Prolapsi i fshikëzës. Cistocela – Shenjat, diagnostikimi dhe trajtimi

Hyrje

Prolapsi i fshikëzës. Cistocela ose prolapsi i fshikezes urinare i njohur në mjekësi si cistocela, është një nga format më të zakonshme të prolapsit të organeve pelvike tek gratë. Ai ndodh kur muri i përparmë i vaginës dhe strukturat mbështetëse që mbajnë fshikëzën urinare dobësohen, duke lejuar që fshikëza të zbresë drejt vaginës.

Shumë gra e përshkruajnë këtë gjendje si:

●          “Ndjej një fryrje në vaginë.”

●          “Kam ndjesinë sikur diçka po bie poshtë.”

●          “Nuk e zbraz plotësisht fshikëzën.”

●          “Më rrjedh urina kur kollitem ose qesh.”

Prolapsi i fshikëzës. Cistocela – Megjithëse cistocela është e shpeshtë, shumë paciente hezitojnë të kërkojnë ndihmë, duke menduar se simptomat janë pjesë normale e plakjes ose pasojë e lindjeve. Në realitet, cistocela është një gjendje mjekësore që mund të diagnostikohet dhe trajtohet me sukses, duke përmirësuar ndjeshëm cilësinë e jetës.

Çfarë është cistocela?

Cistocela është prolapsi i murit të përparmë të vaginës, ku fshikëza urinare zhvendoset poshtë për shkak të dobësimit të strukturave mbështetëse të legenit.

Në kushte normale:

●          fshikëza mbahet në pozicion nga muskujt e dyshemesë pelvike;

●          ligamentet;

●          fascia pubocervikale (indi lidhor që mbështet murin e përparmë të vaginës).

Kur këto struktura dobësohen ose dëmtohen, fshikëza humbet mbështetjen dhe fillon të zbresë drejt vaginës.

Sa më e madhe të jetë dobësia e këtyre strukturave, aq më i theksuar bëhet prolapsi.

Si zhvillohet prolapsi i fshikëzës?

Cistocela zakonisht nuk shfaqet papritur.

Ajo zhvillohet gradualisht gjatë viteve si rezultat i:

●          dëmtimit të muskujve gjatë lindjes;

●          plakjes së indeve;

●          uljes së nivelit të estrogjenit pas menopauzës;

●          rritjes së vazhdueshme të presionit brenda barkut.

Ky presion shtyn vazhdimisht fshikëzën drejt vaginës.

Me kalimin e kohës, strukturat mbështetëse nuk arrijnë më ta mbajnë atë në pozicionin normal.

Pse ndodh cistocela?

Nuk ekziston vetëm një shkak.

Në shumicën e rasteve, cistocela zhvillohet si rezultat i kombinimit të disa faktorëve.

1. Lindjet vaginale

Ky është faktori më i rëndësishëm i rrezikut.

Gjatë lindjes mund të ndodhin:

●          zgjatje e muskujve të legenit;

●          dëmtim i fascies;

●          dëmtim i nervave që kontrollojnë muskujt pelvikë.

Rreziku rritet tek gratë që kanë:

●          lindje të shumta;

●          lindje të zgjatura;

●          foshnja me peshë të madhe;

●          përdorim të pincës ose vakumit.

2. Menopauza

Pas menopauzës bie prodhimi i estrogjenit.

Kjo shkakton:

●          humbje të elasticitetit të indeve;

●          dobësim të kolagjenit;

●          hollim të mukozës vaginale.

Si rezultat, mbështetja e fshikëzës bëhet më e dobët.

3. Mosha

Me kalimin e viteve ndodh:

●          dobësim natyror i muskujve;

●          humbje e forcës së ligamentëve;

●          ndryshime në indin lidhor.

Prandaj cistocela është më e zakonshme tek gratë mbi 50–60 vjeç, megjithëse mund të shfaqet edhe më herët.

4. Mbipesha

Pesha e tepërt ushtron presion të vazhdueshëm mbi dyshemenë pelvike.

Sa më i lartë të jetë presioni intraabdominal, aq më i madh është rreziku për zhvillimin ose përparimin e prolapsit.

5. Kolla kronike

Kolla e vazhdueshme:

●          rrit presionin intraabdominal;

●          tendos muskujt e legenit qindra herë në ditë;

●          mund të përshpejtojë përkeqësimin e cistocelës.

6. Kapsllëku kronik

Sforcimi i përsëritur gjatë jashtëqitjes është një tjetër faktor i rëndësishëm.

Për këtë arsye rekomandohet:

●          dietë e pasur me fibra;

●          konsum i mjaftueshëm i ujit;

●          trajtim i kapsllëkut.

7. Ngritja e përsëritur e peshave

Punët fizike shumë të rënda ose ngritja e shpeshtë e peshave mund të kontribuojnë në dobësimin progresiv të strukturave mbështetëse të legenit.

Stadet e cistocelës

Mjekët zakonisht e klasifikojnë prolapsin sipas shkallës së zbritjes së fshikëzës.

Stadi I

Fshikëza ka zbritur lehtë, por mbetet brenda vaginës.

Shpesh nuk ka simptoma.

Stadi II

Fshikëza arrin deri pranë hyrjes së vaginës.

Mund të shfaqen:

●          rëndesë;

●          parehati;

●          probleme urinare.

Stadi III

Një pjesë e fshikëzës del jashtë vaginës.

Simptomat zakonisht janë më të theksuara.

Stadi IV

Prolaps shumë i avancuar.

Një pjesë e madhe e fshikëzës del jashtë vaginës.

Ky stad kërkon vlerësim të kujdesshëm për trajtimin më të përshtatshëm.

Pse cistocela është forma më e shpeshtë e prolapsit?

Muri i përparmë i vaginës mban peshën e fshikëzës urinare dhe është vazhdimisht i ekspozuar ndaj:

●          presionit gjatë kollës;

●          kapsllëkut;

●          ngritjes së peshave;

●          shtatzënive;

●          lindjeve.

Për këtë arsye, dobësimi i kësaj zone është shumë i zakonshëm.

Në shumë raste, cistocela mund të shoqërohet edhe me prolaps të mitrës ose rektocele, duke prekur më shumë se një organ pelvik.

Tabela 1. Faktorët kryesorë të rrezikut për cistocelën

Faktori Si ndikon?

Lindjet vaginale          Dëmtojnë muskujt dhe ligamentet e legenit

Menopauza    Ul estrogjenin dhe dobëson indet mbështetëse

Mosha Redukton elasticitetin dhe forcën e muskujve

Mbipesha       Rrit presionin mbi dyshemenë pelvike

Kolla kronike   Rrit vazhdimisht presionin intraabdominal

Kapsllëku kronik         Shkakton sforcim të përsëritur

Ngritja e peshave        Mund të përshpejtojë dobësimin e strukturave mbështetëse

Shenjat, simptomat dhe diagnostikimi i cistocelës

Jo çdo grua me cistocelë ka simptoma. Në stadet e hershme, prolapsi mund të zbulohet rastësisht gjatë një vizite gjinekologjike. Megjithatë, me përparimin e prolapsit, simptomat bëhen më të dukshme dhe mund të ndikojnë në aktivitetet e përditshme, urinimin dhe cilësinë e jetës.

Është e rëndësishme të dini se ashpërsia e simptomave nuk lidhet gjithmonë me stadin e prolapsit. Disa gra me prolaps të lehtë mund të kenë shqetësime të mëdha, ndërsa të tjera me prolaps më të avancuar mund të kenë pak simptoma.

1. Ndjesia e rëndesës në legen

Kjo është simptoma më e zakonshme.

Pacientet e përshkruajnë si:

●          ndjesi presioni në fund të barkut;

●          rëndesë në vaginë;

●          ndjesinë sikur “diçka po bie poshtë”;

●          parehati që përkeqësohet në fund të ditës.

Shpesh simptomat shtohen pas:

●          qëndrimit të gjatë në këmbë;

●          ecjes për distanca të gjata;

●          kollës;

●          ngritjes së peshave.

2. Fryrja ose masa vaginale

Në stadet më të avancuara, pacientja mund të vërejë:

●          një fryrje në hyrje të vaginës;

●          një masë që del gjatë kollës ose sforcimit;

●          ndjesinë se duhet ta shtyjë atë përsëri brenda.

Kjo është një nga arsyet më të shpeshta pse gratë vendosin të kërkojnë ndihmë mjekësore.

3. Probleme me urinimin

Për shkak se fshikëza ndryshon pozicionin e saj, mund të shfaqen simptoma urinare si:

●          urinim i shpeshtë;

●          urgjencë urinare (nevoja e menjëhershme për të urinuar);

●          vështirësi në fillimin e urinimit;

●          rrjedhje e dobët e urinës;

●          ndjesia se fshikëza nuk zbrazet plotësisht.

Disa paciente kanë nevojë të ndryshojnë pozicionin e trupit ose të ushtrojnë presion mbi murin e përparmë të vaginës për të zbrazur plotësisht fshikëzën.

4. Inkontinenca urinare

Cistocela shpesh shoqërohet me inkontinencë urinare, veçanërisht me:

Inkontinencën urinare nga stresi

Rrjedhje urine gjatë:

●          kollës;

●          teshtimës;

●          të qeshurit;

●          ngritjes së peshave;

●          aktivitetit fizik.

Urgjencën urinare

Pacientja ndjen një nevojë të papritur dhe të fortë për të urinuar, e cila mund të shoqërohet me rrjedhje urine përpara se të arrijë në tualet.

Disa gra mund të kenë të dyja format njëkohësisht.

5. Infeksionet urinare të përsëritura

Kur fshikëza nuk zbrazet plotësisht, urina që mbetet në të krijon kushte të favorshme për zhvillimin e baktereve.

Kjo mund të çojë në:

●          infeksione urinare të shpeshta;

●          djegie gjatë urinimit;

●          urinim të shpeshtë;

●          dhimbje suprapubike.

Nëse infeksionet përsëriten, është e rëndësishme të vlerësohet nëse cistocela po ndikon në zbrazjen e fshikëzës.

6. Parehati gjatë marrëdhënieve seksuale

Jo çdo grua me cistocelë përjeton probleme në jetën intime.

Megjithatë, disa paciente raportojnë:

●          ndjesi presioni;

●          parehati gjatë penetrimit;

●          ulje të vetëbesimit;

●          frikë nga përkeqësimi i prolapsit.

Në shumicën e rasteve, këto shqetësime mund të përmirësohen me trajtimin e duhur.

Si diagnostikohet cistocela?

Diagnoza vendoset kryesisht nga gjinekologu përmes:

Anamnezës

Mjeku pyet për:

●          simptomat urinare;

●          ndjesinë e rëndesës;

●          lindjet e mëparshme;

●          operacionet gjinekologjike;

●          kollën kronike;

●          kapsllëkun;

●          aktivitetin fizik dhe ngritjen e peshave.

Ekzaminimit gjinekologjik

Ky është hapi më i rëndësishëm.

Ekzaminimi kryhet zakonisht:

●          në pozicion gjinekologjik;

●          gjatë pushimit;

●          gjatë sforcimit ose kollës, për të vlerësuar shkallën e prolapsit.

Mjeku mund të përdorë sistemin POP-Q (Pelvic Organ Prolapse Quantification), i cili është standardi ndërkombëtar për vlerësimin objektiv të prolapsit.

Analizat shtesë

Jo çdo paciente ka nevojë për ekzaminime të avancuara.

Kur është e nevojshme, mund të rekomandohen:

●          analiza e urinës dhe urinokultura, nëse dyshohet për infeksion;

●          matja e urinës së mbetur pas urinimit (post-void residual);

●          ekografia e traktit urinar, në raste të përzgjedhura;

●          ekzaminime urodinamike, kur simptomat urinare janë të ndërlikuara ose planifikohet kirurgjia.

Si dallohet cistocela nga prolapset e tjera?

Ndonjëherë pacientet mendojnë se kanë prolaps të mitrës, ndërsa në fakt problemi kryesor është cistocela.

Mjeku dallon nëse prolapsi përfshin:

●          fshikëzën (cistocelë);

●          mitrën (prolaps uterin);

●          rektumin (rektocele);

●          ose disa organe njëkohësisht.

Ky dallim është shumë i rëndësishëm, sepse trajtimi mund të ndryshojë sipas organit të prekur.

Tabela 2. Shenjat më të zakonshme të cistocelës

Simptoma       Si shfaqet?

Rëndesë pelvike          Presion ose ndjesi “diçka po bie poshtë”

Fryrje vaginale Masë në hyrje të vaginës, më e dukshme gjatë sforcimit

Urinim i shpeshtë       Nevojë më e shpeshtë për të urinuar

Zbrazje jo e plotë e fshikëzës  Ndjesi se mbetet urinë pas urinimit

Inkontinencë urinare  Rrjedhje urine gjatë kollës, teshtimës ose aktivitetit fizik

Infeksione urinare të përsëritura       Si pasojë e zbrazjes jo të plotë të fshikëzës

Parehati gjatë marrëdhënieve seksuale         Presion ose shqetësim tek disa paciente

Këshilla nga Klinika Tradita, klinike gjinekollogjike

Në Klinikën Tradita, cistocela trajtohet me një qasje të personalizuar, sepse çdo paciente ka simptoma, nevoja dhe pritshmëri të ndryshme. Qëllimi ynë nuk është vetëm korrigjimi anatomik i prolapsit, por edhe përmirësimi i cilësisë së jetës, funksionit urinar dhe mirëqenies së pacientes.

✓ Mos i neglizhoni simptomat urinare

Nëse keni:

●          ndjesinë se fshikëza nuk zbrazet plotësisht;

●          urinim të shpeshtë;

●          rrjedhje të pavullnetshme të urinës;

●          infeksione urinare të përsëritura,

mos i konsideroni si pjesë normale të moshës. Një vizitë gjinekologjike mund të identifikojë shkakun dhe të ofrojë trajtimin e duhur.

✓ Mos prisni derisa prolapsi të bëhet i avancuar

Sa më herët të diagnostikohet cistocela, aq më të mëdha janë mundësitë për trajtim konservativ me ushtrime, fizioterapi ose pessar vaginal.

✓ Kujdesuni për dyshemenë pelvike

Ruajtja e një peshe normale, trajtimi i kapsllëkut dhe kollës kronike, si dhe shmangia e ngritjes së përsëritur të peshave të rënda mund të ndihmojnë në ngadalësimin e përparimit të prolapsit.

✓ Mos zgjidhni vetë trajtimin

Jo çdo paciente ka nevojë për kirurgji. Zgjedhja e trajtimit duhet të bëhet vetëm pas një vlerësimi të plotë nga gjinekologu.

✓ Respektoni kontrollet periodike

Edhe nëse simptomat përmirësohen, kontrollet e rregullta janë të rëndësishme për të monitoruar ecurinë e prolapsit dhe për të parandaluar komplikacionet.

Mitet dhe faktet

Miti     Fakti

Cistocela është pjesë normale e plakjes dhe nuk trajtohet.  Jo. Edhe pse është më e shpeshtë me kalimin e moshës, ajo është një gjendje mjekësore që mund të trajtohet.

Çdo grua me cistocelë duhet të operohet.    Jo. Shumë paciente trajtohen me sukses me metoda konservative.

Nëse kam rrjedhje urine, shkaku është gjithmonë cistocela. Jo domosdoshmërisht. Inkontinenca urinare mund të ketë edhe shkaqe të tjera që duhet të vlerësohen.

Operacioni garanton që cistocela nuk do të rikthehet kurrë. Asnjë operacion nuk e eliminon plotësisht rrezikun e rikthimit, por trajtimi i faktorëve të rrezikut mund ta ulë atë.

Ushtrimet Kegel nuk ndihmojnë.       Kur kryhen në mënyrë korrekte dhe në pacientet e përshtatshme, ato mund të përmirësojnë simptomat dhe të forcojnë dyshemenë pelvike.

FAQ – Pyetjet më të shpeshta

1. A është cistocela e rrezikshme?

Në shumicën e rasteve, jo. Megjithatë, nëse nuk trajtohet dhe simptomat përkeqësohen, mund të ndikojë në urinim, aktivitetet e përditshme dhe cilësinë e jetës.

2. A mund të shërohet pa operacion?

Po. Në stadet e hershme ose kur simptomat janë të lehta, shumë gra përfitojnë nga ushtrimet e dyshemesë pelvike, fizioterapia dhe pessari vaginal.

3. Si ta kuptoj nëse fshikëza ka rënë?

Shenjat më të zakonshme janë ndjesia e rëndesës në vaginë, një fryrje në hyrje të vaginës dhe vështirësia në zbrazjen e plotë të fshikëzës. Diagnoza konfirmohet me vizitë gjinekologjike.

4. A shkakton gjithmonë inkontinencë urinare?

Jo. Disa paciente kanë rrjedhje të urinës, ndërsa të tjera kanë vështirësi në urinim pa inkontinencë.

5. A mund të kem infeksione urinare për shkak të cistocelës?

Po. Nëse fshikëza nuk zbrazet plotësisht, rritet rreziku për infeksione urinare të përsëritura.

6. A mund të bëj aktivitet fizik?

Po. Ecja, noti dhe aktivitetet me ndikim të ulët zakonisht rekomandohen. Aktivitetet shumë intensive ose ngritja e përsëritur e peshave të rënda mund të kërkojnë përshtatje sipas këshillës së mjekut.

7. A ndikon cistocela në marrëdhëniet seksuale?

Tek disa gra mund të shkaktojë ndjesi presioni ose parehati, por shumë paciente vazhdojnë të kenë një jetë seksuale normale. Nëse shfaqet dhimbje, duhet të konsultoheni me gjinekologun.

8. Kur rekomandohet operacioni?

Kur simptomat ndikojnë ndjeshëm në cilësinë e jetës, ka probleme të rëndësishme me urinimin ose trajtimet konservative nuk japin rezultat.

9. A mund të rikthehet cistocela pas trajtimit?

Po. Rreziku i rikthimit ekziston, por mund të ulet duke trajtuar faktorët e rrezikut dhe duke ndjekur rekomandimet e mjekut.

10. Kur duhet të kërkoj ndihmë mjekësore?

Nëse vini re një fryrje vaginale, vështirësi të vazhdueshme në urinim, infeksione urinare të përsëritura ose rrjedhje të pavullnetshme të urinës, është koha të konsultoheni me gjinekologun.

Përmbledhje

Cistocela është forma më e shpeshtë e prolapsit të organeve pelvike dhe mund të ndikojë në funksionin e fshikëzës urinare dhe në cilësinë e jetës. Megjithatë, jo çdo paciente ka nevojë për kirurgji.

Trajtimi varet nga simptomat dhe mund të përfshijë ushtrime të dyshemesë pelvike, fizioterapi, pessar vaginal ose ndërhyrje kirurgjikale. Diagnostikimi i hershëm dhe kontrollet periodike janë thelbësore për të zgjedhur trajtimin më të përshtatshëm dhe për të parandaluar përparimin e prolapsit.

Nëse keni simptoma si rëndesë në vaginë, probleme me urinimin ose një fryrje që bëhet më e dukshme gjatë sforcimit, mos hezitoni të konsultoheni me një gjinekolog. Trajtimi në kohë mund të përmirësojë ndjeshëm cilësinë e jetës dhe të parandalojë komplikacionet.

Literatura

1.         American College of Obstetricians and Gynecologists. (2019). Practice Bulletin No. 214: Pelvic Organ Prolapse.

2.         International Urogynecological Association. (2023). Pelvic Organ Prolapse Patient Information.

3.         National Institute for Health and Care Excellence. (2019). Urinary Incontinence and Pelvic Organ Prolapse in Women: Management (NG123).

4.         Royal College of Obstetricians and Gynaecologists. (2020). Management of Pelvic Organ Prolapse.

5.         International Continence Society. (2022). Terminology for Female Pelvic Floor Dysfunction.

6.         American Urogynecologic Society. Clinical Guidance on Pelvic Organ Prolapse.

7.         Williams Gynecology. McGraw-Hill Education.

8.         Berek & Novak’s Gynecology. Wolters Kluwer.

9.         StatPearls Publishing. Pelvic Organ Prolapse. StatPearls Publishing.

10.       World Health Organization. (2023). Healthy Ageing and Women’s Health.

Merrni informacion profesional ne ACOG