Postmenopauza – Çfarë është, ndryshimet në organizëm dhe si të ruani shëndetin pas menopauzës

Postmenopauza – Postmenopauza është faza e jetës së një gruaje që fillon pasi kanë kaluar 12 muaj rresht pa menstruacione, pa ndonjë shkak tjetër si shtatzënia, ushqyerja me gji apo ndërhyrjet kirurgjikale. Ajo përfaqëson fazën përfundimtare të tranzicionit menopauzal dhe vazhdon për pjesën tjetër të jetës. Në këtë periudhë, vezoret pothuajse ndalojnë prodhimin e hormoneve seksuale femërore, kryesisht estrogjenit dhe progesteronit, duke sjellë ndryshime të rëndësishme në shumë sisteme të organizmit.

Postmenopauza – Megjithëse menopauza shënon fundin e cikleve menstruale, postmenopauza është periudha gjatë së cilës trupi përshtatet me mungesën afatgjatë të estrogjenit. Për disa gra kjo fazë kalon me pak shqetësime, ndërsa për të tjera mund të shoqërohet me simptoma të vazhdueshme dhe rritje të rrezikut për sëmundje kronike si osteoporoza, sëmundjet kardiovaskulare dhe çrregullimet e traktit urinar.

Kur fillon postmenopauza?

Një grua konsiderohet në postmenopauzë kur:

●          kanë kaluar 12 muaj pa menstruacione;

●          nuk ekziston një shkak tjetër që justifikon mungesën e tyre;

●          analizat hormonale, kur nevojiten, tregojnë nivele shumë të ulëta të estrogjenit dhe rritje të hormoneve FSH dhe LH.

Mosha mesatare e menopauzës natyrale është rreth 51 vjeç, por postmenopauza mund të fillojë më herët ose më vonë, në varësi të faktorëve gjenetikë, stilit të jetesës, duhanpirjes, trajtimeve mjekësore apo ndërhyrjeve kirurgjikale.

Çfarë ndodh me hormonet gjatë postmenopauzës?

Ndryshimi më i rëndësishëm është ulja e vazhdueshme e estrogjenit. Ky hormon ka rol në:

●          shëndetin e kockave;

●          elasticitetin e enëve të gjakut;

●          funksionin e zemrës;

●          lubrifikimin vaginal;

●          metabolizmin;

●          shëndetin e lëkurës;

●          funksionimin e trurit dhe kujtesës.

Me uljen e estrogjenit ndodhin edhe këto ndryshime:

●          progesteroni pothuajse nuk prodhohet më;

●          vezoret humbasin funksionin riprodhues;

●          hormonet FSH dhe LH mbeten të larta si rezultat i mungesës së përgjigjes nga vezoret;

●          prodhimi i kolagjenit bie gradualisht;

●          masa muskulore zvogëlohet;

●          metabolizmi bazal ngadalësohet.

Këto procese janë fiziologjike dhe lidhen me plakjen natyrale të organizmit, por ndikimi i tyre ndryshon nga një grua te tjetra.

Si ndryshon organizmi gjatë postmenopauzës?

Mungesa afatgjatë e estrogjenit prek pothuajse çdo organ.

Sistemi kardiovaskular

Estrogjeni ndihmon në mbrojtjen e zemrës dhe enëve të gjakut. Pas menopauzës:

●          rritet tensioni arterial tek shumë gra;

●          kolesteroli LDL (“i keqi”) ka tendencë të rritet;

●          kolesteroli HDL (“i miri”) mund të ulet;

●          shtohet rreziku për aterosklerozë dhe sëmundje koronare.

Për këtë arsye, kontrolli i presionit të gjakut dhe i profilit lipidik bëhet pjesë e rëndësishme e kujdesit shëndetësor.

Sistemi skeletor

Një nga ndryshimet më të rëndësishme është humbja graduale e densitetit kockor.

Në vitet e para pas menopauzës humbja e masës kockore është më e shpejtë. Kjo rrit rrezikun për:

●          osteopeni;

●          osteoporozë;

●          fraktura të vertebrave;

●          fraktura të qafës së femurit;

●          fraktura të kyçit të dorës.

Trakti urogjenital

Indet vaginale bëhen më të holla dhe më pak elastike.

Mund të shfaqen:

●          tharje vaginale;

●          djegie;

●          kruarje;

●          dhimbje gjatë marrëdhënieve seksuale;

●          infeksione urinare të përsëritura;

●          urgjencë urinare;

●          inkontinencë urinare.

Ky grup simptomash njihet si sindroma genitourinare e menopauzës (GSM) dhe është shumë e zakonshme në postmenopauzë.

Lëkura dhe flokët

Estrogjeni ndikon në prodhimin e kolagjenit dhe elastinës. Pas menopauzës mund të vërehen:

●          lëkurë më e thatë;

●          humbje e elasticitetit;

●          rrudha më të theksuara;

●          flokë më të hollë;

●          rënie më e madhe e flokëve;

●          thonj më të brishtë.

Metabolizmi

Shumë gra vënë re se pesha shtohet më lehtë gjatë postmenopauzës.

Arsyet kryesore janë:

●          metabolizëm më i ngadaltë;

●          ulje e masës muskulore;

●          ndryshime hormonale;

●          aktivitet fizik më i pakët;

●          depozitimi i yndyrës në zonën e barkut.

Ky ndryshim nuk është i pashmangshëm dhe mund të kontrollohet me ushqyerje të shëndetshme dhe aktivitet fizik të rregullt.

A është postmenopauza një sëmundje?

Jo. Postmenopauza është një fazë normale biologjike e jetës së gruas dhe nuk konsiderohet sëmundje. Megjithatë, mungesa afatgjatë e estrogjenit rrit predispozicionin për disa probleme shëndetësore, prandaj kontrolli periodik gjinekologjik dhe kujdesi parandalues janë thelbësorë.

Shumë gra jetojnë dekada në postmenopauzë me cilësi shumë të mirë jete, sidomos kur ndjekin një stil jetese të shëndetshëm dhe marrin trajtimin e duhur nëse simptomat ndikojnë në jetën e përditshme.

Faktorët që ndikojnë në mënyrën se si përjetohet postmenopauza

Intensiteti i simptomave nuk është i njëjtë për çdo grua. Në këtë ndikojnë:

●          predispozita gjenetike;

●          mosha e fillimit të menopauzës;

●          pesha trupore;

●          duhanpirja;

●          konsumimi i alkoolit;

●          niveli i aktivitetit fizik;

●          dieta;

●          prania e sëmundjeve kronike;

●          niveli i stresit;

●          cilësia e gjumit.

Kuptimi i këtyre faktorëve ndihmon në krijimin e një plani të personalizuar për ruajtjen e shëndetit gjatë postmenopauzës.

Simptomat, komplikacionet dhe diagnostikimi i postmenopauzës

Edhe pse menopauza shënon fundin e ciklit menstrual, kjo nuk do të thotë që të gjitha simptomat zhduken menjëherë. Në postmenopauzë, organizmi vazhdon të përshtatet me nivelet e ulëta të estrogjenit. Për disa gra simptomat zbehen gradualisht, ndërsa për të tjera ato mund të vazhdojnë për shumë vite ose të shfaqen probleme të reja që lidhen me mungesën afatgjatë të hormoneve.

Kjo është arsyeja pse postmenopauza konsiderohet një periudhë që kërkon kujdes të vazhdueshëm shëndetësor dhe kontrolle periodike.

Simptomat vazhduese të postmenopauzës

Afshet e nxehta dhe djersitjet e natës

Edhe pas menopauzës, shumë gra vazhdojnë të përjetojnë afshe të nxehta. Ato karakterizohen nga:

●          ndjesi e menjëhershme nxehtësie në fytyrë, qafë dhe kraharor;

●          skuqje e lëkurës;

●          djersitje intensive;

●          rrahje të shpejta të zemrës;

●          ndjesi ankthi.

Tek disa gra këto episode zgjasin vetëm disa muaj, ndërsa tek të tjera mund të vazhdojnë për 5–10 vjet ose më gjatë.

Çrregullimet e gjumit

Pagjumësia është ndër problemet më të shpeshta në postmenopauzë.

Shkaqet përfshijnë:

●          djersitjet e natës;

●          ndryshimet hormonale;

●          ankthin;

●          stresin;

●          depresionin;

●          ndryshimet e ritmit biologjik.

Mungesa e gjumit ndikon në:

●          përqendrim;

●          kujtesë;

●          humor;

●          energji gjatë ditës;

●          cilësinë e jetës.

Ndryshimet emocionale dhe psikologjike

Estrogjeni luan rol edhe në funksionimin e sistemit nervor qendror.

Për këtë arsye mund të shfaqen:

●          nervozizëm;

●          irritim;

●          ankth;

●          ndryshime humori;

●          mungesë motivimi;

●          ulje e vetëvlerësimit;

●          depresion.

Jo çdo ndryshim emocional lidhet vetëm me hormonet. Në këtë periudhë shumë gra përballen edhe me sfida familjare, profesionale ose sociale që ndikojnë në gjendjen psikologjike.

Sindroma genitourinare e menopauzës (GSM)

Një nga problemet më të zakonshme gjatë postmenopauzës është sindroma genitourinare e menopauzës, e cila prek vaginën, vulvën dhe traktin urinar.

Simptomat vaginale

●          tharje vaginale;

●          kruarje;

●          djegie;

●          ndjesi shtrëngimi;

●          sekrecione të pakta;

●          gjakderdhje të lehtë pas marrëdhënieve seksuale.

Mungesa e estrogjenit bën që mukoza vaginale të bëhet më e hollë, më pak elastike dhe më pak e lubrifikuar.

Ndikimi në jetën seksuale

Postmenopauza nuk nënkupton fundin e jetës seksuale.

Megjithatë mund të shfaqen:

●          dhimbje gjatë marrëdhënieve (dispareuni);

●          ulje e dëshirës seksuale;

●          vështirësi në arritjen e eksitimit seksual;

●          ulje e lubrifikimit natyral.

Shumë nga këto probleme trajtohen me sukses përmes lubrifikantëve, hidratuesve vaginalë ose terapive hormonale lokale, sipas rekomandimit të gjinekologut.

Problemet urinare

Mungesa e estrogjenit ndikon edhe në uretrën dhe fshikëzën urinare.

Mund të shfaqen:

●          urinim i shpeshtë;

●          urgjencë urinare;

●          infeksione urinare të përsëritura;

●          inkontinencë urinare;

●          ndjesi djegieje gjatë urinimit pa infeksion aktiv.

Këto simptoma nuk duhen konsideruar si pjesë “normale” e plakjes, pasi ekzistojnë trajtime efektive që përmirësojnë ndjeshëm cilësinë e jetës.

Osteoporoza – një nga komplikacionet më serioze

Estrogjeni ndihmon në ruajtjen e masës kockore. Pas menopauzës humbja e kockës përshpejtohet ndjeshëm.

Nëse nuk diagnostikohet dhe trajtohet, mund të zhvillohet osteoporoza.

Shenjat

Në fazat e hershme zakonisht nuk ka simptoma.

Më vonë mund të shfaqen:

●          dhimbje kronike shpine;

●          ulje e gjatësisë trupore;

●          përkulje e shtyllës kurrizore;

●          fraktura pas traumave minimale.

Gratë me menopauzë të hershme, histori familjare të osteoporozës, peshë të ulët trupore ose përdorim afatgjatë të kortikosteroideve kanë rrezik më të lartë.

Rreziku për sëmundjet kardiovaskulare

Para menopauzës estrogjeni ofron një efekt mbrojtës për zemrën.

Pas menopauzës rritet rreziku për:

●          hipertension arterial;

●          aterosklerozë;

●          infarkt të miokardit;

●          insult cerebral;

●          diabet tip 2;

●          dislipidemi.

Për këtë arsye rekomandohen kontrolle të rregullta të:

●          tensionit arterial;

●          glukozës në gjak;

●          kolesterolit total;

●          LDL;

●          HDL;

●          triglicerideve.

Ndryshimet metabolike

Në postmenopauzë shpesh vërehen:

●          shtim në peshë;

●          rritje e yndyrës abdominale;

●          ulje e masës muskulore;

●          metabolizëm më i ngadaltë;

●          rezistencë ndaj insulinës.

Këto ndryshime rrisin rrezikun për sindromën metabolike dhe diabetin.

Si diagnostikohet postmenopauza?

Në shumicën e rasteve diagnoza vendoset mbi bazën e historisë mjekësore.

Elementet kryesore janë:

●          mungesa e menstruacioneve për të paktën 12 muaj;

●          mosha e pacientes;

●          simptomat karakteristike.

Në raste të veçanta mjeku mund të rekomandojë analiza hormonale ose ekzaminime shtesë.

Ekzaminimet e rekomanduara gjatë postmenopauzës

Një grua në postmenopauzë duhet të kryejë kontrolle periodike, të cilat mund të përfshijnë:

●          vizitë gjinekologjike;

●          Pap-test sipas rekomandimeve;

●          test HPV kur indikohet;

●          ekografi transvaginale;

●          mamografi sipas moshës dhe faktorëve të rrezikut;

●          densitometri kockore (DEXA);

●          analiza të gjakut (glukozë, profil lipidik, funksion tiroides sipas rastit);

●          analizë urine kur ka simptoma urinare.

Këto ekzaminime ndihmojnë në zbulimin e hershëm të komplikacioneve dhe në ruajtjen e shëndetit afatgjatë.

Trajtimi i postmenopauzës, terapia hormonale, stili i jetesës dhe parandalimi i komplikacioneve

Postmenopauza nuk është një sëmundje që duhet “shëruar”, por një fazë natyrale e jetës që kërkon kujdes të vazhdueshëm për të ruajtur shëndetin dhe cilësinë e jetës. Sot ekzistojnë shumë mënyra për të trajtuar simptomat dhe për të parandaluar komplikacionet afatgjata të mungesës së estrogjenit. Plani i trajtimit duhet të jetë gjithmonë individual, duke marrë parasysh moshën, simptomat, historinë mjekësore, faktorët e rrezikut dhe preferencat e pacientes.

Objektivat e trajtimit

Qëllimet kryesore të trajtimit janë:

●          lehtësimi i simptomave vazomotore (afshe të nxehta dhe djersitje nate);

●          trajtimi i tharjes dhe atrofisë vaginale;

●          përmirësimi i cilësisë së gjumit;

●          ruajtja e shëndetit seksual;

●          parandalimi i osteoporozës;

●          ulja e rrezikut për fraktura;

●          kontrolli i faktorëve të rrezikut kardiovaskular;

●          ruajtja e masës muskulore;

●          përmirësimi i mirëqenies psikologjike;

●          rritja e cilësisë së jetës.

Terapia hormonale e menopauzës (Hormone Replacement Therapy – HRT)

Terapia hormonale është trajtimi më efektiv për simptomat e moderuara dhe të rënda të menopauzës dhe postmenopauzës. Ajo zëvendëson pjesërisht estrogjenin që organizmi nuk e prodhon më.

Kur rekomandohet?

Mjeku mund ta rekomandojë tek gratë që kanë:

●          afshe të forta të nxehta;

●          djersitje të shpeshta gjatë natës;

●          atrofi vaginale të rëndë;

●          dhimbje gjatë marrëdhënieve seksuale;

●          menopauzë të hershme;

●          rrezik të lartë për humbje të masës kockore.

Vendimi për fillimin e HRT merret vetëm pas një vlerësimi të plotë mjekësor.

Llojet e terapisë hormonale

Estrogjeni i vetëm

Përdoret zakonisht vetëm tek gratë që kanë kryer histerektomi (heqjen e mitrës), pasi mungon rreziku i stimulimit të endometrit.

Estrogjen + progesteron

Tek gratë që e kanë ende mitrën, estrogjeni kombinohet me progesteron për të mbrojtur mukozën e mitrës nga hiperplazia dhe kanceri endometrial.

Terapia lokale vaginale

Kur simptomat kufizohen në traktin urogjenital, mund të përdoren:

●          kremra vaginalë me estrogjen;

●          ovula vaginale;

●          tableta vaginale;

●          unaza vaginale me çlirim të ngadaltë të estrogjenit.

Kjo terapi vepron kryesisht në nivel lokal dhe ka përthithje minimale në qarkullimin e gjakut.

Përfitimet e HRT

Studimet kanë treguar se terapia hormonale mund të:

●          reduktojë ndjeshëm afshet e nxehta;

●          përmirësojë cilësinë e gjumit;

●          zvogëlojë djersitjet e natës;

●          përmirësojë humorin tek disa gra;

●          rikthejë lubrifikimin vaginal;

●          zvogëlojë dhimbjen gjatë marrëdhënieve seksuale;

●          ulë humbjen e masës kockore;

●          reduktojë rrezikun për fraktura osteoporotike;

●          përmirësojë cilësinë e jetës.

Rreziqet dhe kundërindikacionet

Edhe pse është shumë efektive, terapia hormonale nuk është e përshtatshme për çdo grua.

Zakonisht nuk rekomandohet tek gratë me:

●          kancer të gjirit aktiv ose në histori;

●          kancer të endometrit të patrajtuar;

●          trombozë të venave të thella ose emboli pulmonare;

●          sëmundje të rënda të mëlçisë;

●          gjakderdhje vaginale të pashpjeguar;

●          histori të disa sëmundjeve kardiovaskulare.

Për këtë arsye, terapia duhet të fillohet vetëm pas konsultës me gjinekologun dhe rivlerësimeve periodike.

Trajtimet jo hormonale

Kur terapia hormonale nuk mund të përdoret ose pacientja nuk dëshiron ta ndjekë, ekzistojnë alternativa të tjera.

Medikamente jo hormonale

Në raste të zgjedhura mjeku mund të rekomandojë:

●          disa antidepresivë në doza të ulëta;

●          gabapentin;

●          clonidine;

●          preparate të tjera sipas udhëzimeve ndërkombëtare.

Këto mund të ndihmojnë në uljen e afsheve të nxehta tek disa paciente.

Lubrifikantët dhe hidratuesit vaginalë

Tharja vaginale është një nga simptomat që vazhdon më shpesh në postmenopauzë.

Lubrifikantët përdoren gjatë marrëdhënieve seksuale për të reduktuar dhimbjen, ndërsa hidratuesit vaginalë përdoren rregullisht për të përmirësuar lagështinë dhe elasticitetin e mukozës vaginale.

Ushqyerja gjatë postmenopauzës

Një dietë e ekuilibruar ndihmon në ruajtjen e shëndetit të kockave, zemrës dhe metabolizmit.

Rekomandohen:

●          qumësht dhe produkte të bulmetit me pak yndyrë;

●          kos;

●          djathë;

●          sardele dhe salmon;

●          perime me gjethe jeshile;

●          brokoli;

●          lakër jeshile;

●          fruta të freskëta;

●          bishtajore;

●          drithëra integrale;

●          vaj ulliri;

●          arra dhe bajame;

●          fara liri dhe chia.

Kalciumi dhe vitamina D

Këta dy elementë janë thelbësorë për shëndetin e kockave.

Burime të mira të kalciumit janë:

●          qumështi;

●          kosi;

●          djathi;

●          bajamet;

●          brokoli;

●          lakra;

●          sardelet.

Vitamina D merret nga:

●          ekspozimi i moderuar në diell;

●          peshqit e yndyrshëm;

●          vezët;

●          suplementet, kur rekomandohen nga mjeku.

Ushtrimet fizike

Aktiviteti fizik është një nga trajtimet më efektive jo-medikamentoze.

Rekomandohen:

Ecja

30–45 minuta në ditë ndihmon në:

●          kontrollin e peshës;

●          uljen e tensionit arterial;

●          përmirësimin e humorit;

●          mbrojtjen e zemrës.

Ushtrimet me pesha

Forcojnë:

●          muskujt;

●          kockat;

●          ekuilibrin.

Kjo ndihmon në uljen e rrezikut të frakturave.

Ushtrimet e ekuilibrit

Si:

●          yoga;

●          pilates;

●          tai chi.

Ato reduktojnë rrezikun e rrëzimeve dhe përmirësojnë fleksibilitetin.

Ushtrimet e dyshemesë pelvike

Ushtrimet Kegel:

●          forcojnë muskujt pelvikë;

●          reduktojnë inkontinencën urinare;

●          përmirësojnë funksionin seksual;

●          ndihmojnë në parandalimin e prolapsit.

Ruajtja e peshës trupore

Pas menopauzës metabolizmi ngadalësohet, ndaj shtimi në peshë është i zakonshëm.

Për ta parandaluar rekomandohet:

●          konsum më i madh i proteinave;

●          më pak sheqer dhe ëmbëlsira;

●          kufizim i ushqimeve ultra të përpunuara;

●          aktivitet fizik i përditshëm;

●          kontroll i porcioneve;

●          gjumë cilësor.

Kujdesi për shëndetin mendor

Shëndeti emocional është po aq i rëndësishëm sa ai fizik.

Mund të ndihmojnë:

●          aktiviteti fizik;

●          meditimi;

●          teknikat e relaksimit;

●          mbështetja familjare;

●          grupet mbështetëse;

●          psikoterapia kur është e nevojshme.

Nëse simptomat e ankthit ose depresionit zgjasin, duhet kërkuar ndihmë profesionale.

Parandalimi i osteoporozës

Masat kryesore përfshijnë:

●          marrje të mjaftueshme të kalciumit;

●          vitaminë D sipas nevojës;

●          ushtrime me peshë trupore;

●          mosduhanpirje;

●          kufizim të alkoolit;

●          kontroll periodik me densitometri (DEXA) sipas rekomandimit të mjekut.

Parandalimi i sëmundjeve kardiovaskulare

Gratë në postmenopauzë duhet të monitorojnë rregullisht:

●          tensionin arterial;

●          kolesterolin;

●          gliceminë;

●          peshën trupore;

●          perimetrin e belit.

Gjithashtu rekomandohen:

●          dieta mesdhetare;

●          aktivitet fizik i rregullt;

●          ndërprerja e duhanit;

●          kontrolli i diabetit dhe hipertensionit.

Kontrollet mjekësore periodike

Edhe në mungesë simptomash, rekomandohen vizita të rregullta që mund të përfshijnë:

●          kontroll gjinekologjik;

●          Pap-test dhe/ose test HPV sipas udhëzimeve;

●          mamografi sipas moshës dhe faktorëve të rrezikut;

●          ekografi transvaginale kur indikohet;

●          densitometri kockore;

●          analiza të gjakut (profil lipidik, glukozë, funksion renal e hepatik sipas nevojës);

●          matje të tensionit arterial dhe indeksit të masës trupore.

Kontrollet periodike mundësojnë diagnostikimin e hershëm të komplikacioneve dhe ndërhyrjen në kohë, duke ndihmuar gruan të ruajë një jetë aktive dhe të shëndetshme për shumë vite pas menopauzës.

Këshilla nga Klinika Tradita

Postmenopauza është një fazë e re e jetës dhe nuk duhet të shihet si fundi i mirëqenies apo i feminitetit. Me kujdesin e duhur mjekësor, një stil jetese të shëndetshëm dhe kontrolle të rregullta, shumica e grave mund të jetojnë për shumë vite me shëndet të mirë dhe cilësi të lartë jete.

Në Klinikën Tradita besojmë se çdo grua meriton një kujdes të personalizuar gjatë kësaj periudhe. Simptomat e postmenopauzës ndryshojnë nga një paciente tek tjetra, ndaj edhe trajtimi duhet të përshtatet individualisht.

Mos i neglizhoni simptomat

Shumë gra mendojnë se tharja vaginale, inkontinenca urinare, dhimbjet gjatë marrëdhënieve seksuale ose afshet e nxehta janë “normale” dhe duhet të durohen. Në fakt, ekzistojnë trajtime efektive që mund të përmirësojnë ndjeshëm cilësinë e jetës.

Nëse simptomat ndikojnë në aktivitetin tuaj të përditshëm, në gjumë, në jetën intime apo në mirëqenien emocionale, konsultohuni me gjinekologun.

Kryeni kontrolle periodike

Vizitat e rregullta gjinekologjike janë të rëndësishme edhe pas përfundimit të ciklit menstrual.

Kontrollet mund të ndihmojnë në:

●          zbulimin e hershëm të patologjive të mitrës dhe vezoreve;

●          vlerësimin e shëndetit vaginal;

●          diagnostikimin e hershëm të osteoporozës;

●          monitorimin e shëndetit të gjirit;

●          identifikimin e faktorëve të rrezikut për sëmundjet kardiovaskulare.

Kujdesuni për shëndetin e kockave

Pas menopauzës, humbja e masës kockore përshpejtohet.

Për të mbrojtur kockat:

●          konsumoni ushqime të pasura me kalcium;

●          siguroni marrjen e vitaminës D sipas rekomandimit të mjekut;

●          kryeni ushtrime me ngarkesë (si ecja dhe ushtrimet me pesha të lehta);

●          shmangni duhanin dhe alkoolin në sasi të mëdha.

Mbani zemrën të shëndetshme

Rreziku për sëmundje kardiovaskulare rritet pas menopauzës.

Prandaj rekomandohet:

●          kontrolli periodik i tensionit arterial;

●          monitorimi i kolesterolit dhe glicemisë;

●          aktivitet fizik të paktën 150 minuta në javë;

●          dietë e pasur me fruta, perime, peshk dhe drithëra integrale.

Kujdesuni për peshën trupore

Rënia e metabolizmit bën që shtimi në peshë të jetë më i lehtë.

Për ta parandaluar:

●          konsumoni vakte të balancuara;

●          kufizoni pijet me sheqer dhe ushqimet ultra të përpunuara;

●          mos anashkaloni mëngjesin;

●          pini ujë në sasi të mjaftueshme;

●          flini 7–8 orë çdo natë.

Mos neglizhoni shëndetin emocional

Ndryshimet hormonale dhe procesi i plakjes mund të ndikojnë në humor dhe vetëbesim.

Është e rëndësishme të:

●          flisni hapur me familjen dhe partnerin;

●          kërkoni ndihmë profesionale nëse ndiheni të depresionuara ose shumë të ankthuara;

●          ruani aktivitetin social;

●          vazhdoni hobet dhe aktivitetet që ju japin kënaqësi.

Kujdesuni për jetën intime

Shumë gra hezitojnë të flasin për problemet seksuale gjatë postmenopauzës.

Nëse keni:

●          tharje vaginale;

●          dhimbje gjatë marrëdhënieve;

●          ulje të dëshirës seksuale;

●          gjakderdhje pas kontaktit seksual,

mos u turpëroni të konsultoheni me gjinekologun. Shumica e këtyre problemeve kanë zgjidhje efektive.

Përmbledhje

Postmenopauza është një etapë normale e jetës së gruas, e karakterizuar nga mungesa afatgjatë e estrogjenit dhe ndryshime që prekin shumë sisteme të organizmit. Edhe pse rritet rreziku për osteoporozë, sëmundje kardiovaskulare dhe sindromën genitourinare të menopauzës, këto nuk janë pasoja të pashmangshme.

Diagnoza e hershme, kontrollet periodike, ushqyerja e shëndetshme, aktiviteti fizik, ruajtja e peshës normale dhe trajtimi i personalizuar sipas nevojës ndihmojnë në ruajtjen e shëndetit dhe cilësisë së jetës.

Çdo grua e përjeton postmenopauzën në mënyrën e saj. Prandaj, informimi i saktë dhe bashkëpunimi me gjinekologun janë çelësi për një plakje aktive dhe të shëndetshme.

Pyetjet më të shpeshta (FAQ)

1. Sa zgjat postmenopauza?

Postmenopauza fillon 12 muaj pas menstruacionit të fundit dhe vazhdon gjatë gjithë jetës.

2. A mund të vazhdojnë afshet e nxehta edhe pas menopauzës?

Po. Tek disa gra ato zgjasin disa vite pas menopauzës.

3. A është normale tharja vaginale?

Po. Është një nga simptomat më të zakonshme të mungesës së estrogjenit dhe mund të trajtohet.

4. A mund të mbetem shtatzënë në postmenopauzë?

Pas konfirmimit të menopauzës (12 muaj pa menstruacione), shtatzënia natyrale nuk është e mundur.

5. A duhet të bëj ende Pap-test?

Po, sipas moshës, historisë mjekësore dhe rekomandimeve të gjinekologut.

6. A duhet të kryej mamografi?

Po. Mamografia periodike mbetet shumë e rëndësishme edhe pas menopauzës.

7. Si mund ta mbroj veten nga osteoporoza?

Me aktivitet fizik, marrje të mjaftueshme të kalciumit dhe vitaminës D, si dhe kontrolle me densitometri kur rekomandohen.

8. A shtohet pesha në postmenopauzë?

Po, metabolizmi ngadalësohet, por dieta e shëndetshme dhe aktiviteti fizik ndihmojnë në mbajtjen e peshës normale.

9. A është e sigurt terapia hormonale?

Për shumë gra është një trajtim i sigurt dhe efektiv, por duhet të përshkruhet vetëm pas vlerësimit individual nga mjeku.

10. Kur duhet të konsultohem menjëherë me gjinekologun?

Nëse shfaqni gjakderdhje vaginale pas menopauzës, dhimbje të forta pelvike, sekrecione me erë të rëndë, humbje të pashpjegueshme në peshë ose simptoma urinare të vazhdueshme.

Literatura

1.         World Health Organization (WHO). Menopause. 2024.

2.         American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). The Menopause Years. 2024.

3.         The North American Menopause Society (NAMS). The Menopause Guidebook. 2023.

4.         European Menopause and Andropause Society (EMAS). Clinical Practice Guidelines.

5.         National Institute on Aging (NIA). What Is Menopause? 2024.

6.         International Osteoporosis Foundation (IOF). Postmenopausal Osteoporosis. 2024.

7.         Berek & Novak’s Gynecology. 16th Edition.

8.         Williams Gynecology. 5th Edition.

Ju keshillojme te merrni informacione profesionale nga IUGA.