmon në:
● ndërprerjen e zinxhirit të transmetimit;
● shmangien e riinfektimit;
● rritjen e suksesit të trajtimit.
5. Shmangni marrëdhëniet seksuale gjatë trajtimit
Rekomandohet të mos kryhen marrëdhënie seksuale derisa trajtimi të ketë përfunduar dhe mjeku të konfirmojë se është e sigurt të rifillohet aktiviteti seksual.
6. Kryeni ritestim sipas rekomandimit të mjekut
Edhe pas trajtimit, mund të nevojitet ritestim, veçanërisht tek personat me rrezik të lartë për riinfektim. Kjo ndihmon në zbulimin e hershëm të një infeksioni të ri.
7. Kujdes gjatë shtatzënisë
Nëse jeni shtatzënë ose planifikoni një shtatzëni, njoftoni gjinekologun nëse dyshoni për një infeksion seksualisht të transmetueshëm. Trajtimi në kohë mbron shëndetin e nënës dhe ul rrezikun e komplikacioneve për foshnjën.
8. Përdorni prezervativ
Përdorimi korrekt i prezervativit në çdo marrëdhënie seksuale është një nga mënyrat më efektive për të ulur rrezikun e gonorresë dhe infeksioneve të tjera seksualisht të transmetueshme.
9. Kryeni kontrolle gjinekologjike periodike
Kontrollet e rregullta janë të rëndësishme, veçanërisht për gratë seksualisht aktive me faktorë rreziku. Zbulimi i hershëm i infeksionit ndihmon në parandalimin e dëmtimeve të traktit riprodhues.
10. Kujdesuni për shëndetin tuaj seksual
Komunikoni hapur me partnerin për shëndetin seksual, mos hezitoni të kërkoni testim kur është e nevojshme dhe ndiqni këshillat e mjekut. Edukimi dhe parandalimi janë armët më të mira kundër infeksioneve seksualisht të transmetueshme.
Pyetjet më të shpeshta (FAQ)
1. Çfarë është gonorreja?
Gonorreja është një infeksion seksualisht i transmetueshëm që shkaktohet nga bakteri Neisseria gonorrhoeae.
2. A mund të mos kem simptoma?
Po. Shumë gra me gonorre nuk kanë simptoma, por mund ta transmetojnë infeksionin dhe të zhvillojnë komplikacione.
3. A është gonorreja e shërueshme?
Po. Me diagnostikim të hershëm dhe trajtim të duhur, shumica e rasteve shërohen plotësisht.
4. A duhet të trajtohet partneri seksual?
Po. Trajtimi i partnerit është i domosdoshëm për të parandaluar riinfektimin.
5. A mund të kem marrëdhënie seksuale gjatë trajtimit?
Jo. Duhet të shmangen marrëdhëniet seksuale deri në përfundimin e trajtimit për të dy partnerët.
6. A mund të infektohem përsëri?
Po. Gonorreja nuk krijon imunitet dhe riinfektimi është i mundur.
7. A ndikon gonorreja në fertilitet?
Po. Nëse nuk trajtohet, mund të shkaktojë dëmtim të tubave fallopiane dhe infertilitet.
8. A mund të shkaktojë shtatzëni jashtë mitre?
Po. Dëmtimi i tubave fallopiane rrit rrezikun e shtatzënisë ektopike.
9. A transmetohet nga tualeti publik?
Jo. Gonorreja transmetohet pothuajse gjithmonë përmes kontaktit seksual.
10. A mund të prekë foshnjën gjatë lindjes?
Po. Një nënë e infektuar mund ta transmetojë bakterin tek foshnja gjatë lindjes vaginale, duke shkaktuar më shpesh infeksion të syve (konjuktivit neonatal).
11. Cili është testi më i saktë për diagnostikim?
Testi NAAT (Nucleic Acid Amplification Test) konsiderohet metoda më e ndjeshme dhe më specifike për diagnostikimin e gonorresë.
12. Pse duhet të bëj analiza edhe për IST të tjera?
Sepse gonorreja shpesh shoqërohet me klamidia, HIV, sifiliz dhe infeksione të tjera seksualisht të transmetueshme.
13. Pse simptomat u rikthyen?
Kjo mund të ndodhë për shkak të riinfektimit nga një partner i patrajtuar ose një ekspozimi të ri ndaj infeksionit.
14. A duhet të bëj kontroll pas trajtimit?
Po. Në disa raste, mjeku rekomandon ritestim, veçanërisht tek personat me rrezik të lartë për riinfektim.
15. Kur duhet të drejtohem urgjentisht tek mjeku?
Nëse keni:
● dhimbje të forta në fund të barkut;
● temperaturë të lartë;
● sekrecione purulente të shumta;
● gjakosje të pazakontë;
● të vjella ose përkeqësim të gjendjes së përgjithshme;
● dyshim për shtatzëni ektopike.
Përfundim
Gonorreja është një infeksion seksualisht i transmetueshëm që mund të kalojë pa simptoma, por nuk duhet nënvlerësuar. Në mungesë të trajtimit, ajo mund të shkaktojë komplikacione serioze si sëmundja inflamatore pelvike, infertiliteti, shtatzënia ektopike dhe dhimbja kronike pelvike.
Diagnostikimi me analiza laboratorike, trajtimi i hershëm sipas udhëzimeve mjekësore, trajtimi i partnerit seksual dhe përdorimi i prezervativit janë hapat më të rëndësishëm për të parandaluar përhapjen e infeksionit dhe për të mbrojtur shëndetin riprodhues.
Kontrollet gjinekologjike periodike dhe edukimi për shëndetin seksual mbeten mënyrat më efektive për zbulimin e hershëm dhe parandalimin e komplikacioneve afatgjata.
Literaturë
1. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021 – Gonococcal Infections.
2. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). About Gonorrhea.
3. World Health Organization (WHO). Global Health Sector Strategy on Sexually Transmitted Infections.
4. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Practice Bulletin: Sexually Transmitted Infections.
5. International Union against Sexually Transmitted Infections (IUSTI). European Guideline for the Diagnosis and Treatment of Gonorrhoea.
6. European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC). Guidance on Gonorrhoea Control in Europe.
7. Workowski KA, Bachmann LH, et al. Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines. MMWR Recommendations and Reports. 2021.
8. Berek & Novak’s Gynecology. 16th Edition. Wolters Kluwer.
9. Williams Gynecology. 5th Edition. McGraw-Hill.
10. Mandell, Douglas, and Bennett’s Principles and Practice of Infectious Diseases. Elsevier.
per informacion te zgjeruar profesional shikoni IUGA ACOG WHO