Shenjat e para të inkontinencës urinare? Mos i injoroni sinjalet që ju jep organizmi

Hyrje

Inkontinenca urinare është një nga problemet më të zakonshme urogjinekologjike tek gratë, por njëkohësisht edhe një nga gjendjet më të nënvlerësuara. Shumë gra besojnë se humbja e urinës është “normale” pas lindjeve ose me kalimin e moshës, ndaj nuk kërkojnë ndihmë mjekësore derisa simptomat të bëhen të rënda.

Shenjat e para të inkontinencës urinare. Mos i injoroni sinjalet që ju jep organizmi -Në realitet, inkontinenca urinare nuk është pjesë normale e plakjes. Ajo është një problem shëndetësor që mund të diagnostikohet dhe trajtohet me sukses, veçanërisht kur identifikohet në fazat e hershme. Zbulimi i shenjave të para lejon ndërhyrje konservative si ushtrimet e dyshemesë pelvike, ndryshimet në stilin e jetesës ose trajtime të tjera që mund të shmangin përkeqësimin e gjendjes. 

Çfarë është inkontinenca urinare?

Inkontinenca urinare përkufizohet si humbja e pavullnetshme e urinës, në një sasi të vogël ose të madhe, që ndodh pa kontrollin e personit.

Ky problem mund të ndikojë në:

●          jetën sociale;

●          aktivitetin fizik;

●          marrëdhëniet intime;

●          cilësinë e gjumit;

●          vetëbesimin dhe mirëqenien psikologjike.

Edhe pse është më e shpeshtë tek gratë, inkontinenca mund të prekë çdo moshë.

Shenjat e para të inkontinencës urinare – Pse është e rëndësishme të njihen shenjat e para?

Në fazat fillestare simptomat janë shpesh të lehta.

Shumë paciente raportojnë:

●          “Më ndodh vetëm ndonjëherë.”

●          “Vetëm kur kollitem.”

●          “Vetëm kur vrapoj.”

Këto episode të vogla janë shpesh sinjali i parë që muskujt e dyshemesë pelvike ose mekanizmat që kontrollojnë fshikëzën nuk funksionojnë më si duhet.

Sa më herët të diagnostikohet problemi, aq më i madh është suksesi i trajtimit konservativ. 

Shenjat e para të inkontinencës urinare

1. Humbja e disa pikave të urinës gjatë kollës ose teshtimës

Kjo është shenja më karakteristike e inkontinencës nga stresi.

Pacientja mund të vërejë:

●          disa pika urine gjatë kollës;

●          rrjedhje gjatë teshtimës;

●          lagie të lehtë të të brendshmeve.

Në këtë fazë zakonisht nuk ka dhimbje.

2. Humbja e urinës gjatë të qeshurit

Shumë gra e përjetojnë këtë situatë në fillim vetëm gjatë të qeshurës së fortë.

Shpesh mendojnë se është rastësi.

Në fakt, kjo është një nga shenjat më të hershme të dobësimit të dyshemesë pelvike.

3. Rrjedhja urines gjatë ngritjes së peshave

Simptomat mund të shfaqen kur:

●          ngrini qeset e pazarit;

●          mbani fëmijën në krahë;

●          bëni palestër;

●          ngjitni shkallët;

●          kryeni punë fizike.

Rritja e presionit brenda barkut ushtron forcë mbi fshikëzën dhe, nëse sfinkteri ose muskujt pelvikë janë të dobësuar, ndodh rrjedhja e urinës.

4. Nevoja urgjente për të urinuar

Jo çdo paciente humbet urinë gjatë kollës.

Tek disa gra shenja e parë është:

“Papritur më kap një nevojë shumë e fortë për të urinuar.”

Kjo urgjencë mund të jetë aq e fortë sa pacientja nuk arrin të shkojë në tualet në kohë.

Ky është një tipar karakteristik i fshikëzës hiperaktive dhe inkontinencës nga urgjenca. 

5. Vizita shumë të shpeshta në tualet

Nëse dikur urinonit 5–6 herë në ditë dhe tani shkoni çdo orë, kjo mund të jetë një shenjë e hershme.

Pacientja fillon të planifikojë ditën sipas vendndodhjes së tualeteve.

Ky ndryshim nuk duhet të neglizhohet.

6. Zgjimi gjatë natës për të urinuar

Një ose më shumë zgjime çdo natë për të urinuar (nokturia), sidomos kur shoqërohen me urgjencë ose rrjedhje urine, mund të jenë një tregues i çrregullimeve të funksionit të fshikëzës dhe kërkojnë vlerësim mjekësor. 

7. Ndjesia se duhet të kërkoni gjithmonë një tualet

Një shenjë që shpesh kalon pa u vënë re është ndryshimi i sjelljes.

Pacientja fillon:

●          të kërkojë menjëherë tualetin sapo hyn në një ambient të ri;

●          të shmangë udhëtimet e gjata;

●          të kufizojë daljet nga shtëpia;

●          të pijë më pak ujë nga frika e rrjedhjes së urinës.

Këto janë shenja indirekte që simptomat kanë filluar të ndikojnë në cilësinë e jetës.

Kur duhet të kërkoni ndihmë?

Mos prisni derisa rrjedhja e urinës të bëhet e përditshme.

Konsultohuni me mjekun nëse:

●          humbni urinë më shumë se një herë;

●          simptomat përsëriten;

●          filloni të përdorni peceta higjienike për shkak të rrjedhjes;

●          kufizoni aktivitetet tuaja për shkak të frikës nga inkontinenca;

●          zgjoheni shpesh natën për të urinuar;

●          urgjenca urinare ndikon në jetën tuaj të përditshme. Vlerësimi i hershëm përfshin historinë klinike, ekzaminimin fizik dhe shpesh një ditar të urinimit për të përcaktuar llojin e inkontinencës dhe trajtimin më të përshtatshëm. 

Pse shfaqet inkontinenca urinare? Faktorët e rrezikut dhe diagnostikimi i hershëm

Njohja e faktorëve që favorizojnë zhvillimin e inkontinencës urinare ndihmon jo vetëm në parandalim, por edhe në identifikimin e grave që kanë më shumë gjasa të zhvillojnë këtë problem. Në shumicën e rasteve, nuk ekziston vetëm një shkak, por një kombinim faktorësh që ndikojnë në dobësimin e strukturave mbështetëse të fshikëzës dhe uretrës.

Kush është më e rrezikuar?

Megjithëse inkontinenca urinare mund të prekë çdo grua, disa kategori kanë një rrezik më të lartë.

1. Gratë pas lindjeve vaginale

Lindja natyrale mund të shkaktojë shtrirje ose dëmtim të muskujve, fascieve dhe nervave të dyshemesë pelvike. Rreziku rritet veçanërisht nëse:

●          foshnja ka qenë me peshë të madhe;

●          lindja ka qenë e zgjatur;

●          është përdorur vakuumi ose forcepsi;

●          kanë ndodhur çarje perineale të avancuara.

Megjithatë, kjo nuk do të thotë se çdo grua që ka lindur natyrshëm do të zhvillojë inkontinencë.

2. Menopauza

Pas menopauzës bie niveli i estrogjenit, hormon që ndikon në shëndetin e uretrës, vaginës dhe indeve mbështetëse të dyshemesë pelvike.

Si pasojë mund të shfaqen:

●          dobësim i sfinkterit urinar;

●          hollim i mukozës vaginale;

●          ulje e elasticitetit të indeve;

●          simptoma urinare më të theksuara.

3. Mbipesha dhe obeziteti

Pesha e tepërt rrit vazhdimisht presionin mbi organet pelvike.

Sa më i lartë të jetë indeksi i masës trupore (BMI), aq më i madh është rreziku për zhvillimin ose përkeqësimin e inkontinencës urinare. Studimet tregojnë se humbja edhe e 5–10% të peshës trupore mund të përmirësojë ndjeshëm simptomat tek shumë paciente.

4. Kolla kronike

Sëmundjet pulmonare kronike, duhanpirja ose alergjitë që shkaktojnë kollë të vazhdueshme rrisin në mënyrë të përsëritur presionin brenda barkut.

Me kalimin e viteve, kjo lodh strukturat mbështetëse të fshikëzës.

5. Kapsllëku kronik

Sforcimi i vazhdueshëm gjatë defekimit ushtron presion të lartë mbi dyshemenë pelvike.

Për këtë arsye, trajtimi i kapsllëkut është pjesë e rëndësishme e parandalimit të inkontinencës.

6. Kirurgjitë pelvike

Ndërhyrje të tilla si histerektomia ose operacionet e mëparshme në legen mund të ndryshojnë anatomine normale dhe mbështetjen e organeve pelvike.

7. Mosha

Me kalimin e viteve:

●          ulet masa muskulore;

●          dobësohen ligamentet;

●          ndryshon funksioni nervor;

●          zvogëlohet elasticiteti i indeve.

Kjo nuk do të thotë se inkontinenca është “normale”, por shpjegon pse prevalenca rritet me moshën.

Shenjat që tregojnë se problemi po përkeqësohet

Nëse simptomat nuk trajtohen, ato mund të evoluojnë gradualisht.

Shenjat përfshijnë:

●          rrjedhje më të shpeshta të urinës;

●          përdorim të përditshëm të pecetave higjienike;

●          kufizim të aktiviteteve fizike;

●          shmangie të udhëtimeve;

●          frikë nga daljet në publik;

●          ndërprerje të aktivitetit seksual;

●          irritim të lëkurës në zonën intime.

Në këtë fazë, cilësia e jetës ndikohet ndjeshëm.

Si diagnostikohet inkontinenca urinare?

Diagnostikimi fillon me një vlerësim të plotë klinik.

Historia mjekësore

Mjeku do të pyesë për:

●          kohën kur kanë filluar simptomat;

●          sa shpesh ndodh rrjedhja;

●          çfarë e shkakton;

●          sasinë e urinës që humbet;

●          lindjet e mëparshme;

●          operacionet;

●          medikamentet që përdoren;

●          sëmundje neurologjike ose metabolike.

Ekzaminimi gjinekologjik

Ky ekzaminim ndihmon në identifikimin e:

●          prolapsit të organeve pelvike;

●          dobësisë së muskujve pelvikë;

●          atrofi vaginale;

●          patologjive të tjera që mund të shkaktojnë simptoma të ngjashme.

Ditari urinar

Pacientja mund të mbajë një ditar për 3–7 ditë ku regjistron:

●          sasinë e lëngjeve të konsumuara;

●          oraret e urinimit;

●          episodet e rrjedhjes së urinës;

●          aktivitetin gjatë të cilit ndodhi rrjedhja;

●          urgjencën urinare.

Ky është një mjet shumë i vlefshëm diagnostik.

Analiza e urinës

Përdoret për të përjashtuar:

●          infeksionet urinare;

●          praninë e gjakut në urinë;

●          diabetin ose çrregullime të tjera metabolike.

Ekografia

Ekografia ndihmon në vlerësimin e:

●          fshikëzës urinare;

●          urinës së mbetur pas urinimit;

●          organeve pelvike;

●          patologjive të tjera që mund të shkaktojnë simptoma.

Ekzaminimet urodinamike

Në rastet më komplekse ose para trajtimit kirurgjikal, mund të rekomandohen teste urodinamike për të analizuar funksionin e fshikëzës dhe uretrës. Ato ndihmojnë në përcaktimin e llojit të inkontinencës dhe zgjedhjen e trajtimit më të përshtatshëm.

A mund të parandalohet përkeqësimi?

Po. Nëse problemi diagnostikohet në fazat e hershme, shumë paciente përfitojnë nga:

●          ushtrimet e dyshemesë pelvike (Kegel);

●          humbja e peshës nëse ka mbipeshë;

●          trajtimi i kapsllëkut kronik;

●          reduktimi i kollës kronike;

●          kufizimi i kafeinës dhe alkoolit;

●          edukimi për zakonet e shëndetshme urinare.

Ndërhyrja e hershme mund të shmangë nevojën për trajtime më invazive.

Trajtimi i hershëm i inkontinencës urinare dhe ndikimi në cilësinë e jetës

Shumë gra e shtyjnë vizitën tek mjeku për vite me radhë, shpesh nga turpi ose bindja se “kjo u ndodh të gjithave”. Në fakt, sa më herët të fillojë trajtimi, aq më të mira janë rezultatet dhe aq më të mëdha mundësitë për të shmangur përkeqësimin.

A shërohet inkontinenca urinare?

Në shumë raste, po. Trajtimi varet nga:

●          lloji i inkontinencës;

●          mosha e pacientes;

●          shkalla e simptomave;

●          prania e prolapsit;

●          sëmundjet shoqëruese;

●          ndikimi në cilësinë e jetës.

Jo çdo paciente ka nevojë për operacion. Shumë përmirësohen me trajtim konservativ.

Trajtimet konservative

Ushtrimet e Kegel

Janë trajtimi i parë për shumicën e pacienteve me inkontinencë nga stresi.

Kur kryhen rregullisht dhe me teknikën e duhur, ato:

●          forcojnë muskujt e dyshemesë pelvike;

●          përmirësojnë kontrollin e urinës;

●          zvogëlojnë episodet e rrjedhjes.

Rezultatet zakonisht shfaqen pas disa javësh ose muajsh.

Fizioterapia e dyshemesë pelvike

Në disa raste rekomandohet fizioterapi e specializuar që mund të përfshijë:

●          biofeedback;

●          stimulim elektrik; HIFU, Radiofrekuence etj

●          programe individuale ushtrimesh.

Kjo rrit efektivitetin e trajtimit konservativ.

Ndryshimet në stilin e jetesës

Shpesh këshillohen:

●          normalizimi i peshës trupore;

●          aktivitet fizik i moderuar;

●          trajtimi i kapsllëkut;

●          ndërprerja e duhanit;

●          kufizimi i kafeinës dhe pijeve të gazuara;

●          hidratim i rregullt (jo kufizim i tepruar i lëngjeve).

Trajtimi me medikamente

Tek inkontinenca nga urgjenca ose fshikëza hiperaktive, mjeku mund të përshkruajë medikamente që:

●          ulin kontraktimet e pavullnetshme të fshikëzës;

●          zvogëlojnë urgjencën urinare;

●          reduktojnë frekuencën e urinimit.

Ato nuk duhet të përdoren pa rekomandim mjekësor.

Kur nevojitet kirurgjia?

Kirurgjia merret në konsideratë kur:

●          simptomat janë të rënda;

●          trajtimi konservativ nuk ka dhënë rezultat;

●          inkontinenca ndikon ndjeshëm në jetën e pacientes;

●          ekziston edhe prolaps i organeve pelvike.

Sot ekzistojnë teknika moderne dhe minimale invazive me shkallë të lartë suksesi, por zgjedhja e metodës duhet të jetë gjithmonë individuale.

Ndikimi në cilësinë e jetës

Inkontinenca urinare nuk prek vetëm fshikëzën. Ajo mund të ndikojë në:

●          vetëbesim;

●          marrëdhënie intime;

●          aktivitet fizik;

●          punë;

●          udhëtime;

●          gjumë;

●          mirëqenie emocionale.

Shenjat e para të inkontinencës urinare – Shumë gra izolojnë veten nga frika e një episodi të papritur të rrjedhjes së urinës.

Mite dhe fakte

Mit      Fakt

Humbja e urinës është normale me moshën.            Jo. Është e zakonshme, por jo normale dhe duhet të vlerësohet.

Nuk ka trajtim. Ekzistojnë shumë trajtime efektive, konservative dhe kirurgjikale.

Duhet të pini sa më pak ujë.   Kufizimi i tepërt i lëngjeve mund të përkeqësojë simptomat dhe të rrisë rrezikun e infeksioneve.

Vetëm gratë e moshuara preken.       Inkontinenca mund të shfaqet edhe tek gratë e reja, sidomos pas lindjeve.

Operacioni është zgjidhja e vetme.    Jo. Shumë raste trajtohen me sukses pa kirurgji.

Kur duhet të konsultoheni menjëherë me mjekun?

Kërkoni vlerësim sa më shpejt nëse:

●          humbja e urinës fillon papritur;

●          shoqërohet me gjak në urinë;

●          keni temperaturë ose djegie gjatë urinimit;

●          shfaqen dobësi ose mpirje në këmbë;

●          nuk arrini të zbrazni fshikëzën;

●          simptomat përkeqësohen shpejt.

Këto mund të jenë shenja të gjendjeve që kërkojnë diagnostikim dhe trajtim të menjëhershëm.

Këshilla nga KLINIKA TRADITA, klinike gjinekollogjike ne Durres

Në Klinikën Tradita, ne besojmë se inkontinenca urinare nuk duhet të konsiderohet një problem “normal” apo një pasojë e pashmangshme e moshës ose e lindjeve. Ajo është një gjendje mjekësore që mund të diagnostikohet dhe trajtohet me sukses në shumicën e rasteve.

Sa më herët të kërkohet ndihmë, aq më të mëdha janë mundësitë për trajtim konservativ dhe për të shmangur përkeqësimin e simptomave.

Mos e shtyni vizitën nëse:

●          humbni urinë gjatë kollës, teshtimës ose të qeshurit;

●          ndjeni urgjencë të papritur për të urinuar;

●          urinoni shumë shpesh gjatë ditës ose natës;

●          përdorni peceta higjienike për shkak të rrjedhjes së urinës;

●          kufizoni aktivitetet tuaja nga frika e një episodi të inkontinencës.

Një konsultë e specializuar mund të ndihmojë në identifikimin e shkakut dhe zgjedhjen e trajtimit më të përshtatshëm për çdo paciente.

Çfarë përfshin vlerësimi?

Vizita zakonisht përfshin:

●          histori të detajuar mjekësore;

●          ekzaminim gjinekologjik;

●          vlerësimin e dyshemesë pelvike;

●          analizën e urinës kur është e nevojshme;

●          ekografi të aparatit urinar dhe organeve pelvike;

●          rekomandime të personalizuara për trajtim.

Trajtimi nuk është i njëjtë për çdo paciente. Ai përshtatet sipas moshës, simptomave, stilit të jetesës dhe llojit të inkontinencës.

Si mund ta ulni rrezikun e përkeqësimit?

Disa zakone të thjeshta mund të ndihmojnë në ruajtjen e shëndetit të dyshemesë pelvike:

●          Kryeni rregullisht ushtrimet e Kegel-it sipas udhëzimeve të specialistit.

●          Mbani një peshë trupore të shëndetshme.

●          Trajtoni kapsllëkun kronik.

●          Kufizoni konsumimin e kafeinës dhe pijeve të gazuara nëse përkeqësojnë simptomat.

●          Shmangni ngritjen e peshave shumë të rënda pa teknikën e duhur.

●          Mos e shtyni urinimin për periudha shumë të gjata.

●          Pini mjaftueshëm ujë gjatë ditës; kufizimi i tepërt i lëngjeve nuk rekomandohet.

●          Lini duhanin, pasi kolla kronike dëmton dyshemenë pelvike.

FAQ – Pyetjet më të shpeshta

1. A është normale të humbas disa pika urine pas lindjes?

Jo domosdoshmërisht. Mund të jetë e zakonshme në javët e para pas lindjes, por nëse simptomat vazhdojnë për muaj ose përkeqësohen, duhet të konsultoheni me mjekun.

2. A është inkontinenca pjesë normale e plakjes?

Jo. Frekuenca rritet me moshën, por nuk konsiderohet një proces normal dhe ka trajtime efektive.

3. A duhet të përdor më pak ujë?

Jo. Kufizimi i tepërt i lëngjeve mund të irritojë fshikëzën, të përqendrojë urinën dhe të rrisë rrezikun për infeksione urinare. Hidratimi duhet të jetë i balancuar.

4. A mund të përmirësohet vetëm me ushtrime?

Në fazat e hershme, shumë paciente përfitojnë ndjeshëm nga ushtrimet e dyshemesë pelvike, sidomos kur kryhen në mënyrë korrekte dhe të vazhdueshme.

5. Kur nevojitet operacioni?

Kirurgjia rekomandohet vetëm kur trajtimet konservative nuk japin rezultat ose kur simptomat janë të rënda dhe ndikojnë ndjeshëm në cilësinë e jetës.

6. A lidhet inkontinenca me prolapsin e organeve pelvike?

Po. Shumë gra me prolaps të fshikëzës, mitrës ose vaginës mund të kenë edhe inkontinencë urinare. Për këtë arsye nevojitet një vlerësim i plotë urogjinekologjik.

7. A mund të vazhdoj aktivitetin fizik?

Po, por duhet të zgjidhen aktivitetet e përshtatshme. Në disa raste këshillohet shmangia e ushtrimeve me impakt të lartë derisa simptomat të jenë nën kontroll.

8. A mund të rikthehet inkontinenca pas trajtimit?

Po, veçanërisht nëse vazhdojnë faktorët e rrezikut si obeziteti, kolla kronike ose ngritja e vazhdueshme e peshave. Ndjekja e këshillave të mjekut dhe ushtrimet e rregullta ndihmojnë në uljen e rrezikut të rikthimit.

9. A prek vetëm gratë e moshuara?

Jo. Inkontinenca urinare mund të shfaqet edhe tek gratë e reja, veçanërisht pas shtatzënive dhe lindjeve, ose në prani të faktorëve të tjerë të rrezikut.

10. Kur duhet të kërkoj ndihmë?

Sa më shpejt të vini re humbje të pavullnetshme të urinës ose ndryshime në zakonet e urinimit. Diagnostikimi i hershëm rrit mundësinë e trajtimit me metoda jo kirurgjikale.

Përmbledhje

Inkontinenca urinare është një problem i zakonshëm, por nuk duhet të pranohet si pjesë normale e jetës. Shenjat e para, si humbja e disa pikave të urinës gjatë kollës, teshtimës apo të qeshurit, urgjenca për të urinuar ose urinimi shumë i shpeshtë, janë sinjale që nuk duhen neglizhuar.

Njohja e këtyre simptomave dhe konsultimi i hershëm me një specialist mund të parandalojnë përkeqësimin e gjendjes dhe të mundësojnë trajtime më të thjeshta dhe më efektive. Sot ekzistojnë shumë alternativa terapeutike – nga ushtrimet e dyshemesë pelvike dhe ndryshimet në stilin e jetesës, deri te trajtimet medikamentoze dhe kirurgjikale kur ato janë të nevojshme.

Nëse humbja e urinës po ndikon në jetën tuaj të përditshme, mos hezitoni të kërkoni ndihmë. Kujdesi i hershëm është hapi më i rëndësishëm drejt rikthimit të cilësisë së jetës.

Literaturë

1.         Abrams P, Cardozo L, Wagg A, Wein A. Incontinence. 6th International Consultation on Incontinence. International Continence Society; 2017.

2.         Haylen BT, de Ridder D, Freeman RM, et al. An International Urogynecological Association (IUGA)/International Continence Society (ICS) Joint Report on the Terminology for Female Pelvic Floor Dysfunction. Neurourology and Urodynamics. 2010;29(1):4–20.

3.         International Continence Society. ICS Fact Sheets and Clinical Guidance.

4.         National Institute for Health and Care Excellence. Urinary Incontinence and Pelvic Organ Prolapse in Women: Management (NG123). 2019 (updated).

5.         American Urogynecologic Society. Patient Fact Sheets on Urinary Incontinence.

6.         American College of Obstetricians and Gynecologists. Practice Bulletin: Urinary Incontinence in Women.

7.         European Association of Urology. EAU Guidelines on Non-neurogenic Female Lower Urinary Tract Symptoms. Latest edition.

8.         Dumoulin C, Cacciari LP, Hay-Smith EJC. Pelvic Floor Muscle Training versus No Treatment for Urinary Incontinence in Women. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2018.

9.         World Health Organization. Healthy Ageing and Women’s Health Resources.

10.       Markland AD, Richter HE, Fwu CW, et al. Prevalence and Trends of Urinary Incontinence in Women. The Journal of Urology.

Merrni info profesionale ne IUGA IUGA ACOG RCOG