Infeksionet pas lindjes – Çfarë duhet të dijë çdo nënë
Infeksionet pas lindjes – Periudha pas lindjes, e njohur edhe si periudha puerperale ose lehonia, është koha kur organizmi i gruas rikthehet gradualisht në gjendjen para shtatzënisë. Kjo periudhë zgjat rreth 6 javë dhe shoqërohet me ndryshime të shumta hormonale, anatomike dhe fiziologjike. Edhe pse shumica e grave e kalojnë këtë fazë pa probleme, disa mund të zhvillojnë infeksione që kërkojnë diagnostikim dhe trajtim të menjëhershëm.
Infeksionet pas lindjes – Infeksionet pas lindjes janë ndër komplikacionet më të zakonshme të lehonisë dhe, nëse nuk trajtohen në kohë, mund të shkaktojnë pasoja serioze për shëndetin e nënës. Falë kujdesit modern obstetrikal, përdorimit të antibiotikëve dhe ndjekjes së rregullt mjekësore, shumica e këtyre infeksioneve trajtohen me sukses.
Infeksionet pas lindjes – Njohja e shenjave të para dhe kërkimi i ndihmës mjekësore në kohën e duhur janë faktorët më të rëndësishëm për një rikuperim të sigurt pas lindjes.
Çfarë janë infeksionet pas lindjes?
Infeksionet pas lindjes (infeksionet puerperale ose postpartum) janë infeksione që zhvillohen gjatë 42 ditëve të para pas lindjes, pavarësisht nëse lindja ka qenë natyrale apo me prerje cezariane.
Këto infeksione mund të prekin:
● mitrën;
● qafën e mitrës;
● vaginën;
● plagën e epiziotomisë;
● plagën e prerjes cezariane;
● traktin urinar;
● gjëndrat e gjirit;
● në raste të rënda, mund të përhapen në gjak dhe të shkaktojnë sepsë.
Shumica e infeksioneve shkaktohen nga bakteret që normalisht jetojnë në lëkurë, vaginë ose zorrë dhe depërtojnë në organizëm gjatë ose pas lindjes.
Pse rritet rreziku për infeksione pas lindjes?
Pas lindjes, organizmi i gruas kalon në një fazë shërimi.
Mitra, e cila ka qenë shumë e zmadhuar gjatë shtatzënisë, fillon të tkurret dhe vendi ku ishte ngjitur placenta mbetet si një plagë e madhe brenda saj. Ky proces është normal, por krijon një sipërfaqe më të ndjeshme ndaj depërtimit të baktereve.
Gjithashtu, gjatë lindjes mund të ndodhin:
● çarje vaginale;
● epiziotomi;
● prerje cezariane;
● manipulime obstetrikale;
● ekzaminime të shumta vaginale.
Të gjitha këto mund të rrisin mundësinë e zhvillimit të infeksioneve.
Si zhvillohet infeksioni?
Bakteret mund të hyjnë në organizëm përmes:
● plagës së placentës brenda mitrës;
● prerjeve kirurgjikale;
● çarjeve vaginale;
● plagës së epiziotomisë;
● kateterit urinar;
● kanaleve të qumështit gjatë ushqyerjes me gji.
Në shumicën e rasteve organizmi i eliminon bakteret pa problem, por kur ato shumohen ose sistemi imunitar është i dobësuar, zhvillohet infeksioni.
Cilat baktere shkaktojnë më shpesh infeksionet pas lindjes?
Infeksionet puerperale zakonisht janë polimikrobiale, që do të thotë se shkaktohen nga më shumë se një lloj bakteri.
Mikroorganizmat më të shpeshtë janë:
● Escherichia coli (E. coli);
● Streptokokët e grupit A dhe B;
● Staphylococcus aureus;
● Enterococcus spp.;
● bakteret anaerobe si Bacteroides dhe Peptostreptococcus.
Në infeksionet e gjirit, shkaktari më i zakonshëm është Staphylococcus aureus.
Faktorët e rrezikut
Jo çdo grua zhvillon infeksion pas lindjes. Megjithatë, disa faktorë rrisin ndjeshëm rrezikun.
Faktorët obstetrikalë
● Lindja me prerje cezariane.
● Lindja e zgjatur.
● Çarja e parakohshme e membranave për shumë orë.
● Ekzaminime të shumta vaginale gjatë lindjes.
● Mbajtja e fragmenteve të placentës në mitër.
● Hemorragjia pas lindjes.
● Përdorimi i instrumenteve obstetrikale (vakum ose forceps).
● Epiziotomia ose çarjet e mëdha perineale.
Faktorët shëndetësorë
● Diabeti.
● Anemia.
● Obeziteti.
● Kequshqyerja.
● Imuniteti i dobësuar.
● Infeksionet vaginale ose urinare të patrajtuara gjatë shtatzënisë.
Faktorët mjedisorë
● Higjiena jo e mirë.
● Kujdesi jo i duhur për plagën kirurgjikale.
● Qëndrimi i zgjatur në spital.
● Ekspozimi ndaj baktereve rezistente.
Llojet më të zakonshme të infeksioneve pas lindjes
Endometriti postpartum
Endometriti është infeksioni i shtresës së brendshme të mitrës dhe konsiderohet infeksioni më i shpeshtë pas lindjes, veçanërisht pas prerjes cezariane.
Zakonisht shfaqet në ditët e para pas lindjes.
Shenjat karakteristike janë:
● temperaturë;
● dhimbje në fund të barkut;
● ndjeshmëri e mitrës gjatë ekzaminimit;
● lokie me erë të rëndë;
● gjendje e përgjithshme jo e mirë.
Nëse nuk trajtohet, infeksioni mund të përhapet në organet e tjera ose në gjak.
Infeksioni i plagës së prerjes cezariane
Prerja cezariane është një ndërhyrje kirurgjikale dhe, si çdo operacion, mbart rrezik për infeksion.
Shenjat përfshijnë:
● skuqje rreth plagës;
● enjtje;
● dhimbje në rritje;
● rrjedhje qelbi;
● temperaturë.
Trajtimi varet nga shkalla e infeksionit dhe mund të përfshijë antibiotikë, pastrim të plagës ose, në raste të caktuara, ndërhyrje kirurgjikale.
Infeksioni i epiziotomisë ose çarjeve perineale
Epiziotomia është prerja e kontrolluar e perineumit gjatë lindjes vaginale. Edhe çarjet spontane mund të infektohen.
Shenjat janë:
● dhimbje e fortë në zonën perineale;
● skuqje;
● ënjtje;
● rrjedhje me erë të pakëndshme;
● temperaturë.
Kujdesi i mirë lokal dhe trajtimi në kohë ndihmojnë në shërimin e plotë.
Infeksionet urinare
Infeksionet urinare janë të zakonshme pas lindjes, sidomos nëse është përdorur kateter urinar gjatë lindjes ose pas operacionit.
Simptomat përfshijnë:
● djegie gjatë urinimit;
● urinim të shpeshtë;
● urgjencë për të urinuar;
● dhimbje në fund të barkut;
● ndonjëherë temperaturë.
Nëse infeksioni arrin në veshka, mund të shkaktojë pielonefrit, një gjendje që kërkon trajtim të menjëhershëm.
Mastiti
Mastiti është infeksioni i indit të gjirit dhe zakonisht shfaqet gjatë javëve të para të ushqyerjes me gji.
Shkaku më i zakonshëm është bllokimi i kanaleve të qumështit, i ndjekur nga depërtimi i baktereve përmes çarjeve të thithkave.
Simptomat janë:
● dhimbje në një pjesë të gjirit;
● skuqje;
● ënjtje;
● temperaturë;
● të dridhura;
● lodhje.
Nëse nuk trajtohet, mund të formohet absces i gjirit.
Kur shfaqen më shpesh infeksionet pas lindjes?
Shumica e infeksioneve zhvillohen gjatë 10 ditëve të para pas lindjes, por disa mund të shfaqen në çdo moment gjatë 6 javëve të lehonisë.
Rreziku është më i lartë:
● në ditët e para pas prerjes cezariane;
● pas lindjeve të zgjatura;
● kur ka pasur komplikacione obstetrikale;
● në prani të sëmundjeve kronike ose imunitetit të dobësuar.
Për këtë arsye, çdo temperaturë, dhimbje e pazakontë ose ndryshim në plagë apo sekrecione gjatë lehonisë duhet të vlerësohet nga mjeku pa vonesë.
Simptomat e infeksioneve pas lindjes
Infeksionet pas lindjes mund të shfaqen me shenja të lehta në fillim, por nëse nuk trajtohen në kohë mund të përkeqësohen shpejt. Për këtë arsye, çdo ndryshim i pazakontë gjatë periudhës së lehonisë duhet të vlerësohet nga mjeku.
Shenjat më të zakonshme janë:
● Temperaturë ≥38°C që vazhdon ose rikthehet pas 24 orëve të para pas lindjes.
● Të dridhura dhe ndjesi të forta të ftohti.
● Lodhje e theksuar dhe dobësi.
● Dhimbje në fund të barkut.
● Sekrecione vaginale (lokie) me erë të rëndë ose ngjyrë të pazakontë.
● Dhimbje ose skuqje në plagën e cezarianes ose epiziotomisë.
● Djegie gjatë urinimit.
● Dhimbje, skuqje dhe enjtje të gjirit.
● Rrahje të shpejta të zemrës.
● Humbje oreksi dhe gjendje e përgjithshme jo e mirë.
Nëse këto simptoma shoqërohen me temperaturë të lartë ose përkeqësim të shpejtë të gjendjes, kërkohet vlerësim urgjent.
Endometriti postpartum
Endometriti është infeksioni i mukozës së mitrës dhe përbën shkakun më të shpeshtë të temperaturës pas lindjes, veçanërisht pas prerjes cezariane.
Simptomat
● Temperaturë mbi 38°C.
● Dhimbje në fund të barkut.
● Mitër e ndjeshme gjatë prekjes.
● Lokie me erë të pakëndshme.
● Të dridhura.
● Lodhje dhe dobësi.
Në rastet më të rënda mund të shfaqen:
● rrahje të shpejta të zemrës;
● ulje e tensionit arterial;
● shenja të sepsisit.
Diagnostikimi
Mjeku bazohet në:
● historinë e lindjes;
● simptomat;
● ekzaminimin gjinekologjik;
● analizat laboratorike.
Mund të kërkohen:
● hemogramë;
● CRP;
● analiza të tjera inflamatore;
● hemokultura në rast temperature të lartë;
● ekografi për të përjashtuar mbetje placentare ose grumbullime brenda mitrës.
Trajtimi
Trajtimi zakonisht përfshin:
● antibiotikë me spektër të gjerë;
● hidratim intravenoz në rastet më të rënda;
● medikamente kundër temperaturës dhe dhimbjes;
● monitorim të vazhdueshëm.
Në shumicën e rasteve trajtimi fillon menjëherë, pa pritur rezultatet e kulturave, për të parandaluar përhapjen e infeksionit.
Infeksioni i plagës së prerjes cezariane
Plaga kirurgjikale mund të infektohet disa ditë pas operacionit.
Shenjat
● Skuqje rreth plagës.
● Dhimbje që shtohet me kalimin e ditëve.
● Enjtje.
● Rrjedhje qelbi ose sekrecionesh.
● Hapje e pjesërishme e plagës.
● Temperaturë.
Diagnostikimi
Mjeku vlerëson:
● pamjen e plagës;
● praninë e sekrecioneve;
● temperaturën trupore;
● analizat e gjakut.
Në disa raste merret mostër nga sekrecionet për kulturë bakteriale.
Trajtimi
Trajtimi mund të përfshijë:
● antibiotikë;
● pastrim të plagës;
● ndërrim të rregullt të fashës;
● drenim nëse është formuar absces;
● ndërhyrje kirurgjikale në raste të rralla.
Infeksioni i epiziotomisë ose çarjes perineale
Plaga e epiziotomisë ose çarjet spontane mund të infektohen gjatë procesit të shërimit.
Simptomat
● Dhimbje e fortë në perineum.
● Vështirësi gjatë uljes.
● Enjtje.
● Skuqje.
● Sekrecione me erë të pakëndshme.
● Temperaturë.
Trajtimi
Trajtimi përfshin:
● higjienë të kujdesshme lokale;
● pastrim të plagës;
● antibiotikë sipas nevojës;
● qetësues kundër dhimbjes.
Infeksionet urinare pas lindjes
Infeksionet urinare mund të shfaqen pas lindjes natyrale ose cezarianes, veçanërisht nëse është përdorur kateter urinar.
Simptomat
● Djegie gjatë urinimit.
● Urinim i shpeshtë.
● Urinë me erë të rëndë.
● Dhimbje suprapubike.
● Temperaturë.
Nëse infeksioni përhapet në veshka mund të shfaqen:
● temperaturë e lartë;
● të dridhura;
● dhimbje në mes;
● të përziera dhe të vjella.
Diagnostikimi
Përfshin:
● analizën e urinës;
● urinokulturën;
● ekzaminimin fizik.
Trajtimi
Trajtimi bëhet me antibiotikë të përzgjedhur sipas urinokulturës dhe gjendjes klinike të pacientes.
Mastiti
Mastiti është infeksioni i gjirit që shfaqet më shpesh gjatë javëve të para të ushqyerjes me gji.
Simptomat
● Dhimbje në një pjesë të gjirit.
● Skuqje.
● Enjtje.
● Temperaturë.
● Të dridhura.
● Lodhje.
Në disa raste formohet absces.
Diagnostikimi
Diagnoza bazohet kryesisht në:
● simptomat;
● ekzaminimin fizik.
Ekografia e gjirit përdoret nëse dyshohet absces.
Trajtimi
Trajtimi mund të përfshijë:
● antibiotikë;
● zbrazje të rregullt të gjirit përmes gjidhënies ose pompës;
● kompresa të ngrohta para gjidhënies;
● qetësues për dhimbjen.
Në shumicën e rasteve ushqyerja me gji mund dhe duhet të vazhdojë, përveç rasteve të veçanta të vlerësuara nga mjeku.
Si diagnostikohen infeksionet pas lindjes?
Diagnoza vendoset duke kombinuar historinë klinike, ekzaminimin fizik dhe analizat laboratorike.
Mjeku mund të rekomandojë:
Analizat e gjakut
● Hemogramë.
● CRP.
● Prokalcitoninë në raste të caktuara.
● Hemokultura nëse dyshohet infeksion i përhapur.
Analizat e urinës
● Analiza e urinës.
● Urinokultura.
Kulturat bakteriale
Merren nga:
● plaga kirurgjikale;
● sekrecionet vaginale;
● abscesi i gjirit;
● gjaku, kur është e nevojshme.
Ekografia
Ekografia mund të ndihmojë në zbulimin e:
● mbetjeve placentare;
● koleksioneve të qelbit;
● abscesit të gjirit;
● komplikacioneve të tjera.
Si trajtohen infeksionet pas lindjes?
Trajtimi varet nga:
● lloji i infeksionit;
● bakteri përgjegjës;
● gjendja klinike e nënës;
● prania e komplikacioneve.
Trajtimi mund të përfshijë:
● antibiotikë oralë ose intravenozë;
● qetësues kundër dhimbjes dhe temperaturës;
● hidratim;
● kujdes lokal të plagës;
● drenim të abscesit nëse është i pranishëm;
● ndërhyrje kirurgjikale në raste të veçanta.
Shumica e antibiotikëve të përdorur për infeksionet puerperale janë të përzgjedhur në mënyrë që të jenë të pajtueshëm me ushqyerjen me gji, por trajtimi duhet të përcaktohet gjithmonë nga mjeku.
Komplikacionet e mundshme
Nëse infeksionet nuk trajtohen në kohë, ato mund të shkaktojnë komplikacione serioze.
Komplikacionet tek nëna
● Përhapje të infeksionit në mitër dhe legen.
● Absces pelvik.
● Dehiscencë (hapje) e plagës kirurgjikale.
● Absces i gjirit.
● Tromboflebit septik.
● Sepsë.
● Shok septik.
● Nevojë për shtrim të zgjatur në spital.
Ndikimi në ushqyerjen me gji
Infeksionet postpartum mund të ndikojnë përkohësisht në gjidhënie për shkak të dhimbjes, temperaturës ose lodhjes. Megjithatë, në shumicën e rasteve, me trajtim të duhur dhe mbështetje mjekësore, nëna mund të vazhdojë ushqyerjen me gji.
Diagnostikimi i hershëm dhe trajtimi i menjëhershëm janë çelësi për të shmangur komplikacionet dhe për të siguruar një rikuperim të shpejtë pas lindjes.
Parandalimi i infeksioneve pas lindjes
Periudha e lehonisë është një fazë rikuperimi për organizmin e gruas. Gjatë këtyre javëve, kujdesi i duhur personal, ndjekja e këshillave të mjekut dhe kontrollet pas lindjes janë thelbësore për të ulur rrezikun e infeksioneve.
Megjithëse jo çdo infeksion mund të parandalohet, shumica e tyre mund të shmangen ose të zbulohen herët, përpara se të shkaktojnë komplikacione serioze.
Higjiena personale gjatë lehonisë
Higjiena e mirë është një nga mënyrat më të rëndësishme për të parandaluar infeksionet puerperale.
Rekomandohet:
● Larja e duarve para dhe pas ndërrimit të pecetave higjienike.
● Ndërrimi i pecetave sa herë që është e nevojshme.
● Larja e zonës intime me ujë të vakët një ose dy herë në ditë dhe pas urinimit ose jashtëqitjes, sipas nevojës.
● Tharja e zonës intime me peshqir të pastër, pa fërkim të fortë.
● Pastrimi gjithmonë nga përpara drejt prapa për të shmangur kalimin e baktereve nga zorra në vaginë.
● Shmangia e larjeve vaginale (douching), pasi ato prishin florën normale mbrojtëse.
Kujdesi për plagën e prerjes cezariane
Nëse lindja është kryer me prerje cezariane, plaga kirurgjikale duhet të mbahet e pastër dhe e thatë.
Është e rëndësishme:
● të ndiqen udhëzimet për ndërrimin e fashës;
● të mos preket plaga me duar të palara;
● të kontrollohet çdo ditë për skuqje, enjtje ose rrjedhje;
● të shmangen aktivitetet që ushtrojnë presion mbi plagë gjatë javëve të para.
Kontaktoni mjekun nëse plaga bëhet më e dhimbshme, skuqet, hapet ose nxjerr sekrecione.
Kujdesi për epiziotominë ose çarjet perineale
Nëse është kryer epiziotomi ose ka pasur çarje gjatë lindjes:
● mbajeni zonën të pastër dhe të thatë;
● ndërroni shpesh pecetat higjienike;
● shmangni qëndrimin ulur për periudha shumë të gjata nëse shkakton dhimbje;
● përdorni kompresa të ftohta në 24 orët e para, sipas rekomandimit të mjekut;
● konsumoni lëngje dhe ushqime të pasura me fibra për të shmangur kapsllëkun dhe sforcimin gjatë jashtëqitjes.
Shërimi zakonisht ndodh brenda disa javësh, por çdo shenjë infeksioni duhet të vlerësohet menjëherë.
Kujdesi gjatë ushqyerjes me gji
Gjidhënia është mënyra më e mirë për të ushqyer foshnjën dhe, në të njëjtën kohë, ndihmon edhe në rikuperimin e nënës.
Për të parandaluar mastitin rekomandohet:
● vendosja korrekte e foshnjës në gji;
● zbrazja e plotë e gjirit gjatë çdo vakti;
● alternimi i gjinjve gjatë ushqyerjes;
● shmangia e intervaleve shumë të gjata pa ushqyer foshnjën;
● trajtimi i menjëhershëm i çarjeve të thithkave.
Nëse një zonë e gjirit bëhet e dhimbshme, e skuqur ose e fortë, konsultohuni me mjekun.
Ushqyerja dhe hidratimi
Një ushqyerje e mirë ndihmon sistemin imunitar dhe përshpejton shërimin.
Rekomandohet:
● konsumimi i proteinave cilësore (mish, peshk, vezë, bishtajore);
● fruta dhe perime të freskëta;
● drithëra integrale;
● ushqime të pasura me hekur, sidomos nëse ka pasur humbje gjaku gjatë lindjes;
● marrja e mjaftueshme e lëngjeve, veçanërisht gjatë ushqyerjes me gji.
Shmangni alkoolin dhe kufizoni ushqimet shumë të përpunuara.
Pushimi dhe aktiviteti fizik
Rikuperimi pas lindjes kërkon ekuilibër mes pushimit dhe lëvizjes.
Rekomandohet:
● të flini sa herë që është e mundur;
● të kërkoni ndihmë nga familjarët për kujdesin ndaj foshnjës;
● të filloni ecje të lehta sipas këshillës së mjekut;
● të shmangni ngritjen e peshave të rënda në javët e para.
Aktiviteti fizik i moderuar përmirëson qarkullimin e gjakut dhe ul rrezikun e komplikacioneve.
Kontrollet pas lindjes
Kontrollet postpartum janë po aq të rëndësishme sa ato gjatë shtatzënisë.
Mjeku vlerëson:
● shërimin e mitrës;
● gjendjen e plagës;
● praninë e infeksioneve;
● gjakderdhjen;
● ushqyerjen me gji;
● gjendjen e përgjithshme fizike dhe emocionale të nënës.
Mos e shtyni vizitën edhe nëse ndiheni mirë.
Kur duhet të kërkoni menjëherë ndihmë mjekësore?
Paraqituni menjëherë tek mjeku ose në urgjencë nëse keni:
● temperaturë mbi 38°C;
● të dridhura të forta;
● dhimbje të forta në fund të barkut;
● gjakderdhje shumë të madhe;
● lokie me erë shumë të rëndë;
● rrjedhje qelbi nga plaga;
● skuqje ose enjtje të plagës së cezarianes;
● dhimbje dhe skuqje të gjirit me temperaturë;
● vështirësi në frymëmarrje;
● marramendje ose humbje ndjenjash;
● rrahje shumë të shpejta të zemrës.
Këto mund të jenë shenja të një infeksioni serioz ose të sepsisit dhe kërkojnë trajtim urgjent.
Mite dhe Fakte
Miti: Temperatura pas lindjes është gjithmonë normale.
Fakt: Një temperaturë e lehtë mund të ndodhë përkohësisht, por temperatura mbi 38°C, sidomos kur shoqërohet me dhimbje ose sekrecione me erë të rëndë, duhet të vlerësohet nga mjeku.
Miti: Plaga e cezarianes duhet të dhembë gjithmonë për javë të tëra.
Fakt: Dhimbja zakonisht zvogëlohet gradualisht. Nëse ajo shtohet, shoqërohet me skuqje, enjtje ose rrjedhje, mund të jetë shenjë infeksioni.
Miti: Nëse kam mastit, duhet të ndaloj menjëherë gjidhënien.
Fakt: Në shumicën e rasteve, vazhdimi i ushqyerjes me gji ose zbrazja e rregullt e gjirit ndihmon në shërim, përveç rasteve të veçanta të vlerësuara nga mjeku.
Miti: Lokiet me erë të rëndë janë normale.
Fakt: Lokiet kanë një erë karakteristike, por një erë shumë e pakëndshme mund të jetë shenjë e një infeksioni të mitrës dhe kërkon vlerësim mjekësor.
Miti: Antibiotikët mund të ndërpriten sapo të ndihem më mirë.
Fakt: Trajtimi duhet të përfundojë sipas rekomandimit të mjekut. Ndërprerja e parakohshme mund të favorizojë rikthimin e infeksionit ose rezistencën bakteriale.
Miti: Nëse nuk kam dhimbje, nuk mund të kem infeksion.
Fakt: Disa infeksione, sidomos në fazat e hershme, mund të japin pak ose aspak simptoma. Prandaj kontrollet pas lindjes janë shumë të rëndësishme.
Përmbledhje
Infeksionet pas lindjes janë komplikacione që mund të prekin çdo grua, por me kujdes të mirë personal, higjienë të përshtatshme, kontrolle postpartum dhe trajtim të hershëm, shumica e tyre shërohen pa pasoja. Çdo temperaturë, dhimbje e pazakontë, ndryshim në plagë ose sekrecione me erë të rëndë nuk duhet të neglizhohen, pasi ndërhyrja në kohë është çelësi për një rikuperim të sigurt dhe për kujdesin e vazhdueshëm ndaj foshnjës.
Këshilla nga Klinika Tradita
Periudha pas lindjes është një fazë shumë e rëndësishme për shëndetin e nënës. Edhe pse vëmendja përqendrohet shpesh tek i porsalinduri, kujdesi për nënën është po aq i rëndësishëm. Infeksionet puerperale mund të zhvillohen në ditët ose javët e para pas lindjes, por shumica e tyre trajtohen me sukses nëse diagnostikohen herët.
Në Klinikën Tradita, ne rekomandojmë që çdo nënë të mos neglizhojë asnjë shenjë paralajmëruese dhe të kryejë kontrollin pas lindjes sipas udhëzimit të mjekut. Një vizitë e thjeshtë mund të zbulojë në kohë një infeksion dhe të parandalojë komplikacione serioze.
Rekomandimet tona
● Kryeni vizitën kontrolluese pas lindjes edhe nëse ndiheni mirë.
● Mbani një higjienë të mirë intime dhe ndërroni rregullisht pecetat higjienike.
● Kujdesuni çdo ditë për plagën e cezarianes ose epiziotomisë dhe kontrolloni nëse ka skuqje, enjtje ose rrjedhje.
● Pini mjaftueshëm ujë dhe ushqehuni shëndetshëm për të ndihmuar organizmin të rikuperohet.
● Mos përdorni antibiotikë ose medikamente pa këshillën e mjekut.
● Nëse ushqeni foshnjën me gji, zbrazni rregullisht gjirin dhe kërkoni ndihmë nëse shfaqen dhimbje ose skuqje.
● Mos neglizhoni temperaturën, dhimbjen e fortë të barkut, sekrecionet me erë të rëndë ose gjakderdhjen e tepërt.
● Kërkoni menjëherë ndihmë mjekësore nëse gjendja juaj përkeqësohet ose shfaqni shenja të infeksionit.
Kujdesi i hershëm dhe trajtimi në kohë janë mënyra më e mirë për të mbrojtur shëndetin e nënës dhe për t’i mundësuar asaj të kujdeset për foshnjën në mënyrë të sigurt.
Pyetjet më të shpeshta (FAQ)
1. Çfarë janë infeksionet pas lindjes?
Janë infeksione që shfaqen gjatë 6 javëve të para pas lindjes dhe mund të prekin mitrën, plagën e cezarianes, epiziotominë, traktin urinar ose gjirin.
2. Cilat janë shenjat më të zakonshme?
● Temperaturë mbi 38°C.
● Të dridhura.
● Dhimbje barku.
● Lokie me erë të pakëndshme.
● Skuqje ose sekrecione nga plaga.
● Djegie gjatë urinimit.
● Dhimbje dhe skuqje të gjirit.
3. A janë më të shpeshta pas lindjes me prerje cezariane?
Po. Rreziku i infeksioneve, veçanërisht i endometritit dhe infeksionit të plagës kirurgjikale, është më i lartë pas prerjes cezariane sesa pas lindjes vaginale.
4. A mund të ushqej foshnjën me gji nëse kam mastit?
Po. Në shumicën e rasteve rekomandohet vazhdimi i gjidhënies ose zbrazja e rregullt e gjirit, përveç rasteve të veçanta sipas udhëzimit të mjekut.
5. Si ta dalloj nëse plaga e cezarianes është infektuar?
Shenjat përfshijnë:
● skuqje të shtuar;
● enjtje;
● dhimbje që përkeqësohet;
● rrjedhje qelbi ose sekrecionesh;
● temperaturë.
6. A janë normale lokiet me erë?
Lokiet kanë një erë karakteristike, por nëse era bëhet shumë e rëndë ose e pakëndshme, mund të jetë shenjë infeksioni dhe duhet të konsultoheni me mjekun.
7. Sa zgjasin lokiet?
Zakonisht zgjasin 4–6 javë, duke ndryshuar gradualisht nga ngjyra e kuqe në rozë, kafe dhe më pas në të verdhë ose të bardhë.
8. Kur duhet të shqetësohem për temperaturën?
Temperatura 38°C ose më e lartë, sidomos kur shoqërohet me dhimbje, të dridhura ose sekrecione me erë të rëndë, kërkon vlerësim të menjëhershëm.
9. A mund të parandalohet infeksioni pas lindjes?
Po. Higjiena e mirë, kujdesi për plagët, kontrollet pas lindjes dhe trajtimi i hershëm i çdo problemi ulin ndjeshëm rrezikun.
10. Kur duhet të paraqitem urgjentisht tek mjeku?
Kërkoni ndihmë urgjente nëse keni:
● temperaturë të lartë;
● gjakderdhje shumë të madhe;
● dhimbje të forta barku;
● vështirësi në frymëmarrje;
● skuqje ose qelb në plagë;
● dhimbje të fortë dhe skuqje të gjirit;
● marramendje ose humbje të vetëdijes.
11. A mund të rikthehen infeksionet pas trajtimit?
Po, në disa raste mund të rikthehen, veçanërisht nëse trajtimi nuk përfundon sipas rekomandimit të mjekut ose nëse ekzistojnë faktorë të tjerë rreziku.
12. A ndikojnë infeksionet pas lindjes në fertilitetin e ardhshëm?
Shumica e infeksioneve, kur trajtohen në kohë, nuk ndikojnë në fertilitet. Megjithatë, infeksionet e rënda dhe të patrajtuara mund të shkaktojnë dëmtime të organeve riprodhuese dhe të ndikojnë në shtatzënitë e ardhshme.
Literatura
1. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). 3 Conditions to Watch for After Childbirth. Përditësuar 2024.
2. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Postpartum Care. Committee Opinion. 2024.
3. World Health Organization (WHO). WHO Recommendations on Maternal and Newborn Care for a Positive Postnatal Experience. Geneva: WHO; 2022.
4. Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG). Bacterial Sepsis Following Pregnancy. Green-top Guideline. 2023.
5. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Postpartum Infections. Përditësuar 2024.
6. Society for Maternal-Fetal Medicine (SMFM). Management of Postpartum Endometritis and Surgical Site Infections. 2024.
7. Cunningham FG, Leveno KJ, Bloom SL, et al. Williams Obstetrics. 27th Edition. McGraw-Hill; 2025.
8. Gabbe SG, Niebyl JR, Simpson JL, et al. Obstetrics: Normal and Problem Pregnancies. 9th Edition. Elsevier; 2024.
9. James DK, Steer PJ, Weiner CP, et al. High Risk Pregnancy: Management Options. 6th Edition. Elsevier; 2024.
10. UpToDate. Postpartum Endometritis; Postpartum Mastitis; Surgical Site Infection After Cesarean Delivery. Përditësimi më i fundit.
11. Sanford Guide to Antimicrobial Therapy. Management of Postpartum Infections. 2025 Edition.
12. Merck Manual Professional Edition. Postpartum Endometritis and Puerperal Infections. Përditësimi më i fundit.
Ju keshillojme te merrni informacione profesionale nga IUGA.