Çfarë janë trajtimet johormonale dhe kur rekomandohen?
Trajtimet johormonale në menopauzë – Menopauza është një periudhë fiziologjike e jetës së gruas, por për shumë prej tyre shoqërohet me simptoma që ndikojnë ndjeshëm në cilësinë e jetës. Edhe pse terapia hormonale (HRT) konsiderohet trajtimi më efektiv për valët e të nxehtit dhe simptomat e tjera të menopauzës, jo të gjitha gratë mund ose dëshirojnë ta përdorin atë. Për këto raste ekzistojnë trajtimet johormonale, të cilat përfshijnë ndryshime të stilit të jetesës, medikamente jo hormonale dhe terapi mbështetëse që mund të ndihmojnë në kontrollin e simptomave.
Çfarë janë trajtimet johormonale?
Trajtimet johormonale në menopauzë – Trajtimet johormonale janë metoda që nuk përmbajnë estrogjen, progesteron ose hormone të tjera seksuale. Qëllimi i tyre është të lehtësojnë simptomat e menopauzës pa ndikuar drejtpërdrejt në nivelet hormonale të organizmit.
Ato mund të përfshijnë:
● Ndryshime në stilin e jetesës.
● Medikamente jo hormonale me recetë.
● Lubrifikantë dhe hidratues vaginalë.
● Suplemente ushqimore (me përdorim të kujdesshëm).
● Mbështetje psikologjike.
● Terapi fizike dhe ushtrime.
● Teknikat e menaxhimit të stresit.
Edhe pse në përgjithësi janë më pak efektive se terapia hormonale për simptomat vazomotore, ato mbeten alternativa e parë për gratë që kanë kundërindikacione ndaj HRT ose preferojnë të mos përdorin hormone.
Kur rekomandohen trajtimet johormonale?
Trajtimet johormonale rekomandohen në situatat e mëposhtme:
● Kur gruaja nuk dëshiron terapi hormonale.
● Kur ekzistojnë kundërindikacione për HRT.
● Pas kancerit të gjirit të varur nga hormonet.
● Pas trombozës venoze ose embolisë pulmonare.
● Në sëmundje të rënda të mëlçisë.
● Pas infarktit të miokardit ose goditjes në tru, në raste të përzgjedhura.
● Kur simptomat janë të lehta ose të moderuara.
● Kur simptomat kufizohen vetëm në vaginë dhe nuk kërkohet trajtim sistemik.
Cilat simptoma mund të trajtohen pa hormone?
Trajtimet johormonale mund të ndihmojnë në kontrollin e:
● valëve të të nxehtit;
● djersitjeve gjatë natës;
● pagjumësisë;
● ankthit;
● irritimit;
● ndryshimeve të humorit;
● lodhjes;
● tharjes vaginale;
● dhimbjes gjatë marrëdhënieve seksuale;
● urinimeve të shpeshta;
● infeksioneve urinare të përsëritura (në disa raste).
Shkalla e përmirësimit ndryshon nga një grua tek tjetra dhe varet nga lloji i simptomave, mosha, gjendja shëndetësore dhe trajtimi i zgjedhur.
Ndryshimet në stilin e jetesës – Hapi i parë i trajtimit
Në shumë gra, ndryshimet e stilit të jetesës janë baza e trajtimit johormonal dhe mund të reduktojnë ndjeshëm intensitetin e simptomave.
Aktiviteti fizik
Aktiviteti fizik i rregullt ndihmon në:
● përmirësimin e humorit;
● uljen e ankthit;
● përmirësimin e cilësisë së gjumit;
● ruajtjen e masës muskulore;
● forcimin e kockave;
● kontrollin e peshës trupore;
● uljen e rrezikut kardiovaskular.
Rekomandohen të paktën 150 minuta aktivitet fizik me intensitet mesatar në javë, të kombinuara me ushtrime force 2–3 herë në javë.
Ushqyerja e shëndetshme
Një dietë e ekuilibruar nuk eliminon menopauzën, por ndihmon organizmin të përballojë më mirë ndryshimet hormonale.
Rekomandohet:
● shumë fruta dhe perime;
● drithëra integrale;
● proteina pa yndyrë;
● peshk të pasur me omega-3;
● arra dhe fara;
● kalcium dhe vitaminë D sipas nevojës.
Ndërkohë këshillohet kufizimi i:
● alkoolit;
● ushqimeve shumë pikante;
● pijeve me kafeinë;
● ushqimeve ultratë përpunuara;
● sheqernave të rafinuara.
Tek disa gra, këto ushqime mund të përkeqësojnë valët e të nxehtit.
Kontrolli i peshës
Rënia e estrogjenit favorizon grumbullimin e yndyrës në zonën abdominale.
Mbajtja e një peshe normale ndihmon në:
● uljen e rrezikut për diabet;
● uljen e hipertensionit;
● mbrojtjen e zemrës;
● lehtësimin e lëvizjes;
● përmirësimin e mirëqenies së përgjithshme.
Higjiena e gjumit
Pagjumësia është një nga ankesat më të shpeshta gjatë menopauzës.
Për të përmirësuar gjumin rekomandohet:
● orar i rregullt për të fjetur;
● shmangia e ekranit para gjumit;
● temperaturë e freskët në dhomë;
● kufizimi i kafeinës në mbrëmje;
● aktivitet fizik gjatë ditës;
● teknika relaksimi para gjumit.
Menaxhimi i stresit
Stresi kronik mund të përkeqësojë:
● valët e të nxehtit;
● pagjumësinë;
● ankthin;
● irritimin.
Teknikat që mund të ndihmojnë përfshijnë:
● frymëmarrjen e kontrolluar;
● meditimin;
● jogën;
● ushtrimet e relaksimit;
● mindfulness;
● mbështetjen psikologjike kur është e nevojshme.
Megjithëse trajtimet johormonale nuk zëvendësojnë gjithmonë terapinë hormonale, ato përbëjnë një alternativë të vlefshme dhe të bazuar në evidencë për shumë gra, sidomos kur përdorimi i hormoneve nuk është i mundur ose nuk preferohet.
Medikamentet johormonale, trajtimet lokale dhe terapitë plotësuese
Jo çdo grua me menopauzë ka nevojë ose mund të përdorë terapi hormonale. Për këtë arsye, gjatë viteve të fundit janë zhvilluar alternativa të ndryshme johormonale, të cilat kanë treguar efektivitet në lehtësimin e simptomave, veçanërisht valëve të të nxehtit, djersitjeve gjatë natës, çrregullimeve të gjumit dhe simptomave urogjenitale.
Trajtimi zgjidhet gjithmonë në mënyrë individuale, bazuar në simptomat, gjendjen shëndetësore dhe preferencat e pacientes.
Medikamentet johormonale për valët e të nxehtit
Kur terapia hormonale nuk mund të përdoret ose nuk preferohet, mjeku mund të rekomandojë medikamente johormonale me recetë.
1. Antidepresantët SSRI dhe SNRI
Disa antidepresantë, edhe tek gratë që nuk vuajnë nga depresioni, mund të reduktojnë frekuencën dhe intensitetin e valëve të të nxehtit.
Më të përdorurit janë:
● Paroxetina
● Escitalopram
● Citalopram
● Venlafaxina
● Desvenlafaxina
Këto barna veprojnë mbi neurotransmetuesit e trurit që ndikojnë në qendrën e rregullimit të temperaturës.
Përfitimet
● reduktojnë valët e të nxehtit;
● përmirësojnë gjumin;
● ndihmojnë në uljen e ankthit;
● mund të përmirësojnë humorin.
Efektet anësore
Mund të përfshijnë:
● të përziera;
● gojë të thatë;
● dhimbje koke;
● marramendje;
● ulje të dëshirës seksuale;
● përgjumje ose pagjumësi.
Efektet zakonisht janë të lehta dhe shpesh zvogëlohen pas javëve të para të trajtimit.
2. Gabapentina
Gabapentina është një medikament që përdoret kryesisht për trajtimin e epilepsisë dhe dhimbjeve neuropatike, por është treguar efektive edhe në uljen e valëve të të nxehtit, veçanërisht gjatë natës.
Ajo mund të jetë një alternativë e mirë për gratë që kanë edhe pagjumësi.
Efektet anësore më të zakonshme janë:
● përgjumje;
● marramendje;
● lodhje;
● ënjtje të lehta të gjymtyrëve.
3. Klonidina
Klonidina është një medikament që përdoret për trajtimin e hipertensionit arterial, por në disa raste mund të ndihmojë edhe në reduktimin e valëve të të nxehtit.
Megjithatë, për shkak të efikasitetit modest dhe efekteve anësore, sot përdoret më rrallë.
Efektet anësore mund të përfshijnë:
● tharje të gojës;
● kapsllëk;
● përgjumje;
● ulje të tensionit arterial.
4. Fezolinetant
Fezolinetant është një nga medikamentet më të reja johormonale për trajtimin e valëve të të nxehtit mesatare dhe të rënda.
Ai nuk përmban hormone. Vepron duke bllokuar receptorët neurokininë-3 (NK3), të cilët janë të përfshirë në mekanizmin që shkakton valët e të nxehtit.
Studimet kanë treguar se mund të:
● ulë ndjeshëm numrin e episodeve ditore;
● zvogëlojë intensitetin e tyre;
● përmirësojë cilësinë e gjumit dhe jetës.
Për shkak të mundësisë së ndikimit në funksionin e mëlçisë, gjatë përdorimit mund të kërkohet monitorim laboratorik sipas rekomandimit të mjekut.
Trajtimet lokale për simptomat vaginale
Kur simptomat kufizohen vetëm në vaginë, shpesh nuk nevojitet trajtim sistemik.
Në rastet kur terapia hormonale lokale nuk është e përshtatshme ose nuk preferohet, mund të përdoren produkte johormonale.
Hidratuesit vaginalë
Hidratuesit përdoren disa herë në javë.
Ata:
● rikthejnë lagështinë;
● përmirësojnë elasticitetin e mukozës;
● reduktojnë tharjen;
● lehtësojnë djegien.
Efekti i tyre është afatgjatë dhe nuk lidhet vetëm me marrëdhëniet seksuale.
Lubrifikantët vaginalë
Lubrifikantët përdoren menjëherë para marrëdhënieve seksuale.
Ata:
● zvogëlojnë fërkimin;
● reduktojnë dhimbjen;
● përmirësojnë komfortin seksual.
Ekzistojnë lubrifikantë:
● me bazë uji;
● me bazë silikoni;
● me bazë vaji (jo gjithmonë të përshtatshëm me prezervativët latex).
Fizioterapia e dyshemesë pelvike
Fizioterapia është një nga trajtimet johormonale më të vlefshme, veçanërisht tek gratë që përjetojnë:
● inkontinencë urinare;
● dobësi të muskujve të legenit;
● prolaps në fazat e hershme;
● dhimbje gjatë marrëdhënieve seksuale.
Programi mund të përfshijë:
● ushtrime Kegel;
● biofeedback;
● stimulim elektrik në raste të përzgjedhura;
● terapi manuale;
● edukim për funksionimin e muskujve pelvikë.
Përmirësimi zakonisht vërehet pas disa javësh praktikë të rregullt.
Mbështetja psikologjike
Menopauza nuk ndikon vetëm në trup, por edhe në mirëqenien emocionale.
Në gratë që përjetojnë:
● ankth;
● depresion;
● stres kronik;
● vështirësi në përshtatjen me ndryshimet,
mund të rekomandohet psikoterapia.
Terapia njohëse-sjellore (CBT) ka treguar përfitime në:
● uljen e shqetësimit nga valët e të nxehtit;
● përmirësimin e gjumit;
● reduktimin e ankthit;
● përmirësimin e cilësisë së jetës.
Suplementet ushqimore
Shumë gra përdorin suplemente për lehtësimin e simptomave të menopauzës.
Më të njohurat janë:
● izoflavonet e sojës;
● ekstrakti i tërfilit të kuq;
● cimicifuga (Black Cohosh);
● omega-3;
● vitamina D;
● kalciumi.
Megjithatë, evidenca shkencore për efektivitetin e shumicës së suplementeve është e kufizuar ose jo e njëtrajtshme. Për më tepër, edhe produktet “natyrale” mund të ndërveprojnë me barna të tjera ose të kenë efekte anësore.
Prandaj, ato nuk duhet të përdoren pa këshillën e mjekut ose farmacistit.
A janë trajtimet johormonale po aq efektive sa HRT?
Në përgjithësi, jo.
Terapia hormonale mbetet trajtimi më efektiv për valët e të nxehtit dhe simptomat e tjera të menopauzës. Megjithatë, trajtimet johormonale mund të ofrojnë përmirësim të konsiderueshëm, sidomos tek gratë me simptoma të lehta ose të moderuara, ose tek ato që nuk mund të përdorin hormone për arsye mjekësore.
Në shumë raste, kombinimi i ndryshimeve në stilin e jetesës, medikamenteve johormonale, fizioterapisë së dyshemesë pelvike dhe mbështetjes psikologjike jep rezultate të mira dhe ndihmon gratë të kalojnë menopauzën me më pak shqetësime dhe me një cilësi më të mirë jete.
Si zgjidhet trajtimi i duhur? Kur duhet të konsultoheni me gjinekologun dhe cilat janë kufizimet e terapive johormonale?
Trajtimet johormonale për menopauzën nuk ndjekin një model unik për të gjitha gratë. Çdo paciente përjeton menopauzën në mënyrë të ndryshme, me simptoma dhe intensitet të ndryshëm. Për këtë arsye, zgjedhja e trajtimit duhet të jetë individuale dhe të bazohet në një vlerësim të plotë nga gjinekologu.
Në disa raste mjaftojnë ndryshimet në stilin e jetesës, ndërsa në raste të tjera mund të nevojiten medikamente johormonale ose kombinimi i disa metodave për të arritur kontrollin e simptomave.
Si zgjidhet trajtimi më i përshtatshëm?
Përpara se të vendoset trajtimi, mjeku merr në konsideratë disa faktorë të rëndësishëm:
● moshën e pacientes;
● kohën që ka kaluar nga menopauza;
● simptomat kryesore;
● intensitetin e tyre;
● historinë personale dhe familjare;
● praninë e sëmundjeve kronike;
● medikamentet që përdor pacientja;
● preferencat dhe pritshmëritë e saj.
Në bazë të këtij vlerësimi, mund të rekomandohet një trajtim i vetëm ose kombinimi i disa metodave johormonale.
Kur mjaftojnë ndryshimet në stilin e jetesës?
Tek gratë me simptoma të lehta, shpesh nuk është e nevojshme terapia medikamentoze.
Ndryshimet e mëposhtme mund të japin përmirësim të dukshëm:
● aktivitet fizik i rregullt;
● dietë e ekuilibruar;
● kontroll i peshës;
● ndërprerja e duhanit;
● kufizimi i alkoolit;
● reduktimi i kafeinës;
● gjumë cilësor;
● menaxhimi i stresit.
Edhe pse këto masa nuk eliminojnë plotësisht valët e të nxehtit, ato ndihmojnë në uljen e frekuencës dhe intensitetit të tyre, si dhe përmirësojnë shëndetin e përgjithshëm.
Kur nevojiten medikamente johormonale?
Medikamentet johormonale mund të rekomandohen kur:
● valët e të nxehtit janë të shpeshta dhe të forta;
● djersitjet gjatë natës prishin gjumin;
● simptomat ndikojnë në punë ose aktivitetet e përditshme;
● terapia hormonale është e kundërindikuar;
● pacientja nuk dëshiron të përdorë hormone.
Në këto raste, mjeku zgjedh preparatin më të përshtatshëm sipas gjendjes shëndetësore dhe efekteve të mundshme anësore.
A mund të kombinohen trajtimet?
Po. Në praktikën klinike, shpesh përdoret një qasje e kombinuar.
Për shembull, një grua mund të:
● ndjekë një program aktiviteti fizik;
● përdorë hidratues vaginalë;
● marrë një medikament johormonal për valët e të nxehtit;
● kryejë ushtrime për dyshemenë pelvike;
● ndjekë terapi psikologjike për ankthin ose pagjumësinë.
Kombinimi i këtyre metodave shpesh jep rezultate më të mira sesa përdorimi i vetëm një trajtimi.
Sa kohë duhet për të parë rezultatet?
Koha ndryshon sipas trajtimit të zgjedhur.
● Ndryshimet në stilin e jetesës zakonisht japin rezultat pas disa javësh ose muajsh.
● Medikamentet johormonale mund të fillojnë të veprojnë brenda 2–6 javësh.
● Hidratuesit vaginalë përmirësojnë simptomat pas përdorimit të rregullt për disa javë.
● Fizioterapia e dyshemesë pelvike jep rezultat gradual, zakonisht pas 6–12 javësh.
Për këtë arsye është e rëndësishme që pacientja të mos e ndërpresë trajtimin para kohe pa u konsultuar me mjekun.
Kufizimet e trajtimeve johormonale
Edhe pse janë alternativa të rëndësishme, trajtimet johormonale kanë disa kufizime.
Efektivitet më i ulët për valët e të nxehtit
Asnjë trajtim johormonal nuk ka treguar efektivitet të barabartë me terapinë hormonale në kontrollin e valëve të të nxehtit dhe djersitjeve gjatë natës.
Veprim i ndryshëm nga një grua tek tjetra
Një medikament që funksionon shumë mirë për një paciente mund të mos japë të njëjtin rezultat tek një tjetër.
Prandaj, ndonjëherë nevojitet ndryshimi ose kombinimi i trajtimeve.
Efekte anësore
Edhe medikamentet johormonale mund të shkaktojnë efekte anësore.
Në varësi të preparatit mund të shfaqen:
● përgjumje;
● marramendje;
● nauze;
● tharje e gojës;
● kapsllëk;
● dhimbje koke;
● ndryshime të humorit.
Këto efekte zakonisht janë të lehta dhe shpesh përmirësohen me vazhdimin e trajtimit ose rregullimin e dozës.
Kur duhet të konsultoheni menjëherë me mjekun?
Gjatë menopauzës, disa simptoma nuk duhet të konsiderohen si pjesë normale e procesit dhe kërkojnë vlerësim të menjëhershëm.
Kontaktoni gjinekologun nëse shfaqen:
● gjakderdhje vaginale pas menopauzës;
● dhimbje të forta pelvike;
● sekrecione vaginale me erë të rëndë ose me gjak;
● humbje e shpejtë dhe e pashpjegueshme në peshë;
● dhimbje gjoksi;
● gulçim;
● ënjtje ose dhimbje e papritur në njërën këmbë;
● urinim me gjak;
● infeksione urinare të përsëritura.
Këto simptoma mund të lidhen me sëmundje të tjera dhe nuk duhet të atribuohen automatikisht menopauzës.
Rëndësia e kontrolleve periodike
Edhe nëse përdoren vetëm trajtime johormonale, kontrollet gjinekologjike mbeten të domosdoshme.
Rekomandohen:
● vizita gjinekologjike periodike;
● Pap Test dhe/ose HPV test sipas udhëzimeve;
● mamografi sipas moshës dhe faktorëve të rrezikut;
● monitorimi i tensionit arterial;
● kontrolli i peshës trupore;
● vlerësimi i densitetit kockor tek gratë me rrezik për osteoporozë.
Kontrollet e rregullta ndihmojnë në diagnostikimin e hershëm të problemeve shëndetësore dhe në përshtatjen e trajtimit sipas nevojave të pacientes.
Perspektiva afatgjatë
Menopauza është një fazë natyrale dhe jo një sëmundje. Me informimin e duhur, mbështetjen e specialistëve dhe një plan trajtimi të personalizuar, shumica e grave mund të kontrollojnë simptomat dhe të ruajnë një cilësi të mirë jete.
Trajtimet johormonale përfaqësojnë një alternativë të sigurt dhe efektive për shumë paciente, veçanërisht për ato që nuk mund të përdorin hormone. Zgjedhja e trajtimit duhet të bazohet gjithmonë në evidencat shkencore, nevojat individuale dhe komunikimin e vazhdueshëm mes pacientes dhe gjinekologut.
Këshilla nga Klinika Tradita
Në Klinika Tradita, çdo grua me menopauzë trajtohet në mënyrë individuale, sepse simptomat, gjendja shëndetësore dhe nevojat ndryshojnë nga një paciente tek tjetra. Nëse terapia hormonale nuk është e përshtatshme ose nuk preferohet, ekzistojnë alternativa të shumta johormonale që mund të përmirësojnë ndjeshëm cilësinë e jetës.
Hapi i parë është gjithmonë një vizitë gjinekologjike e plotë. Gjatë konsultës vlerësohen simptomat, historia personale dhe familjare, sëmundjet shoqëruese, medikamentet që përdoren dhe faktorët e rrezikut. Vetëm pas këtij vlerësimi mund të zgjidhet trajtimi më i përshtatshëm.
Mos përdorni medikamente apo suplemente “natyrale” pa u konsultuar me mjekun. Shumë produkte bimore reklamohen si zgjidhje për menopauzën, por jo të gjitha kanë efikasitet të provuar dhe disa mund të ndërveprojnë me barna të tjera ose të kenë efekte të padëshiruara.
Nëse simptomat janë të lehta, ndryshimet në stilin e jetesës mund të japin rezultate të mira. Aktiviteti fizik i rregullt, ushqyerja e shëndetshme, ruajtja e peshës normale, gjumi cilësor dhe menaxhimi i stresit janë pjesë e rëndësishme e trajtimit dhe ndikojnë pozitivisht edhe në shëndetin e zemrës, kockave dhe mirëqenien psikologjike.
Për gratë që vuajnë nga tharja vaginale ose dhimbja gjatë marrëdhënieve seksuale, hidratuesit dhe lubrifikantët vaginalë mund të përmirësojnë ndjeshëm komfortin dhe cilësinë e jetës intime. Nëse simptomat vazhdojnë, nevojitet rivlerësim nga gjinekologu për të përjashtuar shkaqe të tjera dhe për të përcaktuar trajtimin më të përshtatshëm.
Kontrollet periodike nuk duhet të neglizhohen edhe nëse nuk përdoren hormone. Vizitat gjinekologjike, Pap Test-i, mamografia sipas moshës dhe kontrolli i densitetit kockor kur indikohet janë thelbësore për zbulimin e hershëm të problemeve shëndetësore.
Duhet të kontaktoni menjëherë mjekun nëse gjatë menopauzës shfaqen:
● gjakderdhje vaginale pas menopauzës;
● dhimbje të forta pelvike;
● sekrecione vaginale me erë të rëndë ose me gjak;
● dhimbje gjoksi ose vështirësi në frymëmarrje;
● ënjtje e papritur e njërës këmbë;
● humbje e pashpjegueshme në peshë.
Mos harroni se menopauza është një fazë natyrale e jetës. Me kujdesin e duhur mjekësor, ndryshimet në stilin e jetesës dhe trajtimin e personalizuar, shumica e grave mund të vazhdojnë aktivitetet e tyre të përditshme me një cilësi shumë të mirë jete.
Pyetjet më të shpeshta (FAQ)
1. A janë trajtimet johormonale po aq efektive sa terapia hormonale?
Jo. Terapia hormonale mbetet trajtimi më efektiv për valët e të nxehtit dhe djersitjet gjatë natës. Megjithatë, trajtimet johormonale mund të ofrojnë përmirësim të konsiderueshëm tek shumë gra, sidomos kur hormonet nuk mund të përdoren.
2. Kush përfiton më shumë nga trajtimet johormonale?
Ato janë veçanërisht të përshtatshme për gratë që kanë kundërindikacione për terapi hormonale, si historia e kancerit të gjirit, tromboza, ose për ato që preferojnë të mos përdorin hormone.
3. A mund të kombinohen disa trajtime johormonale?
Po. Shpesh kombinohen ndryshimet në stilin e jetesës, aktiviteti fizik, fizioterapia e dyshemesë pelvike, medikamentet johormonale dhe trajtimet lokale për të arritur rezultatet më të mira.
4. A janë të sigurta suplementet bimore?
Jo gjithmonë. Edhe pse janë produkte natyrale, ato mund të kenë efekte anësore ose të ndërveprojnë me medikamente të tjera. Përdorimi duhet të bëhet vetëm pas këshillës së mjekut.
5. A ndihmojnë ushtrimet fizike?
Po. Aktiviteti fizik përmirëson humorin, cilësinë e gjumit, shëndetin e kockave, kontrollin e peshës dhe mirëqenien e përgjithshme, megjithëse nuk eliminon plotësisht valët e të nxehtit.
6. Çfarë mund të përdor për tharjen vaginale pa hormone?
Lubrifikantët dhe hidratuesit vaginalë janë alternativa të sigurta dhe efektive për shumë gra. Nëse simptomat vazhdojnë, nevojitet konsultë me gjinekologun.
7. Sa kohë duhet për të parë rezultatet?
Kjo varet nga trajtimi. Medikamentet johormonale zakonisht japin efekt brenda disa javësh, ndërsa përmirësimi nga ndryshimet në stilin e jetesës dhe fizioterapia mund të kërkojë disa muaj.
8. A mund të ndaloj vetë medikamentet johormonale?
Jo. Çdo ndërprerje ose ndryshim i trajtimit duhet të bëhet në konsultim me mjekun për të shmangur rikthimin e simptomave ose efektet e padëshiruara.
9. A duhet të bëj kontrolle gjinekologjike edhe nëse nuk marr hormone?
Po. Vizitat periodike, Pap Test-i, mamografia dhe ekzaminimet e tjera të rekomanduara mbeten të rëndësishme për çdo grua pas menopauzës.
10. Kur duhet të kërkoj menjëherë ndihmë mjekësore?
Nëse shfaqen gjakderdhje vaginale pas menopauzës, dhimbje të forta pelvike, sekrecione me gjak ose erë të rëndë, dhimbje gjoksi, gulçim ose ënjtje e papritur e këmbës, duhet të konsultoheni menjëherë me mjekun.
Literaturë
1. The North American Menopause Society (NAMS). The 2023 Nonhormone Therapy Position Statement of The North American Menopause Society. Menopause. 2023.
2. The American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Management of Menopausal Symptoms. Committee Opinion. 2024.
3. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Menopause: Diagnosis and Management (NG23). Updated 2024.
4. European Menopause and Andropause Society (EMAS). Non-hormonal Management of Menopausal Symptoms. 2023.
5. International Menopause Society (IMS). Recommendations on Midlife Women’s Health and Menopause Management. 2023.
6. Faubion SS, et al. Nonhormonal Management of Menopausal Vasomotor Symptoms. Menopause. 2023.
7. Berek JS. Berek & Novak’s Gynecology. 16th Edition. Wolters Kluwer; 2024.
8. Williams Gynecology. 5th Edition. McGraw-Hill Education; 2023.
9. World Health Organization (WHO). Women Ageing and Health. Geneva: WHO; 2023.
10. Shifren JL, Gass MLS. The North American Menopause Society Recommendations for Clinical Care of Midlife Women. Menopause. 2022.
Ky artikull është informues dhe nuk zëvendëson konsultën me mjekun specialist. Nëse simptomat e menopauzës ndikojnë në cilësinë tuaj të jetës, drejtohuni për një vizitë gjinekologjike për të përcaktuar trajtimin më të përshtatshëm dhe më të sigurt për ju.
Ju keshillojme te merrni informacione profesionale nga IUGA.